"Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) chắc chắn sẽ mở ra cơ hội lớn đón nhận làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam, nhất là từ Hoa Kỳ. Đây sẽ là cú huých tạo ra sự biến đổi tích cực cả về chất và lượng cho nguồn vốn FDI của Việt Nam trong thời gian tới" - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp (DN) đầu tư nước ngoài, GS, TS NGUYỄN MẠI đã khẳng định như vậy khi trao đổi ý kiến với phóng viên Báo Nhân Dân về triển vọng thu hút FDI khi Việt Nam tham gia TPP.
PV: TPP được nhiều chuyên gia nhận định là cơ hội để Việt Nam thu hút được nguồn vốn FDI chất lượng cao. Ông nhìn nhận cơ hội này như thế nào?
GS, TS Nguyễn Mại: TPP chắc chắn sẽ tạo ra "cú huých" mạnh mẽ cho FDI vào Việt Nam, nhất là từ Hoa Kỳ. Chúng ta biết rằng, từ khi có Hiệp định Thương mại Song phương Hoa Kỳ-Việt Nam (BTA), giá trị thương mại giữa hai nước đã tăng từ hơn một tỷ USD năm 2000 lên mức hơn 30 tỷ USD như hiện nay. Tuy nhiên, FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam lại ở mức rất “khiêm tốn” so với các nước trong khu vực. Nguyên nhân là do có nhiều cản trở, trong đó quan trọng nhất là đòi hỏi rất cao của các DN Hoa Kỳ về sự công khai minh bạch pháp luật, thủ tục hành chính và nhất là sở hữu trí tuệ. Và TPP đã đáp ứng được đủ cả ba mặt này. Không phải ngẫu nhiên mà gần đây, nhiều đoàn khảo sát của Hoa Kỳ vào Việt Nam, tiến hành ký các thỏa thuận lớn. Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam cũng tuyên bố, Hoa Kỳ sẽ là nhà đầu tư số một tại Việt Nam. Tuyên bố này hoàn toàn có cơ sở, thể hiện rõ nét qua việc các công ty lớn của Hoa Kỳ như Intel, Microsoft,… đang bắt đầu gia tăng đầu tư tại Việt Nam. Với TPP, hàng hóa từ Việt Nam vào Hoa Kỳ sẽ được hưởng thuế suất 0% càng có lợi cho các nhà đầu tư. Một điều quan trọng nữa là thị trường Việt Nam được các DN Hoa Kỳ đánh giá rất cao. Đến năm 2020, chúng ta sẽ có gần 100 triệu dân, trong đó tầng lớp có thu nhập trung bình theo tính toán của các nhà kinh tế sẽ khoảng 15 triệu người (15%). Những đối tượng này, với thu nhập trung bình tương đương khoảng 10 nghìn USD, năm, sẽ là những khách hàng tiêu thụ các sản phẩm cao cấp như ô-tô, điện thoại thông minh, ti-vi,…là những ngành DN Hoa Kỳ có thế mạnh. Chúng ta cũng có khoảng 45 triệu người dùng in-tơ-nét, đứng thứ 17 trong các nước sử dụng in-tơ-nét lớn nhất thế giới, là con số “ghê gớm” cho thấy đây là thị trường mà các nhà đầu tư Hoa Kỳ không thể bỏ qua. Đặc biệt, sau năm 2015, bất kỳ DN nào đầu tư vào Việt Nam đều có thể khai thác một thị trường chung ASEAN với hơn 600 triệu dân, tổng mức GDP khoảng 3.200 tỷ USD nhờ Việt Nam gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN.
Ngoài FDI từ Hoa Kỳ, TPP cũng sẽ tạo ra cơ hội cho Việt Nam thu hút FDI từ một số nước khác, như Hàn Quốc, Trung Quốc, Xin-ga-po,… vào lĩnh vực dệt, nhuộm và may mặc… nhưng theo tôi, những khoản đầu tư này sẽ không đủ lớn để tạo đột biến. Còn thu hút FDI từ các nước TPP như Ô-xtrây-li-a, Ca-na-đa hay Nhật Bản có thể cũng không tăng nhiều. Tóm lại, cơ hội rõ nét nhất chính là thu hút FDI của Hoa Kỳ.
PV: Cơ hội thu hút FDI đang mở ra, vậy chúng ta cần làm gì để nắm bắt, tranh thủ cơ hội lớn này, thưa ông?
GS, TS Nguyễn Mại: Theo tôi, điều quan trọng nhất là chúng ta phải vượt qua được chính mình. Đầu tiên là bộ máy nhà nước còn quá cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả. Mặc dù Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều giải pháp để cải cách, từ hải quan, thuế đến thủ tục hành chính,… nhưng nhiều bất cập vẫn tồn tại. Nếu trong vòng năm năm tới, bộ máy nhà nước này vẫn không thay đổi về cơ bản, trở thành nhà nước kiến tạo, Chính phủ điện tử,… thì chúng ta khó có thể nắm bắt được những cơ hội do TPP hay các hiệp định thương mại tự do khác mang lại. Nếu đúng theo dự báo được đưa ra, Việt Nam sẽ đạt mức xuất khẩu gấp hai lần hiện nay vào năm 2020 (khoảng 300 tỷ USD), như vậy bộ máy hiện hành sẽ phải làm việc với hiệu quả gấp hai lần trong khi không tăng biên chế. Và như thế, nếu không đổi mới thì dù có cơ hội nhưng chúng ta cũng có thể để vuột mất.
Thứ hai là vấn đề của công chức nhà nước. Tuy Chính phủ rất mong muốn và quyết liệt cải cách thủ tục hành chính, nhưng các cán bộ thuế, quản lý thị trường, môi trường, bảo hiểm,… vẫn còn rất nhiều hiện tượng phiền hà, sách nhiễu và gây khó khăn cho DN. Vì vậy, chúng ta cần vượt qua được hai rào cản chính này là bộ máy và con người, mới có thể tận dụng tốt hơn những cơ hội do quá trình hội nhập mang lại.
PV: Thời gian gần đây, hàng loạt dự án FDI vào Việt Nam nhằm đón đầu TPP. Theo ông, cần những giải pháp nào để không chỉ riêng khu vực FDI được hưởng lợi từ TPP?
GS, TS Nguyễn Mại: Tôi không hề lo lắng cho DN trong nước, nhất là DN tư nhân. Tôi cũng không cho rằng, DN Việt Nam lại không quan tâm đến tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Từ “người” nuôi cá ba sa, đến “người” trồng lúa,… mỗi ngày đều phải tính toán làm sao có tiền trả cho công nhân, tiết kiệm được điện, tăng được hiệu quả sản xuất,… Nhiều DN sẵn sàng đầu tư công nghệ để giảm tiêu hao năng lượng, để có được sản phẩm chất lượng tốt, giá cả cạnh tranh,… Họ nhạy bén với biến động của thị trường, rất năng động và luôn tích cực đổi mới. Cái chúng ta nên làm không phải là ngồi lo DN phải làm gì, mà cần đưa ra được các chính sách hỗ trợ cần thiết cho họ. Việt Nam muốn có công nghiệp hỗ trợ mà gần hai năm nay vẫn chưa có chính sách mới cho công nghiệp hỗ trợ. Tăng trưởng tín dụng chín tháng đầu năm là hơn 10%, nhưng chỉ 25% số vốn này đến được với khoảng 95% số DN nhỏ và vừa, là những DN gặp nhiều khó khăn nhất. DN muốn đổi mới công nghệ, muốn phát triển sản xuất và xuất khẩu đều cần chính sách hỗ trợ, những quỹ đầu tư mạo hiểm và nhất là tín dụng ngân hàng. Nhưng nếu ngân hàng cứ cho vay với lãi suất như hiện nay thì làm sao DN có thể “lớn” nổi. Tại sao Nhà nước có thể có gói hỗ trợ tín dụng đóng tàu cá mà lại không có những gói hỗ trợ tương tự cho DN nhỏ và vừa, cho DN công nghiệp hỗ trợ? Chúng ta hãy tạo điều kiện tốt nhất cho DN phát triển sản xuất và kinh doanh.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Theo Báo Nhân dân
