Trong thời gian qua công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư để thực hiện các dự án, đặc biệt là các dự án trọng điểm trên địa bàn TP Hạ Long đảm bảo được tiến độ. Một số dự án các Khu đô thị mới: Hùng Thắng, Vựng Đâng, Lán Bè - Cột 8, Cao Xanh - Hà Khánh được hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng đã phát huy hiệu quả, tạo diện mạo mới cho tỉnh trong phát triển kinh tế, thu hút đầu tư.
Theo số liệu thống kê của ngành chức năng, từ khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực đến nay, tỉnh đã thu hồi 13.529,05ha giao cho UBND cấp huyện để bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) thực hiện các dự án (trong đó thu hồi 7.716,8ha đất nông nghiệp; 44.903 hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất). Việc bồi thường, hỗ trợ chủ yếu thực hiện bằng tiền với tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 2.480,7 tỷ đồng. Tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo GPMB của tỉnh, các địa phương đều thành lập Ban chỉ đạo nhằm huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc đẩy nhanh tiến độ GPMB.
Mặc dù đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động để người có đất bị thu hồi nắm được chủ trương của Nhà nước, các cơ chế chính sách cũng như trình tự lập phương án bồi thường nhưng khi các dự án triển khai vẫn còn một số hộ dân không đồng tình, không nhận tiền bồi thường hỗ trợ và bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, khiến một số dự án chậm triển khai. Để đẩy nhanh tiến độ GPMB, các địa phương đã thực hiện cưỡng chế, ra quyết định thu hồi đất theo quy định của pháp luật. Trong khi các địa phương khác việc cưỡng chế không nhiều, một số địa phương lại chưa thực hiện thì TP Hạ Long là địa phương làm khá tốt công tác thực hiện cưỡng chế thu hồi đất.
Chỉ tính riêng năm 2010, thành phố đã ban hành 185 quyết định cưỡng chế thu hồi đất đối với những hộ dân không chấp hành việc bàn giao mặt bằng theo quy định. Tuy nhiên, do thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động (tổ chức đối thoại, vận động và giải quyết kiến nghị của các hộ dân sau khi đã ban hành quyết định cưỡng chế) nên thực tế thành phố chỉ phải tổ chức cưỡng chế đối với 12 trường hợp cố tình chống đối, không hợp tác. Điển hình như vụ một số hộ xã viên HTX nông nghiệp Hồng Tiến (thuộc diện GPMB dự án Hồ điều hoà Yết Kiêu); các hộ xã viên HTX rau Chiến Thắng (thuộc diện GPMB 2 dự án Khu đô thị mới Cao Thắng và Khu đô thị Bãi Muối); các hộ dân tại khu 1, phường Bạch Đằng (thuộc diện GPMB xây dựng đường ô tô bao núi Bài Thơ và Khu di tích núi Bài Thơ); một số hộ dân tại khu 3, phường Hà Tu (thuộc diện GPMB dự án Bến xe khách Miền Đông) hay các hộ dân tại tổ 11, 12 khu 4, phường Giếng Đáy (thuộc diện GPMB dự án Khu tái định cư Đông Nam quảng trường ga Hạ Long).
Theo lãnh đạo TP Hạ Long, việc cưỡng chế thu hồi đất chủ yếu là các dự án có khó khăn vướng mắc phức tạp kéo dài. Trước khi cưỡng chế thu hồi đất hầu hết các trường hợp đều được kiểm tra, rà soát về cơ chế chính sách, trình tự thủ tục và đối thoại giải quyết nhiều lần các nội dung kiến nghị của các hộ dân, vận dụng hết cơ chế chính sách theo hướng có lợi nhất cho người dân. Sau khi tổ chức tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhiều lần (có những dự án đối thoại trên 50 lần, vận dụng hết các cơ chế chính sách) nhưng người dân cố tình không chấp hành làm ảnh hưởng đến tiến độ của dự án, điển hình như các dự án khu đô thị Bãi Muối thì thành phố sẽ tổ chức cưỡng chế. Trước khi cưỡng chế GPMB để bàn giao đất thực hiện dự án, địa phương đã xây dựng phương án chi tiết nên nhìn chung việc cưỡng chế diễn ra an toàn, không để xảy ra những việc đáng tiếc liên quan đến tính mạng và tài sản của nhân dân. Có trường hợp cưỡng chế tháo dỡ tài sản do lấn chiếm đất đai, hết hạn sử dụng đất Nhà nước có nhu cầu thu hồi nhưng người sử dụng đất không trả nhưng do làm tốt công tác chuẩn bị cũng như giải quyết tốt những vấn đề phát sinh sau cưỡng chế nên các cuộc cưỡng chế trong thời gian vừa qua đều thành công.
Nhiều trường hợp sau khi ban hành quyết định cưỡng chế nhưng các tổ chức đoàn thể, chính quyền cơ sở làm tốt công tác tuyên truyền vận động, hoặc rà soát lại và vận dụng hết cơ chế chính sách để giải quyết có tình, có lý nên được nhân dân đồng tình ủng hộ, tự giác bàn giao mặt bằng không phải cưỡng chế.
Với cách làm cương quyết nhưng vẫn thấu tình, đạt lý, TP Hạ Long là một trong những địa phương đã hoàn thành tốt công tác GPMB, tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ đầu tư triển khai dự án đạt hiệu quả.
Ngọc Anh
