Phát triển lâm nghiệp bền vững, Quảng Ninh phấn đấu đến năm 2025 giữ độ che phủ rừng 55%, tốc độ tăng trưởng của ngành lâm nghiệp từ 5,5-6%, sản lượng khai thác gỗ 350.000-400.000m3... Để đạt mục tiêu này, giống cây lâm nghiệp là yếu tố quan trọng hàng đầu.
Nhằm chủ động cung ứng giống cho người dân trên địa bàn, thời gian qua huyện Ba Chẽ đã triển khai các cơ chế, chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân chủ động sản xuất giống cây lâm nghiệp, nhất là những loài cây bản địa có giá trị kinh tế cao. Đến nay, địa phương đã ươm thành công 650.000 cây lim xanh, dổi xanh bản địa bằng cả phương pháp gieo hạt truyền thống và ghép, nhằm phục vụ trồng 650ha rừng. Đây là hướng đi đúng trong chuyển đổi cơ cấu lâm nghiệp gắn với giảm nghèo bền vững và bảo vệ tài nguyên rừng.
Riêng giống cây dổi xanh đang được ươm từ phương pháp ghép, giảm thời gian sinh trưởng từ 40 năm xuống còn 30 năm. Chỉ sau 5 năm trồng, ước tính, 1ha dổi mỗi năm có thể cho nguồn thu hàng trăm triệu đồng.
Sau một thời gian dài nghiên cứu, đến nay, hộ ông Lê Mạnh Quy (thôn 5, xã Quảng Minh, huyện Hải Hà) đã có thể chủ động sản xuất giống cây trà hoa vàng. Ông đã đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới phun sương tự động, đất hữu cơ... phục vụ sản xuất cây giống. Đến nay, ông có thể sản xuất giống ở cả 3 phương thức là ươm hạt, giâm hom và ghép cành.
Vườn ươm cây giống trà hoa vàng của ông Quy được đánh giá là chất lượng nhất trên địa bàn tỉnh hiện nay; mỗi năm cung cấp khoảng 40.000 cây giống cho nông dân trong và ngoài tỉnh.
Mặc dù trên địa bàn tỉnh hiện có một số tổ chức, cá nhân đã chủ động sản xuất để cung ứng cây giống, tuy nhiên theo đánh giá của ngành Nông nghiệp, việc sản xuất, cung ứng giống cây lâm nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường.
Tỷ lệ giống sản xuất nội tỉnh (sản xuất và ương dưỡng tại chỗ) còn thấp, chủ yếu nhập từ các địa phương khác, nên khó kiểm soát chất lượng đầu vào. Một số loài cây, như keo, bạch đàn... nhập từ các cơ sở sản xuất cây giống trong dân, mặc dù vẫn đảm bảo về các tiêu chuẩn liên quan đến cây đầu dòng, song lại khó kiểm soát quy trình sản xuất, không đảm bảo về chất lượng, nguồn gốc cây trồng.
Sản xuất giống cây lâm nghiệp đang xảy ra tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Mỗi năm, toàn tỉnh cần khoảng 4 triệu cây giống trồng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; 20 triệu cây giống trồng rừng sản xuất; 3.000 cây phân tán tạo cảnh quan đô thị. Trong khi toàn tỉnh mới có 1 cơ sở sản xuất, nuôi cấy mô và 15 đơn vị có vườn ươm. Cơ cấu giống cây chủ yếu là keo, bạch đàn, các nguồn giống cây bản đị, cây lâu năm, cây giá trị kinh tế cao rất hạn chế. Đặc biệt, toàn tỉnh hiện không có giống cây rừng ngập mặn.
Nhằm khắc phục những bất cập này, ngành NN&PTNT tỉnh đã xác định vai trò quan trọng công tác đầu tư nghiên cứu, chọn, tạo và đưa vào sản xuất các loại giống cây trồng.
Năm 2021 ngành sẽ tham mưu cho tỉnh xây dựng các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sản xuất cây giống trên cơ sỏ bám sát kế hoạch phát triển ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững. Đồng thời, tham mưu cho tỉnh trong việc tăng cường công tác bảo tồn các nguồn gen cây trồng trên địa bàn, phục vụ công tác nghiên cứu, chọn tạo vả sản xuất giống.
Ngành cũng đề xuất tỉnh xây dựng chương trình nghiên cứu, sản xuất giống phục vụ cơ cấu lại ngành nông nghiệp với mục tiêu tăng nhanh tỷ lệ sử dụng giống tiến bộ kỹ thuật cho sản xuất đại trà, phù hợp với điều kiện của từng vùng. Bên cạnh đó, ngành chú trọng đến các giống bản địa mang tính đặc sản, có khả năng chống chịu với thiên tai, dịch bệnh tốt, tiến tới xuất khẩu một số giống cây trồng là thế mạnh của địa phương.
Ngành cũng sẽ khuyến khích phát triển sản xuất giống cây lâm nghiệp theo hướng hữu cơ. Qua đó, tạo ra đột phá mới đảm bảo nguồn gốc, năng suất, chất lượng giống cây lâm nghiệp, cung ứng tại chỗ, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng của ngành. Đồng thời, tạo ra nhiều giống cây mới có năng suất, chất lượng cao, đặc tính tốt, phục tráng giống cây đặc sản địa phương gắn với xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý.
Cao Quỳnh
