Hai năm liên tiếp (2012-2013) nền kinh tế suy giảm sâu, để duy trì ổn định đà tăng trưởng, sự phát triển chung đòi hỏi tâm lực, trí lực của cả hệ thống chính trị. Không chỉ là sự quyết tâm, nỗ lực vượt khó mà càng cần hơn nữa trí tuệ của cả hệ thống để trong bối cảnh khó khăn cũng chính là thời cơ để Quảng Ninh nhìn nhận tạo cho mình bước đột phá mới.
Cơ chế là nguồn lực
Tìm cơ chế giải quyết khó khăn cho ngành Than, đây là công việc tỉnh đặc biệt quan tâm. Vì vậy trong thời gian qua cùng với ngành Than, các đồng chí lãnh đạo tỉnh, sở, ngành đã thực hiện nhiều cuộc làm việc với Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương. Với nhận thức rằng nếu khó khăn về giá bán than cho điện được điều chỉnh theo đúng lộ trình tăng giá thì trong khoảng thời gian còn lại của năm 2013, ngân sách sẽ thu được thêm khoảng 260 tỷ đồng. Và giảm thuế xuất khẩu than xuống 3% (trở về mức 10%), không chỉ giải quyết được lượng than đang tồn đọng mà chắc chắn sẽ thu về cho ngân sách khoảng 1.000 tỷ đồng. Khó khăn này của ngành Than được giải quyết không chỉ là cứu cánh cho hoạt động thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn của tỉnh Quảng Ninh mà cũng là cơ hội cho rất nhiều ngành sản xuất khác của đất nước.
Đang trong bối cảnh ngành kinh tế trụ cột gặp nhiều khó khăn, thì nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu qua khu vực cửa khẩu bị nhiều trở ngại bởi các chính sách điều tiết vĩ mô, nhất là thu thuế xuất nhập khẩu từ xăng dầu. Bởi từ tháng 7-2012, khi kho ngoại quan Vân Phong (Khánh Hoà) chuyên chứa xăng dầu của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đi vào hoạt động với sức chứa khoảng 500.000m3. Tàu chở xăng dầu nhập khẩu Vân Phong của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam với sức chở 100.000 tấn, chỉ duy nhất cập được cảng dầu tại tỉnh Khánh Hoà, tàu có tần suất hoạt động 20 ngày/chuyến. Sau khi làm xong thủ tục nhập khẩu tại Khánh Hoà, xăng dầu có thể bơm vào kho ngoại quan Vân Phong hoặc làm thủ tục nhập khẩu tại cảng đến sau đó xăng dầu chở trên các tàu vận chuyển đến các kho trong nội địa. Như vậy, lượng xăng dầu nhập khẩu của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam nhập khẩu qua cảng dầu B12 tại Quảng Ninh sẽ giảm không như những năm trước, ảnh hưởng đến số thu thuế XNK của tỉnh. Để đảm bảo nguồn thu từ hoạt động này, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã nhiều lần làm việc với Bộ Tài chính đề nghị xăng dầu vào Vân Phong cũng phải kê khai tại Quảng Ninh. Nếu kê khai tại Quảng Ninh thì phải nộp thuế tại Quảng Ninh và nội dung này đã được lãnh đạo Bộ Tài chính ghi nhận, xem xét giải quyết.
Tiếp tục tìm cơ chế riêng cho tỉnh cũng trong hoàn cảnh ngân sách khó khăn mà nhu cầu đầu tư rất lớn, tỉnh đã tiếp tục báo cáo Trung ương và Bộ Tài chính cho vay các nguồn lực nhàn rỗi từ kho bạc và trả nợ muộn để đầu tư cho các công trình trọng điểm trên địa bàn. Đặc biệt đã làm việc với Ngân hàng Phát triển Việt Nam và đã được Ngân hàng đồng ý cho vay với lãi suất thấp để đồng bộ về cơ sở hạ tầng và trang thiết bị cho các công trình thuộc lĩnh vực an sinh xã hội. Cùng với đó tỉnh đã làm việc với Bộ Giao thông - Vận tải về việc hoàn trả lại phần kinh phí tỉnh đã ứng trước thực hiện một số công trình thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương như QL18C, nâng cấp mở rộng QL18A đoạn Uông Bí - Hạ Long, số tiền hoàn trả này sẽ được dành để thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản trên địa bàn.
Doanh nghiệp là đối tác phát triển
Có lẽ chưa năm nào mật độ tiếp xúc giữa lãnh đạo tỉnh với cộng đồng doanh nghiệp lại nhiều như khoảng thời gian đầu năm 2013, trong vòng 8 tháng tỉnh đã tổ chức 7 buổi làm việc với cộng đồng doanh nghiệp để cùng lắng nghe, chia sẻ, tháo gỡ những khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh trên tất cả các lĩnh vực. Những khó khăn liên quan đến thuế xuất khẩu than, điều chỉnh giá bán than cho điện, hoạt động của doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sản xuất vật liệu xây dựng đều từng bước được tháo gỡ. Cụ thể 105 dự án trên địa bàn đến thời hạn điều chỉnh giá thuê đất đã được phê duyệt đơn giá và việc miễn giảm tiền thuê đất cho các dự án thuộc diện đến hạn điều chỉnh này đã được báo cáo với Bộ Tài chính và đề nghị Cục Quản lý tài sản công của Bộ sửa đổi, bổ sung Nghị định 121 để đảm bảo quyền lợi, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Tiếp thu kiến nghị của các doanh nghiệp huyện Đông Triều, Sở Giao thông - Vận tải đã đưa nội dung gom 7 cảng bến bốc xếp trên sông Mạo Khê (khu vực Kim Sen) thành Cụm cảng hàng hoá. Cùng với đó hoàn chỉnh Quy hoạch chi tiết phát triển giao thông đường thuỷ nội địa đến năm 2020 định hướng 2030 trình UBND tỉnh phê duyệt làm căn cứ làm việc cụ thể với các doanh nghiệp và tham mưu tỉnh lựa chọn một tổ chức, chủ cảng để đầu tư, quản lý khai thác. Đối với vướng mắc của một số công ty than về ký quỹ môi trường đã được Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) hướng dẫn thực hiện cải tạo phục hồi môi trường từng phần, thực hiện hoàn thiện từng hạng mục công việc của Dự án cải tạo phục hồi môi trường đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt, khi hoàn thành xong hạng mục nào thì lập hồ sơ trình Bộ kiểm tra, nghiệm thu, xác nhận và cơ quan chuyên môn sẽ hướng dẫn doanh nghiệp rút tiền ký Quỹ bảo vệ môi trường theo quy định.
Bên cạnh những doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thì những đối tác phát triển mới được xác lập, đó là những tập đoàn lớn như Amata (Thái Lan), Texhong (Hồng Kông), Vingroup… Bởi những nhà đầu tư này khi vào địa bàn không chỉ tạo sự thay đổi về cơ cấu kinh tế cho tỉnh mà sẽ tạo tác động kích thích, lan toả cho hệ thống các doanh nghiệp vệ tinh phục vụ phát triển theo.
Với quan điểm doanh nghiệp chính là đối tác phát triển nên mục tiêu của tỉnh tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu đã và đang được tỉnh Quảng Ninh nỗ lực thực hiện bằng nhiều giải pháp cụ thể, hiệu quả. Trong thẩm quyền của mình Quảng Ninh đang tiếp tục nghiên cứu xây dựng, điều chỉnh giá đất, giá thuê đất phù hợp, rà soát thu hồi các dự án mà các nhà đầu tư chậm, kéo dài đầu tư, gây lãng phí tài nguyên để ưu tiên cho các nhà đầu tư có năng lực đầu tư thực sự. Đồng thời chỉ đạo những công trình đầu tư xây dựng của tỉnh ưu tiên sử dụng vật liệu do chính các doanh nghiệp trong tỉnh sản xuất như xi măng, gạch, ngói, hạn chế khởi công công trình mới để dành nguồn lực trả nợ cho các nhà thầu đang bị đọng vốn ở những dự án đầu tư dở dang.
Trong bối cảnh nền kinh tế đã suy giảm đến đáy, tìm ra những cơ chế riêng để tạo nguồn lực, Quảng Ninh đang tạo cho mình những cơ hội phát triển đột phá từ trong khó khăn.
Ngọc Lan
