Tháo gỡ khó khăn trong GPMB ở Vân Đồn: Cần sự đồng thuận của người dân

Cũng như nhiều địa phương khác trong tỉnh, công tác đền bù, GPMB trên địa bàn huyện đảo Vân Đồn vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Các dự án trên địa bàn huyện đang chậm tiến độ do vướng mắc trong GPMB, chủ yếu rơi vào những công trình liên quan đến phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội.

Những năm qua, huyện đảo Vân Đồn được đầu tư nhiều dự án mang tính đột phá, tạo bước phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt, cuối năm 2010, tỉnh đã đồng ý cân đối ngân sách hỗ trợ cho huyện ổn định đến năm 2015, tối thiểu là 1.000 tỷ đồng để đầu tư hệ thống hạ tầng phục vụ mục tiêu phát triển du lịch sinh thái biển. Có thể nói, đây là sự quan tâm đặc biệt của tỉnh đối với Vân Đồn, song cũng đặt ra với huyện những yêu cầu mới trong phát triển.

Nhằm từng bước khai thác tiềm năng, lợi thế để phát triển KT-XH theo hướng bền vững, Vân Đồn đã đề ra được nhiều giải pháp trọng tâm. Huyện đã tranh thủ các nguồn vốn đầu tư để đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng, trong đó ưu tiên các công trình đảm bảo an sinh xã hội. Huyện đã đầu tư hàng chục tỷ đồng mỗi năm để từng bước hoàn thiện lưới điện, đường bê tông liên thôn, bến cảng, trường học, cơ sở khám, chữa bệnh. Đến nay, nhiều công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả. Tiêu biểu là các tuyến đường bê tông xuyên đảo Ngọc Vừng, Quan Lạn; cảng tàu; công trình thuỷ lợi... trên các xã đảo, tạo diện mạo mới cho địa phương. Tuy nhiên, nếu nhìn một cách tổng thể thì đến thời điểm hiện tại, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Vân Đồn cũng chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn, chưa tạo được những đột phá, nhiều lợi thế vẫn còn ở dạng tiềm năng. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này thì có nhiều, nhưng rõ nhất chính là việc triển khai các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng như: Quy hoạch khu dân cư, nâng cấp các tuyến đường xuyên đảo cùng nhiều hạng mục công trình khác rất chậm. Trong đó, khó khăn nhất vẫn là công tác đền bù, GPMB.

Điển hình như Dự án thi công tuyến đường từ khu tái định cư (TĐC) đến công viên phức hợp xã Vạn Yên. Tuyến đường này dài gần 9km, trong đó có 61 hộ có diện tích đất bị chiếm dụng. Đến nay, có 55 hộ đã được phê duyệt phương án đền bù; 53 hộ đã bàn giao mặt bằng. Quá trình triển khai tuyến đường này có nhiều vướng mắc. Đó là, một số hộ sống bằng nghề nông có nhu cầu xin TĐC tại chỗ; có sự tranh chấp đất giữa một công ty cổ phần và một hộ dân chưa được giải quyết theo quy định. Cùng với đó, còn 2 hộ có đất nằm ngoài ranh giới được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên khi huyện phê duyệt phương án thu hồi đất và đền bù thì hai hộ trên chưa chấp thuận. Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh về giải quyết vướng mắc liên quan đến công tác GPMB trên địa bàn huyện Vân Đồn, UBND huyện đã xác định nguồn gốc đất theo đúng quy định đối với diện tích không nằm trong sổ đỏ để làm căn cứ thực hiện bồi thường theo Nghị định 84/2007/NĐ-CP. Tuy nhiên, đến ngày 8-6-2012, những hộ trên vẫn chưa ký trích lục thửa đất, chưa hợp tác kiểm đếm. UBND huyện đã chỉ đạo Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện phối hợp với chủ đầu tư, UBND xã Vạn Yên và các ngành liên quan thực hiện các bước để đảm bảo thu hồi đất đúng quy định.

Dự án Khu TĐC trên địa bàn xã Hạ Long cũng có quá nhiều vướng mắc. Dự án này có tổng diện tích thu hồi đất là 55,71ha, có 146 hộ bị ảnh hưởng, được triển khai từ tháng 1-2010. Mặc dù UBND huyện đã rất chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh để đẩy nhanh tiến độ thi công, nhưng đến nay, công tác đền bù, GPMB vẫn chậm so với yêu cầu đặt ra. Cụ thể là mới giao được cho đơn vị thi công 46,1ha, trong đó, đất do các gia đình quản lý 36,1ha, đất do UBND xã Hạ Long quản lý là 10ha. Nguyên nhân của sự chậm trễ này là do còn một số hộ không hợp tác kiểm đếm, không cung cấp hồ sơ liên quan... Và còn hàng loạt dự án trên địa bàn bị chậm khâu GPMB như: Dự án đường Minh Châu - Quan Lạn, Dự án đường 334 giai đoạn 3, Dự án đô thị trung tâm thị trấn Cái Rồng...

Cũng như các địa phương khác trong tỉnh, khó khăn lớn nhất trong công tác đền bù, GPMB của Vân Đồn vẫn là do cơ chế, chính sách quy hoạch, bồi thường, GPMB thường xuyên thay đổi. Nhiều nội dung quy hoạch chưa phù hợp với thực tế và có nhiều cách hiểu khác nhau, nên khi áp dụng rất khó khăn, nhất là việc ban hành chính sách sau có lợi hơn chính sách trước, dẫn đến khó khăn trong việc xử lý bồi thường chuyển tiếp giữa chính sách cũ và chính sách mới trong cùng một dự án. Đây được coi là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng khiếu nại, kiến nghị của nhân dân, tạo ra tiền lệ xấu đối với việc GPMB. Cùng với đó, công tác quản lý đất đai trước đây còn nhiều bất cập, hạn chế, nhất là nguồn gốc, ranh giới của các hộ dân không rõ ràng, bản đồ địa chính ở cơ sở chưa được đo đạc, cập nhật chính xác, nên khi cần xác minh ranh giới, nguồn gốc đất mất nhiều thời gian. Không những thế, trong khi tổ chức thực hiện, nhiều cán bộ chuyên trách lại chưa được đào tạo cơ bản, thiếu tính chuyên nghiệp, chưa tuân thủ trình tự, thủ tục; công tác cắm mốc, công bố quy hoạch chưa đúng quy định dẫn đến khó khăn cho công tác GPMB...

Cùng với khó khăn trên còn có bất cập khác là những hộ chấp hành nghiêm quy định của Nhà nước, muốn bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, nhưng khi họ có nhu cầu TĐC thì chưa có chỗ. Không ít hộ sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp thì chính sách hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, đơn giá đền bù theo họ lại quá thấp, không đảm bảo được cuộc sống ổn định về sau, nên không chấp nhận phương án đền bù. Tuy nhiên, cũng còn những trường hợp đã được hưởng đủ chế độ, được tuyên truyền vận động, giải thích nhưng vẫn cố tình không hiểu, không hợp tác, gây khó khăn cho việc đền bù GPMB.

Mặc dù hiện nay, huyện Vân Đồn đã và đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh, chủ đầu tư các dự án để đẩy nhanh tiến độ đền bù GPMB, nhưng nếu như người dân không đồng thuận thì rất khó có thể hoàn thành được các dự án theo đúng tiến độ. Qua tìm hiểu hồ sơ của một số hộ không chịu hợp tác, thấy rằng chính quyền đã thực hiện chế độ, chính sách theo quy định, đã nhiều lần vận động, tuyên truyền mà họ vẫn không chấp thuận. Thiết nghĩ, huyện cần phải có những biện pháp quyết liệt mới đủ sức răn đe và đẩy nhanh được tiến độ triển khai các dự án trên địa bàn. Có như vậy mới sớm xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, tạo sức bật mới cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung.

Quang Minh - Nguyễn Huế