Theo số liệu báo cáo của Cục Thuế Quảng Ninh, tính đến thời điểm này đã có 5.928/7.193 doanh nghiệp trên địa bàn đăng ký sử dụng hoá đơn tự in. Số doanh nghiệp chưa sử dụng hoá đơn là 1.265 doanh nghiệp (chủ yếu là doanh nghiệp mới thành lập chưa hoạt động sản xuất kinh doanh); doanh nghiệp ngừng nghỉ kinh doanh. Mặc dù số lượng doanh nghiệp đăng ký sử dụng hoá đơn khá đông, tuy nhiên, theo các đơn vị ngành Thuế trên địa bàn, việc xử lý vi phạm vẫn khá khó khăn, đòi hỏi phải có công văn hướng dẫn cụ thể hơn đối với việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Theo các đơn vị ngành Thuế, hiện nay, khó khăn nhất trong xác định hành vi vi phạm sử dụng hoá đơn đó là cơ quan thuế mới chỉ xác định có dấu hiệu sử dụng hoá đơn bất hợp pháp mà chưa có kết luận của các cơ quan chức năng nên chưa đủ căn cứ xử lý. Đơn vị chức năng chỉ có thể yêu cầu người nộp thuế khai giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ còn chi phí doanh nghiệp vẫn đang tạm thời chấp nhận. Mặt khác, đối với phần lớn đơn vị bán hàng xuất hoá đơn sau khi thực hiện hành vi vi phạm đã bỏ trốn, ngừng nghỉ. Đối với đơn vị mua hàng và sử dụng hoá đơn bất hợp pháp thường thực hiện hoàn thiện và khép kín các hồ sơ, sổ sách chứng từ để nguỵ biện cho hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, việc xác minh, đối chiếu xác minh hoá đơn giữa các địa phương có lúc chưa nhanh chóng, không kịp thời việc sử dụng hoá đơn đã thông báo mất, thông báo hết hiệu lực sử dụng, hoá đơn mua bán bất hợp pháp….
Để xử lý các hành vi vi phạm sử dụng hoá đơn một cách có hiệu quả hơn, trong tháng 8, Tổng cục Thuế đã có văn bản số 2560/TCT-CS hướng dẫn các Cục Thuế tỉnh, thành phố một số nội dung liên quan đến việc sử dụng hoá đơn, phát hành hoá đơn; đặc biệt là cơ chế xử phạt các hành vi vi phạm về hoá đơn. Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh trước khi sử dụng hoá đơn cho việc bán hàng hoá, dịch vụ phải lập tờ thông báo phát hành hoá đơn. Nội dung thông báo phát hành hoá đơn gồm: Hoá đơn mẫu, ngày bắt đầu sử dụng, ngày lập tờ thông báo phát hành và chữ ký của người đại diện trước pháp luật. Tờ thông báo phát hành hoá đơn được gửi đến cơ quan Thuế nơi tổ chức, cá nhân phát hành thông báo đóng trụ sở chính, trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày ký thông báo phát hành và niêm yết ngay tại các cơ sở sử dụng hoá đơn để bán hàng hoá, dịch vụ trong suốt thời gian sử dụng hoá đơn...
Đối với các trường hợp người bán lập hoá đơn giao cho khách hàng quá thời hạn 10 ngày trước khi gửi thông báo phát hành hoá đơn cho cơ quan Thuế thì đề nghị Cục Thuế kiểm tra cụ thể từng trường hợp phát sinh để xử lý. Nếu hoá đơn có gắn với nghiệp vụ kinh tế phát sinh (có việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ), có chứng từ thanh toán và người bán đã kê khai đầy đủ thuế GTGT đầu ra tại các tờ khai thuế GTGT thì người bán bị xử phạt theo quy định tại Khoản 2 Điều 32 Nghị định số 51/2010/NĐ-CP ngày 14-5-2010 của Chính phủ quy định về hoá đơn bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ. Cụ thể, phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với các hành vi: Lập Tờ thông báo phát hành không đầy đủ nội dung; không gửi, không niêm yết Tờ thông báo phát hành hoá đơn theo đúng quy định. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không lập Tờ thông báo phát hành hoá đơn sau khi hoá đơn đã được sử dụng.
Ngoài ra, các doanh nghiệp phải huỷ hoá đơn mua của cơ quan Thuế đã hết hạn sử dụng theo quy định, cũng không sử dụng hoá đơn này để lập và giao cho khách hàng. Cũng theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế thì người mua là cơ quan kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ được căn cứ hoá đơn của người bán lập giao cho để kê khai khấu trừ thuế GTGT và hạch toán chi phí vì người bán đã kê khai nộp thuế.
Mặc dù công văn hướng dẫn này mới được đưa vào áp dụng chưa lâu, tuy nhiên qua tìm hiểu tại một số đơn vị Chi cục Thuế trên địa bàn tỉnh đều khẳng định đây sẽ là cơ sở để các đơn vị này phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm về sử dụng hoá đơn một cách hiệu quả hơn; tháo gỡ được một số khó khăn, bất cập trong quá trình hoạt động sau hơn 1 năm thực hiện Nghị định 51 của Chính phủ.
Hồng Nhung
