Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, việc đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng ngày càng được nâng cao. Bên cạnh các biện pháp quản lý, kiềm chế gian lận thương mại, buôn bán hàng cấm, hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ…, thì việc thanh tra tiêu chuẩn đo lường chất lượng sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm công bằng xã hội.
Cuối tháng 7-2014 vừa qua, Thanh tra Sở KH&CN đã tiến hành thanh, kiểm tra 23 đơn vị trên địa bàn tỉnh, trong đó có 7 BQL chợ tại các địa phương: Hạ Long, Uông Bí, Móng Cái, Cẩm Phả, Tiên Yên và Đông Triều. Qua kiểm tra 147 hộ tiểu thương bán lẻ tại các chợ ở 7 địa phương trên với tổng số 181 phương tiện đo lường, gồm cân bàn, cân đĩa, cân đồng hồ lò xo, cân treo, Đoàn đã lập biên bản xử phạt và thu một số cân vượt quá sai số cho phép, hết hạn giấy chứng nhận kiểm định.
Đoàn cũng tiến hành kiểm tra một số đơn vị kinh doanh bán lẻ xăng dầu về việc thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý đo lường, chất lượng; phép đo trong thương mại bán lẻ; thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm hàng hoá và việc ghi nhãn hàng hoá… Qua kiểm tra cho thấy, hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Hầu hết các cơ sở được kiểm tra xuất trình đầy đủ các hồ sơ giấy tờ liên quan, như: Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu; đủ điều kiện về ANTT để làm ngành nghề kinh doanh; đủ điều kiện về phòng cháy và chữa cháy; giấy chứng nhận đào tạo, huấn luyện cho nhân viên của cửa hàng; có ý thức chấp hành các quy định của Nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; chấp hành tốt việc ghi đúng, đủ các thông tin cảnh báo an toàn, thông tin cụ thể trên cột đo theo quy định của quy chuẩn quốc gia về xăng, nhiên liệu diezel và nhiên liệu sinh học... Bên cạnh đó, Đoàn cũng đã lập biên bản xử phạt hành chính 1 cửa hàng kinh doanh vi phạm lỗi sử dụng cột đo xăng dầu sai số vượt quá cho phép, 1 đơn vị tự ý tháo tem niêm phong của phương tiện đo (cân ô tô) với số tiền 30 triệu đồng.
Chị Nguyễn Thị Tố Loan (phường Cao Xanh, TP Hạ Long) cho biết, chị thường xuyên đi chợ Hạ Long II mua thức ăn cho gia đình, việc mua bán diễn ra nhanh, đôi lần đem cân thử thì thấy thiếu, tuy không nhiều nhưng cảm thấy như bị lừa gạt. Chị cũng như nhiều người tiêu dùng khác rất mong muốn tại cổng chợ nên đặt một chiếc cân chuẩn để mọi người sau khi mua hàng có thể cân kiểm tra, tránh bị “cân điêu”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Đinh Công Bằng, Phó Chánh Thanh tra Sở KH&CN cho biết: Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát là việc làm rất quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức của các cơ sở trong việc chấp hành các quy định của pháp luật tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng trong kinh doanh xăng dầu cũng như các hộ kinh doanh sử dụng phương tiện đo. 6 tháng đầu năm nay, Thanh tra Sở đã tiến hành thanh, kiểm tra đối với 30 đơn vị trên địa bàn tỉnh, gồm: 5 đơn vị thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng nguồn vốn khoa học và công nghệ của tỉnh; 4 đơn vị kinh doanh khí dầu mỏ hoá lỏng (LPG); 8 đơn vị có hoạt động an toàn kiểm soát bức xạ hạt nhân; 3 đơn vị về đo lường, sở hữu công nghiệp kinh doanh dịch vụ taxi; 3 đơn vị kinh doanh xăng dầu và 7 đơn vị sản xuất, kinh doanh than thuộc Vinacomin. Nhìn chung các đơn vị đã cơ bản thực hiện tốt các quy định của pháp luật trong từng lĩnh vực hoạt động, như nắm bắt được các quy định, văn bản pháp luật chuyên ngành nhiều hơn. Đặc biệt trong triển khai đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các đơn vị đã thực hiện đúng quy trình, thanh quyết toán đảm bảo đúng các quy định của Nhà nước trong sử dụng nguồn vốn KHCN... Tuy nhiên, vẫn còn 5/30 đơn vị chưa chấp hành đúng các quy định trong lĩnh vực an toàn bức xạ, đo lường, chất lượng; 1 đơn vị vi phạm trong thực hiện thanh toán kinh phí đề tài chưa đúng quy định, là: Phòng khám Bình Minh, Công ty CP Vạn Lộc, Cửa hàng Xăng dầu Hà Tu, Công ty TNHH Vận tải Bình Minh, Cửa hàng Xăng dầu số 1 Quang Hanh, Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Quảng Ninh. Thanh tra Sở đã kiến nghị với cấp có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền trên 86 triệu đồng.
Cũng theo ông Đinh Công Bằng, việc thanh tra kiểm tra đối với các phương tiện đo lường gồm các loại cân cũng như các loại đồng hồ đo điện năng, đồng hồ đo nước, thiết bị đo y tế như huyết áp kế, nhiệt kế, máy đo điện tim, điện não là hết sức cần thiết nhằm đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng cũng như đảm bảo an toàn sức khoẻ cho người dân. Tuy nhiên, việc xử lý sai phạm đối với các hộ tiểu thương kinh doanh tại các chợ rất khó khăn, vì sau khi phát hiện sai phạm, Đoàn lập biên bản xử phạt và bàn giao lại cho BQL của các chợ. Còn việc các BQL có thu được tiền xử phạt hay không thì là cả một “hành trình gian khổ”. Nên chăng, các cấp chính quyền địa phương nên mua cân đạt chuẩn đặt tại các cổng chợ để người tiêu dùng có thể tự kiểm tra, đối chứng, giúp phát hiện hành vi gian lận của người bán; đồng thời buộc những hộ kinh doanh ở các chợ phải dần thay đổi thói quen và phương thức kinh doanh của mình.
Thời gian tới, Thanh tra Sở KH&CN tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm định định kỳ và đột xuất về đo lường, giúp phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gian lận về đo lường; đồng thời hiệu chỉnh các phương tiện đo, đảm bảo đo lường chính xác, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tạo sự công bằng và cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh.
Phạm Hoạch
