Những lợi thế về đường bờ biển dài, cảng nước sâu và có cửa khẩu tiếp giáp với Trung Quốc giúp Quảng Ninh trở thành một nơi trung chuyển hàng hoá quan trọng của khu vực phía Bắc. Ngoài cửa khẩu quốc tế Móng Cái (TP Móng Cái), tỉnh còn có 2 cửa khẩu quốc gia và các điểm thông quan hàng hoá khác. Những năm gần đây, tỉnh đã tận dụng được ưu thế về địa lý để phát triển mạnh về thương mại, dịch vụ, hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh luôn diễn ra sôi động, đặc biệt là các loại hình dịch vụ thương mại kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan.
Thực tế cho thấy việc kinh doanh hàng hoá theo phương thức này nếu quản lý tốt thì sẽ phát huy được lợi thế biên giới, đem lại nhiều lợi ích cho quốc gia, cho doanh nghiệp nhưng nếu quản lý tồi thì sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường nội địa, đặc biệt là đối với một số mặt hàng nhạy cảm như ô tô, thuốc lá, rượu… Hiện nay, theo quy định thì các mặt hàng ô tô, thuốc lá, rượu ngoại kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan đều phải thực hiện các thủ tục thông quan qua các cửa khẩu quốc tế. Việc tái xuất các mặt hàng này phải tại các cửa khẩu phụ, điểm thông quan của Khu kinh tế cửa khẩu với đầy đủ các lực lượng chức năng giám sát. Theo đó, hiện nay hàng hoá tái xuất chủ yếu xuất qua các cửa khẩu phụ, điểm thông quan trong các khu kinh tế cửa khẩu của tỉnh. Cụ thể như mặt hàng thuốc lá ngoại được tái xuất chủ yếu qua Lục Lầm, khu chuyển tải Vạn Gia. Từ năm 2007, việc xử lý đối với mặt hàng thuốc lá lậu được thực hiện theo cơ chế thu gom, tiêu huỷ. Tuy nhiên, việc thu gom, tiêu huỷ thuốc lá ngoại nhập lậu đã gây lãng phí một lượng kinh phí không nhỏ. Do vậy, Văn phòng Chính phủ vừa có công văn số 823-VPCP chỉ đạo cho phép thực hiện thí điểm cho phép được tái xuất số lượng thuốc lá có chất lượng tốt. Mục đích của việc thí điểm tái xuất đối với thuốc lá lậu nhằm để lại 100% số tiền thu được phục vụ cho công tác chống buôn lậu. Thời gian thực hiện thí điểm từ quý II năm 2012 tới hết năm 2013. Bộ Công thương sẽ xem xét chỉ định doanh nghiệp thực hiện tái xuất và chủ trì cùng Bộ Tài chính xây dựng quy trình kiểm tra, kiểm soát việc tái xuất. Hướng dẫn thực hiện đảm bảo việc tái xuất phải thực hiện qua cửa khẩu quốc tế không tái xuất bằng đường bộ và qua các nước có chung đường biên giới. Trong trường hợp phát hiện thẩm lậu thì đình chỉ ngay và thu hồi giấy phép. Doanh nghiệp và giám đốc doanh nghiệp tham gia dịch vụ tái xuất nếu vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật tại Thông tư số 75 của Bộ Tài chính và Thông tư số 78 của Bộ Công thương đều có quy định, toàn bộ thuốc lá ngoại nhập lậu vào Việt Nam bị bắt giữ, tịch thu sẽ bị tiêu huỷ. Việc tiêu huỷ, theo phản ánh từ các địa phương đã ngốn một kinh phí không nhỏ. Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam hỗ trợ tiêu huỷ bình quân 1.100 đồng/bao đối với thuốc lá điếu cho lực lượng trực tiếp bắt giữ. Tuy nhiên, kinh phí thực tế để tiêu huỷ cao hơn nhiều, số tiền hỗ trợ không đủ bù đắp chi phí. Với số lượng không nhỏ thuốc lá điếu nhập lậu bị bắt giữ hàng năm thì con số tổng kinh phí tiêu huỷ là khá lớn. Chỉ tính riêng lực lượng Hải quan Quảng Ninh, trong năm 2011đã bắt giữ 40 vụ buôn lậu thuốc lá điếu, với 91.350 bao. Điển hình như ngày 17-3-2011, Đội Kiểm soát Hải quan số 1, Cục Hải quan Quảng Ninh đã bắt giữ vụ nhập lậu 1 vạn bao thuốc lá điếu với các nhãn hiệu khác nhau.
Theo kinh nghiệm từ các địa phương, phương án tái xuất thuốc lá điếu nhập lậu sẽ giúp thu lại khoản kinh phí đáng kể phục vụ cho công tác chống buôn lậu nhưng cũng không thể thực hiện dễ dàng. Đơn cử như, sản phẩm muốn xuất sang nước nào thì phải in bằng ngôn ngữ nước đó. Ngoài ra các nước cũng có quy định chặt chẽ cho việc nhập thuốc lá ngoại và hàng rào thuế suất theo mức trần quy định của WTO. Do vậy, để việc tái xuất được thực hiện hiệu quả và đảm bảo đúng ý nghĩa của nó thì các cơ quan chức năng cần cẩn trọng trong việc lựa chọn doanh nghiệp tham gia tái xuất. Xây dựng quy trình tái xuất và có phương án kiểm soát chặt chẽ việc tái xuất này, đảm bảo vừa thu được kinh phí, vừa ngăn chặn hữu hiệu không để thuốc lá lậu có cơ hội thẩm ngược vào nội địa.
Thanh Phong
