Thu hút đầu tư vào các cụm công nghiệp: Tạo lực hút, từ đâu?

Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, trên 63 dự án đầu tư sản xuất kinh doanh đã đi vào hoạt động trong các cụm công nghiệp (CCN) trên địa bàn tỉnh cũng không nằm ngoài quy luật của giai đoạn suy giảm. Hoạt động sản xuất kinh doanh cầm chừng, rất nhiều doanh nghiệp đang đứng trên bờ vực của sự phá sản, hoặc buộc phải chuyển đổi ngành nghề sản xuất kinh doanh khác không phù hợp với quy hoạch phát triển, năng lực nội tại của chính doanh nghiệp. Sự khó khăn của các doanh nghiệp này khiến cho thu hút đầu tư vào các CCN bị hạn chế.

Doanh nghiệp trong CCN - Khó trăm bề

Đồng chí Nguyễn Văn Vinh, Chủ tịch UBND TX Quảng Yên cho biết: “Trên địa bàn thị xã hiện đang có 5 CCN có dự án đang hoạt động là sửa chữa đóng mới tàu thuyền Hà An, công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh, chế biến thuỷ sản Yên Giang, Đồng Bái, Km7. Hoạt động của các doanh nghiệp trong các CCN có đóng góp rất tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, trong 2 năm gần đây do suy thoái về kinh tế, các doanh nghiệp hoạt động trong các CCN đang đứng trước tình trạng hết sức khó khăn về nguồn vốn, nhất là huy động nguồn vốn để đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh. Một số cơ sở sau khi được thành lập không duy trì được hoạt động do nguồn vốn ít đã chuyển sang hình thức kinh doanh khác như ở CCN chế biến thuỷ sản Yên Giang có dự án của Công ty CP Xuất nhập khẩu hiện nay không sản xuất kinh doanh mà cho một doanh nghiệp khác thuê lại nhà xưởng; hay CCN Đồng Bái dù đã thu hút được 2 dự án đầu tư nhưng do khó khăn về tài chính nên cả 2 dự án đều đang tạm dừng triển khai, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng kiểm tra để có biện pháp xử lý”.

Thực tế khó khăn này không chỉ đối với các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trong các CCN của TX Quảng Yên mà trên 63 dự án đã đi vào hoạt động trong các CCN trên toàn tỉnh hiện nay cũng ở trong tình trạng tương tự. Theo đánh giá của các ngành chức năng thì khó khăn chung của các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trong CCN hiện nay là hàng tồn kho nhiều, thiếu đơn hàng sản xuất kinh doanh, sự tăng giá của các loại vật tư đầu vào như xăng dầu, điện, nước, lãi suất ngân hàng dù đã giảm nhưng so với sự tăng giá của các vật tư đầu vào và lượng hàng tồn kho lớn thì mức lãi suất hiện nay vẫn còn cao, vay đầu tư sản xuất kinh doanh không có lãi… Trên thực tế số các doanh nghiệp đầu tư hoạt động sản xuất kinh doanh trong các CCN chủ yếu là quy mô nhỏ, công nghệ và thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu, những sản phẩm sản xuất chủ yếu dưới dạng thô, đơn giản, chưa có sức cạnh tranh trên thị trường, thiếu nguồn nhân công lao động, việc tuyển dụng lao động có tay nghề cao gặp nhiều khó khăn. Vốn là những doanh nghiệp tiềm lực kinh tế mỏng, có những nhà đầu tư yếu cả về năng lực quản lý và tài chính thì những chính sách liên quan hỗ trợ cho sự phát triển của họ như đất đai, các quy định về đơn giá đền bù, giải phóng mặt bằng, giá tiền thuê đất luôn thay đổi, do đó việc đền bù giải phóng mặt bằng và việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước gặp nhiều khó khăn.

Có một khó khăn chung mà tất cả các doanh nghiệp khi vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong các CCN đều phản ánh đó là hệ thống cơ sở hạ tầng CCN chưa đồng bộ, thấp kém. Dù có những CCN tỷ lệ lấp đầy đã đạt 100% nhưng thực tế những điều kiện đi kèm như điện, nước, hạ tầng giao thông nội bộ, giao thông kết nối lại không đồng bộ nhau. Nhất là hệ thống điện không đáp ứng yêu cầu sản xuất, tình trạng mất điện, thiếu điện diễn ra thường xuyên gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp. Các CCN của các địa phương đã và đang tìm nhiều giải pháp để thu hút doanh nghiệp vào đầu tư, nhưng thu hút xong lại thiếu sự kết nối giữa chính các doanh nghiệp trong cụm với nhau vì vậy sự hỗ trợ giữa các doanh nghiệp chưa được phát huy, chưa tạo được mối liên kết cả trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Ưu tiên số 1 phải là vốn và hạ tầng

Theo tính toán của các cơ quan chuyên môn đến năm 2020 nếu diện tích đất cụm công nghiệp có thể lấp đầy như dự kiến (34ha/cụm), nghĩa là các dự án đầu tư sản xuất được bố trí hết trên diện tích từ 600ha đến 700ha, tính theo giá cố định năm 1994, hàng năm riêng khu vực này có thể đem về từ 1.300 đến 1.500 tỷ đồng giá trị sản xuất công nghiệp (tương đương với giá  trị sản xuất ngoài quốc doanh cả tỉnh mấy năm gần đây). Điều đáng kể là các cụm công nghiệp có thể tạo việc làm cho 100.000 đến 120.000 lao động, phần lớn là lao động tại chỗ. Như vậy đóng góp của các doanh nghiệp hoạt động trong CCN là rất lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nói chung, cũng như từng địa phương nói riêng. Vì vậy tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong CCN hiện nay theo đồng chí Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương, đó là tăng cường công tác quản lý nhà nước, thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc các doanh nghiệp hoạt động trong CCN nhằm phát huy hiệu quả sử dụng đất trong các CCN. Phát triển CCN hiện có theo chiều sâu bằng cách nâng cao chất lượng và hiệu quả của dự án đầu tư, khuyến khích các dự án đầu tư có công nghệ cao, công nghệ sạch, giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường. Chú trọng công tác đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực, nâng cao trình độ tay nghề cho lực lượng lao động tại chỗ, tạo ra đội ngũ lao động có tay nghề đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp.

Để tạo được lực hút các doanh nghiệp đầu tư sản xuất kinh doanh vào các CCN, trên cơ sở thực tế hoạt động của các doanh nghiệp trong các CCN hiện nay thấy cần có chiến lược tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả đầu tư từ các tập đoàn, doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng lớn, có tiềm lực đầu tư vào các cụm công nghiệp. Có như vậy mới tạo được hệ thống hạ tầng đồng bộ, hoàn thiện, cơ sở để thu hút các nhà đầu tư thứ cấp vào đầu tư sản xuất kinh doanh. Với đặc thù các doanh nghiệp vào CCN đều có quy mô nhỏ và vừa vì vậy những cú huých từ cơ chế phải là giải pháp từ vốn nhằm khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư, liên doanh, liên kết mở rộng qui mô, phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các CCN được đầu tư xây dựng phải gắn với nguồn nguyên liệu để giảm chi phí sản xuất và đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn.

Ngọc Lan