Tại khoản 2, điều 26 Luật Công đoàn quy định đối tượng đóng kinh phí công đoàn (KPCĐ) là các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp không phân biệt đã có hay chưa có tổ chức công đoàn cơ sở (CĐCS). Dù luật đã quy định rõ, thế nhưng theo khảo sát tại các đơn vị trên địa bàn tỉnh, có nhiều doanh nghiệp vẫn chây ỳ, không trích nộp KPCĐ hoặc có trích nộp thì không đầy đủ.
Khó thu ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước
Theo quy định của Luật Công đoàn năm 2012, thì số tiền trích nộp KPCĐ được quy định là 2% mức lương của người lao động trên nền lương đóng BHXH. Số tiền này, CĐCS phải nộp về cho công đoàn cấp trên cơ sở và sau đó Công đoàn cấp trên sẽ trích lại cho CĐCS 65% kinh phí để hoạt động và giữ lại 35%.
| Mặc dù Nhà nước đã có các chính sách, nghị định quy định rõ về việc trích nộp kinh phí công đoàn, thế nhưng hiện nay rất nhiều đơn vị, nhất là các doanh nghiệp ngoài nhà nước vẫn chây ì, trốn đóng kinh phí công đoàn đã ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của tổ chức công đoàn và thất thu lớn nguồn tài chính công đoàn. |
Ông Phạm Văn Sơn, Trưởng Ban tài chính (LĐLĐ tỉnh) cho biết: Quy định mới này đã làm giảm đáng kể số KPCĐ so với Thông tư 119 của Bộ Tài chính và Tổng LĐLĐ Việt Nam trước đây là thu 2% trên tổng nền lương phải trả cho người lao động. Thế nhưng, mặc dù khoản trích nộp KPCĐ đã giảm nhưng từ năm 2013 đến nay rất nhiều đơn vị vẫn nợ đọng, chây ỳ, tập trung chủ yếu ở các doanh nghiệp (DN) chưa có CĐCS hoặc DN có số lao động quá ít nên không hoạt động công đoàn.
Công ty CP Bia và Nước giải khát Hạ Long với tổng số lao động là 407 người, tính ra năm 2014 đơn vị này phải trích nộp KPCĐ là 348 triệu đồng nhưng đến nay Công đoàn Công ty chưa trích nộp đồng nào. Năm 2013, Công đoàn Công ty còn nợ KPCĐ với số tiền trên 100 triệu đồng. Ông Nguyễn Trọng Thông, Chủ tịch Công đoàn Công ty thanh minh: “Đây là do chuyên môn giữ hộ tiền, mấy năm nay vẫn thế”. Điều này là sai nguyên tắc bởi số tiền này phải được CĐCS quản lý và trích nộp lại cho công đoàn cấp trên theo quy định. Nghịch lý đáng buồn nữa là Công đoàn Công ty có đủ bộ máy kế toán, thủ quỹ, chủ tịch công đoàn nhưng tiền thì không có trong tay. Mọi hoạt động nếu muốn, công đoàn phải “xin” chủ doanh nghiệp. Bà Đào Thị Lan, Chủ tịch Công đoàn ngành Công thương cho biết: Năm 2014 Công đoàn ngành Công thương phải thu 1,6 tỷ đồng tiền KPCĐ thế nhưng đến nay mới chỉ thu được 23%, vì thế điều này ảnh hưởng lớn đến hoạt động công đoàn ngành và phong trào CNVC-LĐ.
Mới đây tại một buổi khảo sát của Công đoàn cấp trên với Công đoàn Công ty TNHH Sao Vàng chi nhánh Uông Bí, đơn vị này vẫn chây ì với lý do vin vào hệ thống. Với tổng số khoảng 4.300 CNLĐ thế nhưng từ tháng 11-2013, Công đoàn Công ty mới trích nộp được 20 triệu đồng (bằng 1/10 số kinh phí phải nộp) còn thời điểm trước đó thì không đóng một đồng nào. Như vậy, số tiền thất thu KPCĐ mỗi năm tại đơn vị này lên tới hàng tỷ đồng. Tính đến ngày 1-9-2014, có những doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn nhưng cũng chưa hề đóng 1 đồng KPCĐ nào như: Công ty Nâng hạ Quang Trung, Công ty CP Gạch ngói Đất Việt…
Theo thống kê, đến thời điểm này mới chỉ thu được 70% kinh phí ở các DN có tổ chức CĐCS và 2 doanh nghiệp trong tổng số 5.000 doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn.
Hoạt động của CĐCS chưa thực chất
Một trong những nguyên nhân chính khiến cho công tác thu KPCĐ gặp rất nhiều khó khăn là do DN gặp khó trong việc ổn định sản xuất kinh doanh. Ông Phạm Văn Phú, Phó Giám đốc Công ty CP Bia và Nước giải khát Hạ Long bộc bạch: Những năm gần đây tình hình sản xuất của đơn vị quá khó khăn, lượng bia tiêu thụ sụt giảm, một năm chỉ sản xuất sôi động trong 6 tháng mùa vụ còn thì lại rơi vào trầm lắng, người lao động thiếu việc làm nên việc thu đoàn phí của người lao động cũng chỉ thu được vào những tháng mùa vụ.
Thế nhưng bên cạnh những đơn vị thực sự khó khăn có DN cũng mượn cớ khó khăn để cố tình chây ỳ, thậm chí còn nhìn xem đơn vị bạn đóng thế nào mình đóng thế đấy. Đáng nói là ở nhiều DN, chủ DN muốn thâu tóm hoạt động công đoàn, coi công đoàn là công cụ nên tổ chức CĐCS muốn hoạt động gì thì phải đăng ký để chuyên môn duyệt vì chuyên môn “giữ quỹ hộ”. Điều này đã khiến các CĐCS không chủ động được hoạt động và người lao động thì thiệt thòi. Đã có chuyện khi Chủ tịch công đoàn đề nghị DN chuyển số tiền trích KPCĐ để nộp công đoàn cấp trên thì vài ngày sau nhận được kết quả nghỉ việc như ở Công ty Gốm sứ Quang Vinh. Trong khi đó công đoàn lại không phải cơ quan chức năng nhà nước có thẩm quyền xử lý, lực lượng cán bộ công đoàn cấp trên lại mỏng không thể đôn đốc hết được các cơ sở nên tình trạng nhiều DN thành lập CĐCS cho có chứ không hoạt động.
Với việc chây ỳ đóng KPCĐ thì số tiền thất thu là rất lớn khiến cho hoạt động công đoàn, việc tổ chức các hoạt động cho người lao động gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế, bên cạnh các giải pháp gỡ khó cho hoạt động sản xuất kinh doanh cho các DN và công đoàn phối hợp với các đơn vị liên quan tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ trích nộp KPCĐ thì Nhà nước cần có một chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm các đơn vị không thực hiện chính sách, quy định của Nhà nước về các hoạt động liên quan đến tổ chức Công đoàn.
Thanh Hằng
