Những năm gần đây, Quảng Ninh có nhiều giải pháp tích cực trong điều hành thu, chi ngân sách, là một trong 10 tỉnh, thành đạt số thu cao nhất cả nước. Thế nhưng, một số khoản thu vẫn chưa thực sự hiệu quả. Vì thế, để đảm bảo nguồn thu được khai thác một cách hiệu quả, luôn là vấn đề được cấp ủy, chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm.
[links()]
Hạn chế trong khai thác nguồn thu ngân sách
Có thể thấy, cơ cấu nguồn thu đã có sự thay đổi rõ rệt, số thu nội địa đang dần chiếm tỷ trọng lớn, số thu xuất, nhập khẩu giảm dần. Tuy nhiên, số thu nội địa tăng mạnh lại chủ yếu là nguồn thu từ đất, thuế bảo vệ môi trường, tiền cấp khai thác khoáng sản, đây là các nguồn thu thiếu tính bền vững và chưa xuất phát từ nội lực phát triển của nền kinh tế.
Đáng chú ý, thu khu vực ngoài quốc doanh cũng chưa thực sự tương xứng với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, theo dự toán tỉnh giao đầu năm số thu này chỉ chiếm tỷ trọng trên 9% số thu nội địa. Thống kê của Cục Thuế tỉnh, 3 năm qua, số thu từ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc các chi cục thuế quản lý chiếm từ 0,05% đến 1,5% tổng doanh thu kê khai của các doanh nghiệp. Như TP Hạ Long, năm 2014 có 2.876 doanh nghiệp với tổng doanh thu là 15.603 tỷ đồng, nhưng số thuế phải nộp của các doanh nghiệp chỉ đạt ở mức 97 tỷ đồng, chiếm 0,6% tổng doanh thu, năm 2016 con số này là 1,52%.
Cùng với đó, quản lý thu từ hộ kinh doanh cá thể chưa chặt chẽ cũng khiến cho nguồn thu nội địa bị thất thoát. Năm 2016, trên địa bàn toàn tỉnh có 10.693/28.293 hộ cá nhân kinh doanh không phải nộp thuế, chiếm 37,8%. Việc xác định doanh thu tính thuế cũng chưa sát với doanh thu thực tế của các hộ kinh doanh và có tình trạng “cào bằng”. Một trong những vấn đề “nóng” gây thất thu trong lĩnh vực dịch vụ du lịch là tình trạng kê khai thuế thiếu trung thực của các hộ kinh doanh trong lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, du lịch. Nhiều đơn vị thường sử dụng chế độ 2 sổ sách kế toán. Một sổ thu thực tế, một sổ thu để nộp cho cơ quan thuế.
Bên cạnh đó, chính sách quản lý thuế hiện nay cho phép tự kê khai, tự nộp thuế và chịu trách nhiệm về các khoản kê khai cũng khiến nhiều người nộp thuế lợi dụng kê khai không trung thực, gây thất thoát ngân sách nhà nước. Bởi thế, trong khi tăng trưởng khách du lịch 8 tháng đầu năm nay là 42% nhưng tăng thu từ dịch vụ du lịch chỉ đạt 10%.
Trong khi đó, công tác thanh, kiểm tra, xử lý các vi phạm về thuế, thu hồi nợ đọng thuế còn hạn chế. Những bất cập trong công tác quản lý thuế, cơ chế chính sách phần nào đã tạo kẽ hở cho người nộp thuế lợi dụng, không chấp hành nghiêm túc pháp luật thuế.
Để khai thác hiệu quả nguồn thu
Để khắc phục những bất cập trên, khai thác hiệu quả nguồn thu, những năm qua, tỉnh đã tăng cường nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước của các cấp chính quyền, tăng thu, chống thất thu hiệu quả, đặc biệt là ở khu vực ngoài quốc doanh, hộ kinh doanh cá nhân, dịch vụ vận tải tư nhân, hoạt động xuất nhập khẩu… Trong công tác quản lý, đã quan tâm đổi mới công tác giao dự toán thu ngân sách cho các địa phương theo hướng phấn đấu tăng thu đối với lĩnh vực thu ngoài quốc doanh; nghiên cứu xây dựng quy trình thủ tục liên thông giữa các cơ quan có chức năng quản lý các lĩnh vực với cơ quan thuế để quản lý chặt chẽ hoạt động có phát sinh doanh thu và nghĩa vụ nộp thuế.
Tuy nhiên, theo Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh, các cơ quan chuyên môn và các địa phương cần tăng cường hơn nữa việc rà soát, đối chiếu doanh nghiệp đã cấp đăng ký kinh doanh với số doanh nghiệp đang quản lý thuế, giải quyết dứt điểm tình trạng hộ kinh doanh đưa vào quản lý thuế nhưng chưa đăng ký kinh doanh theo quy định và ngược lại. Các ngành chức năng tại địa phương cần tăng cường thanh, kiểm tra đột xuất việc sử dụng hóa đơn tại các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, nhất là ở kinh doanh lĩnh vực ăn uống, dịch vụ lưu trú, giải trí; xử lý nghiêm tình trạng bán hàng không xuất hóa đơn…
Về thu xuất nhập khẩu, các ngành, địa phương cần tiếp tục quan tâm, tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này; song song với đó, đẩy mạnh cải cách hành chính tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan hàng hóa; phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra sau thông quan, chống thất thu thuế xuất, nhập khẩu; tích cực vận động, thu hút doanh nghiệp làm thủ tục xuất, nhập khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu, bến cảng…
Bên cạnh đó, tỉnh cần tiếp tục thực hiện tốt việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đồng hành cùng doanh nghiệp, nhất là tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp ngành Than, doanh nghiệp vừa và nhỏ để nuôi dưỡng nguồn thu. Chỉ có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả như vậy mới khai thác tốt nguồn thu, đảm bảo được tính bền vững, lâu dài của nguồn thu.
Trung Anh
