Thời gian qua, cử tri và nhân dân trên địa bàn tỉnh đã có nhiều kiến nghị về tình trạng giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ trong khu dân cư gây ô nhiễm môi trường, không đảm bảo VSATTP, gia tăng nguy cơ về dịch bệnh. Ngày 23-3-2015, HĐND tỉnh khoá XII đã ban hành Nghị quyết số 189/2015/NQ-HĐND, trong đó có các nội dung về hỗ trợ đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung công nghiệp. Tuy nhiên, sau hơn 1 năm thực hiện Nghị quyết, cho thấy còn nhiều bất cập, hạn chế, thể hiện rõ sự lúng túng của các ngành chức năng và doanh nghiệp.
Lúng túng trong thực hiên
Trước thời điểm Nghị quyết số 189/2015/NQ-HĐND được ban hành, trên địa bàn toàn tỉnh có 4 cơ sở giết mổ tập trung loại 1 đang hoạt động, gồm: 1 cơ sở ở TP Cẩm Phả, 2 ở TP Hạ Long và 1 ở TP Uông Bí. Để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, Nghị quyết đã đưa ra các chính sách hỗ trợ: Hỗ trợ 60% chi phí nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án để xây dựng cơ sở hạ tầng về điện, nước, nhà xưởng, xử lý chất thải và mua thiết bị; dự án có quy mô, công suất lớn hơn so với quy mô, công suất tối thiểu là 200 con gia súc hoặc 2.000 con gia cầm/ngày, đêm thì mức hỗ trợ tối đa được tăng tương ứng... Tuy nhiên, đến nay chưa thu hút được các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Toàn tỉnh hiện vẫn chỉ có 4 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung nói trên, thêm 4 cơ sở loại 2 đang được xem xét, điều chỉnh nâng lên loại 1.
Nghị quyết 189 cũng có chính sách hỗ trợ chi phí kiểm dịch động vật, chi phí giết mổ... đối với các cơ sở giết mổ tập trung. Tuy nhiên, hiện nay mới có 2/4 cơ sở giết mổ tập trung được hỗ trợ và quá trình thực hiện hỗ trợ cũng bộc lộ nhiều sai sót, bất cập. Cụ thể, thực hiện nội dung này, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3482/QĐ-UBND (ngày 5-11-2015) và Quyết định số 3850/QĐ-UBND (ngày 4-12-2015) phê duyệt dự toán kinh phí hỗ trợ trên 11,3 tỷ đồng cho Công ty TNHH Vang Thanh Dương (TP Uông Bí) và Công ty CP Thái Hoà (TP Cẩm Phả) có dự án đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung công nghiệp; trong đó, hỗ trợ chi phí kiểm dịch 1,885 tỷ đồng, (6.500 đồng/con) hỗ trợ chi phí giết mổ 9,428 tỷ đồng (bằng 5 lần chi phí kiểm dịch là 32.500 đồng). Thế nhưng, qua đối chiếu với quy định tại Thông tư số 04/2012/TT-BTC về chế độ thu, nộp, quản lý, sử dụng phí, lệ phí công tác thú y, mức phí kiểm dịch động vật chỉ là 1.000 đồng/con lợn, 5.500 đồng/con trâu, bò... Nhờ vậy, cơ quan chức năng của tỉnh đã cấp vượt cho 2 doanh nghiệp trên 840,666 triệu đồng. Vì lẽ đó, ngày 17-5-2016, UBND tỉnh phải ban hành Quyết định số 1484/QĐ-UBND để thu hồi số kinh phí hỗ trợ cấp vượt về ngân sách tỉnh. Tìm hiểu nguyên nhân của sai sót này, chúng tôi được biết trong quá trình tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng dự thảo tờ trình, dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh, các cơ quan chức năng đã nhầm lẫn cụm từ “Phí kiểm soát giết mổ” với “Phí kiểm dịch”.
Bên cạnh những sai sót, lúng túng của cơ quan chức năng trong thực hiện Nghị quyết số 189, thì doanh nghiệp cũng có dấu hiệu lợi dụng chính sách để trục lợi. Điển hình là Công ty CP Thái Hoà (TP Cẩm Phả) dù đã được nhận hỗ trợ kinh phí kiểm dịch và chi phí giết mổ, nhưng vẫn thu của người có lợn mang đến cơ sở của doanh nghiệp này khoảng 40.000 đồng/con lợn... Lý giải việc này, doanh nghiệp cho rằng tỉnh chưa quy định về điều kiện doanh nghiệp được thụ hưởng chính sách phải thực hiện quy định về giá tối đa được thu của khách hàng, nên doanh nghiệp chưa rõ quyền lợi, nghĩa vụ...
Cần có giải pháp đồng bộ, phù hợp
Trước những lúng túng, bất cập trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 189 của HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã và đang tích cực chỉ đạo các cơ quan chức năng giải quyết. Cụ thể là tại Công văn số 3206/UBND-TM3 “Về việc điều chỉnh chính sách đặc thù khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh đến năm 2017”, UBND tỉnh đề nghị Thường trực HĐND tỉnh điều chỉnh, sửa cụm từ “Chi phí kiểm dịch động vật” thành “Phí kiểm soát giết mổ” trong Nghị quyết số 189 cho phù hợp với quy định. UBND tỉnh cũng đề nghị HĐND tỉnh bổ sung các điều kiện đối với doanh nghiệp đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung công nghiệp được hưởng chính sách, như: Thực hiện kê khai dịch vụ giết mổ gia súc, gia cầm; niêm yết công khai chi phí giết mổ (gồm chi phí giết mổ 1 gia súc, gia cầm; phần thu của khách hàng, phần được hỗ trợ từ ngân sách). Đồng thời, đề nghị bổ sung thêm quy trình kiểm tra, giám sát, thanh quyết toán kinh phí hỗ trợ...
Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Xuân Đông, Chi cục phó Chi cục Chăn nuôi - Thú y (Sở NN&PTNT), cho biết: Cơ chế hỗ trợ để xây dựng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung công nghiệp cao hơn nhiều so với quy định tại Nghị định 210/NQ-CP (ngày 19-12-2013). Song việc đầu tư còn nhiều khó khăn, nên ít doanh nghiệp mặn mà. Nguyên nhân là do vốn đầu tư bỏ ra khá cao, việc thực hiện hỗ trợ theo hướng sau khi đầu tư được nghiệm thu, hỗ trợ sau khi đi vào hoạt động, gây ra tình trạng chậm thu hồi vốn. Đặc biệt là, hiệu quả hoạt động của các cơ sở phụ thuộc rất nhiều vào sự chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương, nhất là việc xử lý các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trên địa bàn chưa cao, nên chưa khuyến khích được doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này... Về giải pháp, ông Trần Xuân Đông cho rằng, để thu hút sự đầu tư của doanh nghiệp vào lĩnh vực này thì UBND tỉnh nên xem xét giao cho các địa phương làm chủ đầu tư xây dựng các cơ sở giết mổ tập trung theo quy hoạch của tỉnh. Và khi đó, chủ đầu tư có trách nhiệm lập, đề nghị tỉnh thẩm định, phê duyệt dự án theo các chính sách ưu đãi của tỉnh; đấu thầu và lựa chọn các nhà thầu có đủ năng lực để thi công dự án theo thiết kế, được phép tổ chức nghiệm thu theo giai đoạn và đề nghị UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí theo quy định. Sau khi dự án đi vào sử dụng, UBND tỉnh tiếp tục uỷ quyền cho UBND các địa phương tổ chức đấu thầu và quản lý cơ sở theo yêu cầu của địa phương... Thực hiện giải pháp này chắc chắn sẽ nâng cao vai trò, trách nhiệm về quản lý hoạt động giết mổ, VSATTP của chính quyền cơ sở, tạo điều kiện hơn cho các cơ sở giết mổ tập trung hoạt động...
Quang Minh
