Những năm về trước, nhiều khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo trên địa bàn tỉnh vẫn nằm trong tình trạng “trắng điện”. Một số địa phương khác thì lưới điện chắp vá, không đảm bảo kỹ thuật nên tổn thất điện năng rất cao, trung bình trên 20%, cá biệt có nơi lên đến trên 30%. Sau 15 năm thực hiện Chương trình điện khí hoá nông thôn (1998-2013), công tác phát triển lưới điện Quảng Ninh đã có những bước tiến ngoạn mục. Góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói, giảm nghèo của địa phương.
Cụ thể trong lập quy hoạch
Theo thống kê của Sở Công Thương, trước năm 1998, Quảng Ninh mới có 82/143 xã, thị trấn có điện. Quy mô lưới điện cũng hết sức khiêm tốn với 403km đường dây trung áp; 227 trạm biến áp/tổng dung lượng 38.660 kVA và 528km đường dây hạ áp cấp điện cho trên 94.000 hộ dân (tỷ lệ số hộ sử dụng điện lưới quốc gia đạt 74,9%). Ngay từ năm 1996, để có cơ sở triển khai đầu tư hệ thống lưới điện cho khu vực nông thôn chưa được sử dụng điện, đồng thời đáp ứng nhu cầu công suất sử dụng điện phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, Quảng Ninh đã triển khai xây dựng đề án Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh Quảng Ninh trình Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) phê duyệt. Ngay sau khi Quy hoạch phát triển điện lực được Bộ Công Thương phê duyệt, Sở Công Thương đã yêu cầu các địa phương triển khai việc lập quy hoạch phát triển điện lực cấp huyện một cách chi tiết, trình UBND tỉnh phê duyệt theo từng giai đoạn cho phù hợp với Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh. Đến nay, tỉnh đã chính thức hoàn thành cả 3 giai đoạn, cụ thể: Quy hoạch cải tạo và phát triển lưới điện tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 1996-2005 có xét đến 2010; Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2010 có xét đến năm 2015; Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2010 có xét đến năm 2020. Trải qua các năm, đến nay 100% các địa phương của tỉnh đã hoàn thành công tác lập và phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực cấp huyện. Dựa trên các quy hoạch đã được phê duyệt, Sở Công Thương đã phối hợp cùng với các sở, ngành liên quan tiến hành xây dựng phương án quản lý và phát triển lưới điện tỉnh Quảng Ninh. Có thể khẳng định rằng, việc lập quy hoạch là cơ sở quan trọng, đảm bảo cho việc hoàn thiện và phát triển lưới điện nông thôn trong những giai đoạn sau.
Đi đầu trong cách làm
Mặc dù công tác chỉ đạo điều hành về đầu tư phát triển lưới điện cho khu vực nông thôn đã được các cấp, ngành đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, việc đầu tư tại nhiều khu vực còn manh mún, chắp vá. Để khắc phục tình trạng quản lý, phân phối điện qua nhiều đầu mối và là cơ sở để ngành Điện đầu tư, nâng cấp cải tạo hệ thống lưới điện theo quy hoạch, năm 2009 Công ty Điện lực Quảng Ninh đã tiến hành tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn. Chỉ trong thời gian ngắn, Công ty đã tiếp nhận 124/132 xã (có 9 xã đảo thuộc 3 huyện chưa có điện lưới quốc gia). Khối lượng tiếp nhận 124 xã trên đất liền tương ứng với 127.877/129.970 khách hàng (đạt tỷ lệ 98%; vượt 8 tháng so với kế hoạch Tổng Công ty Điện lực miền Bắc giao và 1 tháng so với nhiệm vụ UBND tỉnh giao), trở thành một trong những tỉnh đầu tiên trên toàn quốc hoàn thành việc bàn giao điện nông thôn về cho ngành Điện quản lý. Chương trình tiếp nhận lưới điện hạ áp, bán điện trực tiếp đã mang lại lợi ích lớn cho các hộ sử dụng điện, tạo sự công bằng xã hội về điện khu vực nông thôn.
Để chấm dứt tình trạng “trắng điện” ở những khu vực nông thôn chưa được hưởng điện lưới quốc gia, Quảng Ninh tiếp tục đề ra chỉ tiêu mới khó khăn hơn, nhưng mang ý nghĩa thiết thực, đó là 100% các thôn, khe, bản phải có điện. Để cụ thể hoá mục tiêu trên, Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh đã huy động mọi nguồn lực để triển khai các dự án. Tháng 10-2011, dự án đầu tư xây dựng lưới điện nông thôn đã được khởi công. Sau gần 2 năm nỗ lực thi công, tháng 6-2013 dự án hoàn thành, nâng tỷ lệ số hộ gia đình được sử dụng điện ở khu vực nông thôn của Quảng Ninh đạt tỷ lệ trên 98% và trở thành tỉnh đầu tiên trong cả nước mang điện lưới đến tất cả các thôn, khe, bản. Việc đưa các công trình mới vào sử dụng đã giúp cho cuộc sống của gần 12.000 hộ dân khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới đổi thay. Những chiếc cối giã gạo, những chiếc đèn dầu được cất đi, thay vào đó là những trang thiết bị tiên tiến, hiện đại, không chỉ mang ánh sáng văn minh đến với bà con, mà còn gợi mở thêm, thôi thúc những ý tưởng, khát vọng làm giàu mới nơi vùng khó.
Không giấu được niềm xúc động, trong ngày thôn Phủ Liễn (xã Đồng Sơn, huyện Hoành Bồ) được đóng điện, anh Bàn Hữu Thuận tâm sự: Sau ngày hôm nay, chiếc đèn dầu làm bằng vỏ đạn 37 ly mà bố tôi để lại sẽ được cất vào tủ làm kỷ niệm. Chỉ có Đảng và Chính phủ mới làm được điều này.
Không dừng lại ở đó, nhằm góp phần bảo vệ quốc phòng, an ninh vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc, tháng 11-2012 Quảng Ninh đã tiếp tục phối hợp cùng với ngành Điện thực hiện dự án đưa điện lưới quốc gia ra huyện đảo Cô Tô, với tổng mức đầu tư hơn 1.100 tỷ đồng. Đây là dự án đầu tiên trong cả nước được thi công với công nghệ chôn ngầm cáp 22kV dưới đáy biển và rải dây điện 110kV trên không bằng khinh khí cầu. Sau 350 ngày, đêm khẩn trương thi công với tinh thần “thần tốc, táo bạo, sáng tạo”, công trình đã lập kỷ lục cả về tiến độ, thời gian và chất lượng.
Trao đổi với chúng tôi về kinh nghiệm cũng như thành công của Quảng Ninh trong 15 năm thực hiện Chương trình điện khí hoá nông thôn, đồng chí Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương khẳng định: Kết quả trên là minh chứng thể hiện rõ nét sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, với vai trò chỉ đạo của Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh và sự vào cuộc của các tổ chức đoàn thể, chính quyền, sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân. Sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương và các bộ, ngành liên quan, sự đồng thuận phối hợp trong công tác đầu tư giữa tỉnh và ngành Điện. Đặc biệt là sự linh hoạt, sáng tạo trong việc huy động các nguồn vốn đầu tư để phát triển hạ tầng, nông thôn, miền núi, hải đảo... Qua đó, đã đưa số hộ được dùng điện lưới quốc gia lên trên 113.000 hộ; nâng tổng số km đường dây trung áp lên 1.299km; 810 trạm biến áp; trên 7.512km đường dây hạ áp.
Ông Thái cũng cho biết thêm, hiện trên địa bàn tỉnh còn 1.778 hộ chưa có điện, tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp cùng với ngành Điện để phấn đấu hết năm 2015, toàn bộ các hộ dân trên đất liền và các xã đảo có điện. Góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị và là nền tảng để Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại và đạt các tiêu chí tỉnh nông thôn mới.
Hoàng Nga
