Nằm trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020, tiêu chí “Chuẩn tiếp cận pháp luật” được các địa phương trong tỉnh triển khai tích cực. Điều này đã góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (GDPL) ở cơ sở, tạo điều kiện để người dân tiếp cận pháp luật ngày càng tốt hơn.
Cụ thể hóa nhiệm vụ và điều kiện đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, Thủ tướng Chính Phủ ban hành Quyết định số 619/QĐ-TTg ngày 8/5/2017 quy định về xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Trong đó, đề ra 5 tiêu chí để đánh giá tiếp cận pháp luật với tổng số 100 điểm, bao gồm: Bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật; thực hiện thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã; phổ biến, giáo dục pháp luật; hòa giải ở cơ sở; thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Để thực hiện các nội dung này trong quý IV/2017, tháng 8/2017, Sở Tư pháp đã tổ chức hội nghị quán triệt, hướng dẫn xây dựng, đánh giá cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật đến lãnh đạo phòng tư pháp các huyện, thị xã và công chức tư pháp, hộ tịch cấp xã trên địa bàn tỉnh. Qua đó, các địa phương đã tăng cường tuyên truyền về nhiệm vụ xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, rà soát các địa phương đang trong quá trình xây dựng nông thôn mới để tập trung đánh giá các tiêu chí sát thực.
Một số địa phương còn cụ thể hóa tiêu chí thực hiện chuẩn tiếp cận pháp luật. Tiêu biểu như huyện Vân Đồn: Cả 12 xã, thị trấn trên địa bàn đều triển khai xây dựng xã, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Huyện cũng chủ động lấy ý kiến của các tổ chức, cá nhân để đánh giá sự hài lòng đối với việc giải quyết thủ tục hành chính. Còn ở Hoành Bồ, bên cạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến GDPL, khai thác tủ sách pháp luật, việc thực hiện chuẩn tiếp cận pháp luật được lãnh đạo địa phương tập trung triển khai thông qua công tác hòa giải cơ sở. Trong năm 2017, huyện đã tiếp nhận và hòa giải thành công 112/133 vụ, đạt 84%.
Tại Ba Chẽ, việc thực hiện chuẩn tiếp cận pháp luật được thực hiện thông qua các buổi tuyên truyền, phổ biến GDPL, trợ giúp pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số ở những thôn, bản đặc biệt khó khăn. Năm 2017, Phòng Tư pháp huyện đã tổ chức 19 điểm tuyên truyền trên địa bàn 7 xã cho hơn 945 lượt người tham gia, cung cấp 50 đĩa tuyên truyền Bộ luật Dân sự và gần 30.000 tờ rơi, tờ gấp pháp luật cho 8/8 xã, thị trấn. Các xã, thị trấn của huyện đã xây dựng kế hoạch hoạt động, tuyên truyền phổ biến GDPL, tổ chức 43 buổi tuyên truyền tại các thôn, bản cho 1.926 đối tượng... Qua đó góp phần giúp người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc chấp hành và thực hiện pháp luật, giảm thiểu các tiêu cực phát sinh và đơn thư khiếu nại vượt cấp.
Được biết, trong năm 2017, đã có 75 xã trên địa bàn tỉnh đạt tiêu chí số 18 về hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, quá trình thực hiện tiêu chí chuẩn tiếp cận pháp luật vẫn còn gặp không ít khó khăn. Theo Trưởng Phòng Tư pháp huyện Bình Liêu Tô Thị Nguyên, chuẩn tiếp cận pháp luật là nhiệm vụ mới, cần truyền tải nhiều văn bản luật đến người dân, song đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật còn hạn chế; kinh phí đầu tư cho công tác phổ biến GDPL còn quá ít so với lượng yêu cầu công việc đề ra. Bên cạnh đó, việc khai thác Tủ sách pháp luật còn chưa phát huy hết hiệu quả. Việc tổng hợp, cập nhật văn bản quy phạm pháp luật còn khó khăn; hệ thống internet của nhiều xã không ổn định, ảnh hưởng đến việc khai thác thông tin phục vụ phổ biến pháp luật.
Những tháng còn lại của năm 2018, Sở Tư pháp sẽ tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở; báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật các cấp; từ đó, nâng cao chất lượng nghiệp vụ cho cán bộ tư pháp. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả tiêu chí Chuẩn tiếp cận pháp luật, theo Trưởng Phòng Phổ biến GDPL, Sở Tư pháp Vũ Viết Quỳnh, Phòng Tư pháp các địa phương cần tăng cường hướng dẫn, đôn đốc các cơ quan, đơn vị trên địa bàn triển khai hiệu quả các chương trình, kế hoạch phổ biến GDPL; chủ động lồng ghép phổ biến GDPL trong các hoạt động trợ giúp pháp lý, sinh hoạt câu lạc bộ pháp luật…
Hoàng Quỳnh
