Sau hơn 3 năm triển khai Đề án “Tỉnh Quảng Ninh - Mỗi xã, phường một sản phẩm” (Chương trình OCOP), đến nay gần 200 sản phẩm chủ lực của các địa phương đã xây dựng thương hiệu thành công và ngày càng khẳng định trên thị trường lớn. Qua đó, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập cho nhiều lao động địa phương...
Chương trình OCOP Quảng Ninh xác định 3 mục tiêu chính: Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh các sản phẩm truyền thống, dịch vụ có lợi thế ở các địa bàn xã, phường, thị trấn, góp phần tái cơ cấu kinh tế, nhất là tái cơ cấu ngành nông nghiệp Quảng Ninh theo hướng phát triển nội sinh và gia tăng giá trị; thực hiện có hiệu quả nhóm tiêu chí “Kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất” trong Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới; thông qua việc phát triển sản xuất tại các địa bàn nông thôn góp phần tạo việc làm tại chỗ, tăng thu nhập cho nhân dân, hạn chế việc di cư ra thành phố, bảo vệ môi trường và gìn giữ ổn định xã hội nông thôn.
Từ khi triển khai Đề án đến nay, mỗi địa phương đều có những cách làm hay, sáng tạo, qua đó khơi dậy được nhiều thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp, xây dựng sản phẩm OCOP phong phú, đa dạng, không chỉ tiêu thụ tại chỗ mà còn “tung” ra thị trường lớn tiêu thụ.
Bình Liêu là huyện miền núi có diện tích đất tự nhiên trên 47.500ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm hơn 88%. Từ năm 2013 trở về trước, sản xuất hàng hoá nông nghiệp tập trung của huyện gặp rất nhiều khó khăn do tập quán canh tác của người dân còn lạc hậu, manh mún, nhỏ lẻ; chất lượng sản phẩm hàng hoá, sức cạnh tranh còn thấp, sản xuất chưa gắn chặt với thị trường. Thương hiệu, nhãn mác, bao bì của các sản phẩm gần như không được đầu tư xây dựng, khiến đầu ra sản phẩm khó tiêu thụ được. Năm 2014, huyện chính thức bắt tay vào xây dựng chương trình OCOP nhằm tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung và phát triển bền vững. Lúc đầu triển khai chương trình, huyện gặp không ít khó khăn do điều kiện kinh tế, tư duy sản xuất của bà con còn hạn chế... Tuy nhiên, huyện đã tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất; khoa học công nghệ được áp dụng; đưa cơ giới hoá; khâu bảo quản chế biến và nhãn mác, bao bì, thương hiệu được đầu tư, nên sản xuất nông nghiệp của huyện đã khởi sắc rõ rệt. Sau hơn 2 năm tham gia chương trình OCOP, đến nay một số sản phẩm nông nghiệp chủ lực của huyện như miến dong, trà vối, dược liệu... đã xây dựng được thương hiệu và ngày càng khẳng định được chỗ đứng vững trên thị trường.
Bà Lê Thị Thu Hương, Phó Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Bình Liêu, cho biết: Sau 2 năm tham gia vào sân chơi OCOP, Bình Liêu đã xây dựng được 14 sản phẩm OCOP, trong đó có sản phẩm trà vối Bình Liêu được xếp hạng 3 sao. Những sản phẩm OCOP của địa phương đang được các HTX, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất quan tâm đầu tư về chất lượng, mẫu mã bao bì và vệ sinh an toàn thực phẩm, nên thương hiệu ngày càng lan toả, tạo ra uy tín thị trường tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Thời gian tới, để nâng tầm thương hiệu OCOP, huyện sẽ tập trung hỗ trợ phát triển sản xuất, đầu tư khoa học kỹ thuật, hạ tầng và tiếp tục quảng bá thương hiệu địa phương...
Các địa phương khác trong tỉnh cũng xác định tiềm năng, thế mạnh sản phẩm nông nghiệp của mình để xây dựng thương hiệu. Từ sản xuất nhỏ lẻ tự cung tự cấp, đến nay toàn tỉnh đã có 198 sản phẩm, nhóm sản phẩm có mẫu mã bao bì phong phú được thị trường trong và ngoài tỉnh đón nhận tích cực. Đến tháng 9-2016, trên địa bàn tỉnh có 180 tổ chức kinh tế, cơ sở, hộ sản xuất tham gia chương trình OCOP. Tại cuộc thi đánh giá sản phẩm OCOP tổ chức vào tháng 5-2016, Ban Điều hành OCOP tỉnh đã đánh giá tiêu chuẩn cho 121 sản phẩm, kết quả có 99 sản phẩm đạt tiêu chuẩn từ 3-5 sao, hiện đã cấp giấy chứng nhận đợt 1 cho 25 sản phẩm, đang tập trung hoàn thiện các chỉ tiêu về an toàn thực phẩm, y tế đối với 74 sản phẩm OCOP còn lại. Có 20 đơn vị tư vấn trong nước, trong tỉnh đang tham gia tư vấn cho chương trình OCOP, điển hình là các thoả thuận hợp tác phát triển, hợp đồng tư vấn phát triển sản xuất dược liệu theo chuỗi giá trị giữa các đơn vị ngành dược trong nước với các HTX, doanh nghiệp cộng đồng OCOP tỉnh Quảng Ninh. Hiện các sản phẩm OCOP của tỉnh đã vươn ra được các thị trường: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đông Hưng (Trung Quốc)... Doanh thu bán hàng OCOP của các tổ chức kinh tế, cơ sở, hộ sản xuất OCOP trong 3 năm (2013-2016) đạt trên 672 tỷ đồng (Đề án đề ra 200 tỷ đồng).
Giai đoạn 2017-2020, tỉnh đặt ra mục tiêu đưa chương trình OCOP trở thành chương trình phát triển kinh tế quan trọng của tỉnh nhằm phát triển sản xuất tập trung quy mô lớn trong lĩnh vực sản xuất hàng hoá nông nghiệp và phi nông nghiệp trên địa bàn nông thôn và khu vực đô thị; xác định và tập trung phát triển khối kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân là động lực quan trọng trong triển khai thực hiện chương trình OCOP theo hướng gia tăng lợi ích cho cộng đồng dân cư trong tỉnh; xây dựng và triển khai được các dự án khai thác thế mạnh của nông nghiệp Quảng Ninh là thuỷ sản và lâm sản, dược liệu. Đồng thời, phát triển mới 30-40 sản phẩm, trong đó có ít nhất 10 sản phẩm 5 sao, đạt cấp độ sản phẩm thương hiệu quốc gia; phát triển mới 10 doanh nghiệp, 10 HTX; củng cố 20 tổ chức kinh tế sản xuất, kinh doanh sản phẩm OCOP và phát triển hoàn chỉnh hệ thống xúc tiến thương mại OCOP.
Phạm Tăng
