Là huyện miền núi nên nhiều diện tích đất nông nghiệp ở Tiên Yên cũng rất manh mún hoặc nằm rải rác ở những khu vực cao, gập ghềnh... Thông thường, để đáp ứng nhu cầu nước tưới cho những diện tích đất này, Nhà nước sẽ phải bỏ ra hàng tỷ đồng cứng hoá kênh mương thế nhưng hiệu quả kinh tế mang lại không đáng kể. Giải bài toán tiết kiệm chi phí đầu tư nhưng vẫn đảm bảo nước tưới cho những diện tích đất nằm ở khu vực cao, khó khăn, từ đó, tạo điều kiện để bà con canh tác, ổn định cuộc sống, Tiên Yên đã có sáng kiến sử dụng ống nhựa PVC dẫn nước về đồng ruộng...
Kể về chuyện làm thuỷ lợi nội đồng ở Tiên Yên vừa rẻ, tiết kiệm lại hiệu quả, nhiều người bảo, cứ tìm gặp ông Nguyễn Xuân Tặng, Bí thư Đảng uỷ xã Yên Than (Tiên Yên) sẽ hiểu. Chả là, cách đây chừng 6-7 năm, có lần trong cuộc họp với Đảng uỷ xã, ông Tặng đã rất “liều” khi tuyên bố, chỉ cần 1,4 tỷ đồng để đầu tư đường ống dẫn nước thay thế cho hệ thống kênh mương thì 100% diện tích đất canh tác của bà con trong xã sẽ đảm bảo được tưới tiêu. “Ai cũng bảo tôi liều. Khi ấy, ngẫm thấy mình cũng liều thật nên chưa dám mạnh dạn đề xuất và hứa trước lãnh đạo huyện. Nhưng đến năm 2010, thấy việc tưới tiêu của bà con bức xúc quá; có những đoạn mương, xã đề nghị huyện đầu tư rất nhiều lần mà vẫn chưa được giải quyết; trong khi đó, tính toán của mình cũng có căn cứ nên tôi đã mạnh dạn đề nghị huyện cho triển khai, liền nhận được sự ủng hộ nhiệt tình” - Ông Tặng hồ hởi kể lại.
Ý tưởng dùng ống nhựa dẫn nước tưới tiêu thay cho việc chờ đợi nhà nước đầu tư hệ thống kênh mương được hình thành khi ông Tặng quan sát thấy bà con ở những thôn, bản vùng cao thường sử dụng những cây tre to, trẻ làm đôi rồi đẽo gọt rất cẩn thận, nối cây nọ với cây kia làm máng dẫn nước từ các khe, suối về để sinh hoạt. “Nếu đầu tư kênh mương kiên cố cho những thôn vùng cao, Nhà nước sẽ phải mất hàng tỷ đồng để xây đập kiên cố và làm hệ thống kênh dẫn nước. Thế nhưng, địa hình ở xã vùng cao không phải chỗ nào cũng có thể làm được kênh dẫn nước nên sẽ có thôn có nước tưới và thôn không có nước tưới. Nhưng nếu thay thế hệ thống kênh mương đó bằng ống nhựa dẫn nước thì không những suất đầu tư giảm được 2/3 chi phí mà còn đảm bảo địa hình nào, thôn bản nào cũng có nước. Sử dụng đường ống dẫn nước còn có thể kết hợp cả nước tưới tiêu và nước phục vụ sinh hoạt cho bà con. Và tuổi thọ của ống nhựa này có để dầm mưa, dãi nắng cũng phải được tới 15 năm” - ông Tặng quả quyết. Công trình đầu tiên mà xã triển khai năm 2010 có độ dài trên 1.000m, phục vụ 3 cụm dân cư của 3 thôn trong xã với 37 hộ. Đưa tay chỉ những ruộng ngô lai xanh rì nằm xen kẽ bên cạnh những ruộng lúa đang bắt đầu bén rễ, ông Tặng khoe: “Chỉ mất 98 triệu đồng nhưng hiệu quả thì thấy rõ lắm. Trước kia, khu vực này chỉ cấy được 7ha nhưng sau khi đầu tư đường ống dẫn nước, đã tăng lên 15ha. Nếu như năng suất trước kia chỉ khoảng 40 tạ/ha thì nay đạt tới 43,5 tạ/ha”. Cũng theo lời giới thiệu của ông Bí thư Đảng uỷ xã, khu vực này được xếp vào danh sách nơi tập trung diện tích canh tác khá lớn trong xã và cũng là nơi khó về nước tưới tiêu nhất trong xã. Thế nhưng giờ đây những mảnh ruộng chỗ cao, chỗ thấp đã đủ nước nhờ những đoạn ống nhựa dẫn nước chạy ngoằn ngoèo, vắt vẻo trên những triền đồi, mép ruộng. Điểm tiện lợi dễ thấy nữa là khi dẫn nước tưới tiêu bằng đường ống, bà con hoàn toàn có thể chủ động tháo hoặc nút ống khi cần hoặc không cần lấy nước vào ruộng. Vì thế, có vụ thì cũng mảnh ruộng ấy, bà con có thể cấy lúa nhưng cũng có thể trồng ngô, khoai tuỳ vào nhu cầu và năng suất giống mà bà con lựa chọn...
Từ những thành công, hiệu quả mà công trình đầu tiên mang lại, năm 2011, 2012 và 2013 này, xã Yên Than tiếp tục triển khai 3 công trình nữa với tổng chiều dài trên 3.600m. Đáng nói là những công trình này đã huy động được sự đóng góp rất lớn của nhân dân. “Huyện đầu tư trên tinh thần hỗ trợ xã xi măng và kinh phí mua ống nhựa. Còn xã có trách nhiệm vận động bà con cùng tham gia lắp đặt, thi công. Vì đây là công trình của bà con, lại phục vụ lợi ích thiết thực cho bà con nên đảm bảo chất lượng. Bà con rất phấn khởi” - ông Tặng cho biết thêm.
Nhận thấy, làm thuỷ lợi nội đồng theo cách của xã Yên Than vừa giảm chi phí lại phù hợp với điều kiện, địa hình của những xã miền núi, huyện Tiên Yên đã cho nhân rộng tại xã Đại Dực và Hà Lâu. Thiết nghĩ, cách làm thuỷ lợi nội đồng của Tiên Yên cũng hoàn toàn có thể áp dụng và nhân rộng ở tất cả các huyện miền núi trong tỉnh.
Cẩm Nang
