Gia đình chị Hoàng Thị Minh, xã Dực Yên, huyện Đầm Hà sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ nên rất khó khăn. Hàng ngày, gia đình chị phải làm lụng vất vả mới có thể duy trì sinh hoạt ở mức tối thiểu cho 6 nhân khẩu. Tâm sự với chúng tôi, chị Minh nói: “Thu nhập của gia đình tôi phụ thuộc gần như hoàn toàn 8 sào ruộng và chăn nuôi nhỏ, lẻ. Vì thế, cố gắng lắm chúng tôi mới chỉ đủ sinh hoạt trong gia đình chứ không thể có của ăn của để”. Thế nên, khi cả 3 người con cùng lần lượt tốt nghiệp THPT và đều đỗ Đại học Sư phạm Thái Nguyên thì nỗi lo lắng với gia đình chị dường như lại lên tới đỉnh điểm. Chị kể: “Giữa lúc chưa biết xoay xở ra sao thì qua thông tin tuyên truyền, gia đình tôi biết được sự hỗ trợ từ chương trình tín dụng học sinh sinh viên (HSSV). Nhờ sự hướng dẫn tận tình của các cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đầm Hà, tôi đã vay được vốn ưu đãi cho cả 3 cháu”.
Cũng giống như trường hợp của gia đình chị Minh, gia đình anh Trần Văn Khuyên, 49 tuổi, trú tại tổ 1, khu 6, phường Việt Hưng, TP Hạ Long đã có lúc rơi vào hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Hai vợ chồng anh Khuyên làm nghề tự do, ai thuê việc gì thì vợ chồng anh làm việc đó, lúc bốc vác gỗ củi, khi xúc cát thuê, thu nhập rất bấp bênh. Mặc dù vậy, hai người con của anh chị đều học rất giỏi, thi đỗ vào Học viện Hành chính quốc gia và Trường Đại học Dân lập Hải Phòng. Tiền nuôi 2 con ăn học, vợ chồng anh phải chạy vạy từng tháng, “bấu víu” vào anh em họ hàng, người thân và bạn bè… thế nhưng cũng chỉ cầm cự được một năm đầu. Trong lúc khó khăn nhất thì gia đình anh Khuyên được biết tới chương trình tín dụng HSSV theo Quyết định 157/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Anh Khuyên nói: “Thủ tục thật đơn giản mà không phải mất lệ phí gì, thời gian trả nợ cũng không gấp gáp nên gia đình tôi rất phấn khởi. Cả hai đứa con của tôi nhờ đó mà có thể yên tâm học tập”.
Trên đây chỉ là 2 trong hàng nghìn hộ nghèo, hộ gia đình chính sách trên địa bàn tỉnh được hưởng lợi từ chương trình tín dụng đối với HSSV. Sau 5 năm triển khai, chương trình tín dụng học sinh, sinh viên đã đem lại nhiều kết quả có ý nghĩa to lớn. Tổng nguồn vốn cho vay đạt gần 280 tỷ đồng với hơn 22.600 học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh được vay vốn để theo học. Thông qua các cuộc họp bàn và đề xuất ý kiến kịp thời, mức vay của chương trình cũng được nâng theo từng năm. Cụ thể: Tháng 10-2007 là 800.000 đồng/tháng; đến tháng 8-2009 là 860.000 đồng/tháng; tháng 11-2010 là 900.000 đồng/ tháng và từ tháng 8-2011, mức vay được nâng thành 1 triệu đồng/tháng. Đồng chí Phạm Văn Cung, Phó Giám đốc Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh Quảng Ninh khẳng định: “Qua 5 năm triển khai, chương trình tín dụng HSSV cơ bản đạt mục tiêu đề ra. Việc triển khai chương trình công khai, rộng rãi đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tại các vùng miền, tạo niềm tin trong nhân dân đối với chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước”. Cũng trong 5 năm qua, chương trình đã tổ chức, duy trì tốt hoạt động giao dịch tất cả các điểm giao dịch xã, phường trên địa bàn tỉnh theo lịch cố định hằng tháng. Mặt khác, Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh và 14 huyện, thị xã, thành phố cũng bố trí cán bộ, phương tiện và tăng số lượng buổi giao dịch trong tháng nếu có nhiều đối tượng vay vốn. Điều này đã góp phần giúp cho chương trình được kịp thời giải ngân (trực tiếp hoặc qua thẻ ATM), không để hồ sơ tồn đọng, tạo thuận lợi cho hộ gia đình và HSSV giảm thiểu chi phí chuyển tiền, tăng cường chi phí và chi tiêu an toàn, tiết kiệm.
Thực hiện chương trình, một khó khăn lớn không riêng Quảng Ninh mà rất nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước gặp phải đó là việc điều tra, phân loại đối tượng HSSV được thụ hưởng. Hầu hết các địa phương khi xác nhận hộ vay còn lúng túng giữa hộ nghèo và hộ khó khăn tạm thời. Không chỉ vậy, việc tạo lập cơ chế phối hợp giữa các cơ sở đào tạo với Ngân hàng Chính sách xã hội trong việc quản lý và sử dụng vốn vay của HSSV; công tác kiểm tra liên ngành với các cơ sở đào tạo, nhà trường, UBND các phường, xã... còn hạn chế. Mặt khác, mặc dù mức vay từ chương trình liên tục được tăng nhưng vẫn còn thấp so với nhu cầu hiện tại. Đồng chí Phạm Văn Cung cho biết thêm: “Để chương trình tiếp tục hiệu quả trong những năm tiếp theo thì chúng tôi cũng đã đề nghị Chính phủ xem xét nâng mức cho vay lên 2 triệu đồng/tháng hoặc có cơ chế cho vay đối với các hộ gia đình có từ 2 HSSV đang theo học nhưng không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo. Đồng thời, Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành thống kê số lượng HSSV đang theo học, đôn đốc thu hồi nợ đến hạn, hạn chế nợ phát sinh, tạo quỹ cho vay quay vòng vốn, tránh lãng phí nguồn vốn…”.
Lan Anh
