Hiện nay, trên địa bàn tỉnh, các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp (TTCN) rất đa dạng phong phú, phục vụ cho dân sinh và xuất khẩu như hàng gốm sứ, chế biến gỗ, mộc, đúc, rèn, thêu ren, thuỷ tinh dân dụng... Tuy giá trị sản xuất của các sản phẩm TTCN không lớn, song lợi nhuận của nó đã góp phần xoá đói giảm nghèo ở các huyện, xã miền núi và thu nạp nhiều lao động. Đặc biệt, tại huyện Đông Triều, các cơ sở sản xuất gốm mỹ nghệ đã biết kết hợp hài hoà giữa công nghệ hiện đại với bàn tay khéo léo, tỉ mỉ đến từng chi tiết của những người thợ để tạo ra dòng sản phẩm gốm mỹ nghệ cao cấp, có giá trị kinh tế cao.
Theo thống kê của Hiệp hội các doanh nghiệp gốm sứ Đông Triều, hiện nay trên địa bàn huyện có 10 doanh nghiệp và 54 cơ sở sản xuất gốm sứ, tập trung chủ yếu tại các xã Yên Thọ, Xuân Sơn, Bình Dương, Đức Chính. Bằng nỗ lực vươn lên, phát triển sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp gốm sứ Đông Triều đã góp phần quan trọng trong việc khôi phục, xây dựng và phát triển thương hiệu gốm sứ Đông Triều. Các sản phẩm gốm mỹ nghệ của Đông Triều đã được người tiêu dùng trong nước chú trọng và xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới. Đông Triều là địa phương có trữ lượng nguyên liệu đất sét rất dồi dào, vùng nguyên liệu sét chịu nhiệt và cao lanh chất lượng cao. Từ xa xưa, Đông Triều là thị trấn nổi tiếng của ngành sản xuất sành sứ thủ công tại Bắc Bộ cùng với làng gốm Bát Tràng. Tất cả sản phẩm ở đây đều được làm theo phương pháp thủ công, từ việc lấy đất, nhào nặn, tạo hình, vẽ, tráng men… đều bằng tay theo phương pháp có từ đời xưa truyền lại. Các hoa văn phong phú tiêu biểu cho một nền văn hoá cách đây 700 năm (đời Trần) cùng men lam đặc trưng của làng gốm Đông Triều thuở nào đã từng một thời hoàng kim.
Trải qua các thăng trầm lịch sử nhất là chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường, nhiều lò gốm của huyện đã phải tắt lửa vì không thích nghi được với môi trường kinh doanh mới. Tuy vậy, đã có nhiều chủ lò, cơ sở sản xuất gốm đã biết kết hợp giữa nét đẹp của dòng gốm cổ với nét đẹp của các sản phẩm gốm sứ hiện đại. Gốm Đông Triều có đặc trưng là dòng gốm nặng lửa. Các sản phẩm gốm, sứ được nung trong lò bầu hoặc lò ga có nhiệt độ trên 1.250oC thì nước men mới chảy. Thêm nữa, gốm sứ Đông Triều có độ bền cơ học và độ bền hoá học của men rất lâu bởi hoa văn được trang trí dưới men... Với chất liệu tốt, kiểu dáng phong phú và họa tiết tinh xảo, đến nay, gốm sứ Đông Triều không chỉ được thị trường trong nước ưa chuộng mà còn có được chỗ đứng trên thị trường thế giới. Các sản phẩm gốm sứ Quảng Ninh đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới như: Pháp, Italia, Nga, Hồng Kông, Trung Quốc. Gốm Đông Triều - Quảng Ninh nổi tiếng có nước men sáng đẹp. Những màu men gốm được ưa chuộng là men ngọc, men da lươn, men vàng nhẹ, men chảy. Để đáp ứng thị hiếu tiêu dùng khắt khe của các thị trường khó tính như: Đức, Mỹ, Nhật, các nước vùng Trung Đông... không thể không nhắc tới các đơn vị đã mạnh dạn đầu tư hàng chục tỷ đồng vào sản xuất, cải tiến mẫu mã, đa dạng hoá các dòng sản phẩm, gắn kết giữa thủ công và hiện đại, giữa thủ công mỹ nghệ sơn mài với gốm sứ... để phục vụ xuất khẩu như Chi nhánh Công ty TNHH Quang Vinh, Công ty cổ phần Quang mỹ nghệ xuất khẩu, Công ty TNHH Gốm Thành Đồng, Công ty CP Gốm Thái Sơn 88...
Với chiến lược sản xuất ra các sản phẩm gốm sứ có tính thẩm mỹ cao, số lượng lớn, mẫu mã, kiểu dáng phong phú, phục vụ cho xuất khẩu là chính, các cơ sở sản xuất gốm mỹ nghệ của Đông Triều đã đặc biệt chú trọng đến dòng gốm giả cổ, gốm mỏng... vừa có giá trị kinh tế vừa ít tiêu tốn nguyên liệu. Hiện nay, có tới gần 80% sản phẩm gốm sứ mỹ nghệ của các doanh nghiệp đã được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới như các nước khối Ả rập Xê út, Anh, Mỹ… Và đây chính là thế mạnh của ngành TTCN huyện Đông Triều.
Nguyên Lâm
