Nhiều năm nay, cây hồi được xem là cây xoá đói giảm nghèo ở Bình Liêu. Bởi hầu hết các gia đình trồng hồi đều thoát nghèo. Trong đó, nhiều hộ nhờ trồng hồi mà mua sắm được máy cày để nâng cao năng suất các cánh đồng lúa, màu; có hộ còn xây được nhà cao tầng... Năm nay, các xã trồng hồi ở Bình Liêu lại được mùa, năng suất khoảng 1.400 tấn hồi tươi. Thế nhưng, người trồng hồi không những không vui mà còn lao đao vì hồi “rớt giá”.
Với khoảng 900ha hồi, Ðồng Văn là xã trồng nhiều hồi nhất ở huyện Bình Liêu. Ðồng chí Giáp Văn Ngôn, Chủ tịch UBND xã Đồng Văn hồ hởi khoe: “Năm nay, hồi ở Đồng Văn năng suất vượt bậc so với các năm trước, ước tính khoảng 700-800 tấn hồi tươi, gấp đôi năm 2011 - chỉ được khoảng 400 tấn hồi”. Khi hỏi về thu nhập của bà con được mùa hồi, đồng chí Chủ tịch UBND xã thoáng vẻ trầm ngâm: “Năm 2011, bà con bán được giá từ 10.000 - 25.000 đồng/kg hồi tươi, nhưng năm nay giá hồi tươi chỉ dao động từ 7.000 - 8.000 đồng/kg. Vậy là người nông dân trồng hồi tuy năng suất cao hơn nhưng thu nhập có khi lại thấp hơn”. Tìm hiểu thực tế tại cơ sở thu mua hồi của anh Giáp Văn Kim ở khu chợ Đồng Văn, là 1 trong 3 cơ sở thu mua nhiều hồi ở xã, anh Kim cho biết: “Vào mùa hồi, trung bình tôi thu mua khoảng 10 tấn hồi/ngày. Mỗi năm tiền bỏ ra để thu mua hồi ước tính khoảng vài tỷ đồng, nhưng mà cũng lo lắm vì giá cả quả hồi do phía nước bạn quyết định, lúc lên lúc xuống chẳng biết đâu mà lần. Có năm tôi thua lỗ vài trăm triệu đồng”.
Đi thực tế các hộ trồng hồi ở xã, chúng tôi đến thăm gia đình ông Nông Thế Hiệu là hộ trồng hồi ở xã. Ông Hiệu cho hay: “Gia đình tôi có 2ha rừng hồi, mỗi năm thu hoạch khoảng 4-5 tấn hồi tươi. Nếu giá cả ổn định khoảng 10.000 đồng/kg hồi tươi thì còn tàm tạm được, vì trước mắt giải quyết công ăn việc làm cho 6 lao động trong gia đình. Cái cơ bản nhất là cả gia đình tôi được thoát nghèo. Tuy vậy, ở Đồng Văn có năm hồi rớt giá chỉ còn 2.000 đồng/kg hồi tươi, những nhà không có nhân lực biết leo trèo hái hồi thì không đủ tiền đi thuê người làm. Nhà tôi tuy có người làm, nhưng nếu giá hồi như vậy thì công lao động cũng không được là bao, một người lao động khoẻ cũng chỉ hái và gánh được khoảng 40kg hồi từ rừng về nhà, vì đường lên rừng khó đi, nhiều đoạn hoàn toàn phải sử dụng sức người”.
Hoành Mô cũng là xã thu hoạch nhiều hồi ở huyện Bình Liêu. Năm nay, Hoành Mô thu hoạch được khoảng 500 tấn hồi. Anh Phan Ngọc Sinh, thôn Đồng Thanh - chủ một trong những cơ sở thu mua hồi ở xã cho chúng tôi biết: “Tôi bỏ ra tiền tỷ để thu mua hồi nhưng cũng lo lắm, vì giá cả nhảy lung tung. Tôi thường mua hồi phơi khô rồi đem xuất sang Trung Quốc, có năm mua vào thuê nhân công phơi khô tính ra giá thành 90.000 đồng/kg hồi khô, nhưng khi bán ra chỉ được 60.000 đồng/kg, có năm giá rớt thê thảm chỉ còn 30.000 đồng/kg”. Cũng theo anh Sinh, quả hồi mà anh mua vào hiện nay chỉ để xuất khẩu sang Trung Quốc, chưa có cơ sở nào của Việt Nam thu mua loại quả này để chế biến hay sản xuất hàng hoá. Còn phía bên nước bạn, nghe nói sau khi thu mua quả hồi về họ lại xuất tiếp sang thị trường Ấn Độ, Hàn Quốc để các nước này sản xuất gia vị cà ri. Trước đây cũng có cơ sở ở Hà Nội thu mua quả hồi, nhưng họ mua với giá rẻ hơn vì họ cũng xuất sang Trung Quốc, nhưng lâu nay cũng không thấy họ thu mua. Điều lo lắng nữa của anh Sinh là không có mặt bằng để phơi quả hồi trước khi xuất khẩu. Vì trước mắt ở Hoành Mô không có chỗ nào cho thuê trong thời gian 50 năm nên người thu mua hồi không dám mạnh dạn đầu tư vì sợ mua nhiều không có chỗ phơi, trong khi đó, quả hồi rất dễ bị mốc khi gặp mưa.
Ðể nghề trồng hồi có hướng đi bền vững và cây hồi thực sự là cây xoá đói giảm nghèo của huyện Bình Liêu thì sản phẩm quả hồi cần có hướng đi ổn định và cần được mở rộng thị trường, không nên chỉ trông vào một khách hàng duy nhất. Để giải đáp thắc mắc này của chúng tôi, một cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bình Liêu cho hay: “Trước mắt chúng tôi tạo điều kiện cho người trồng hồi hàng năm mở rộng diện tích trồng và giúp họ vay vốn sản xuất, còn xuất khẩu thẳng sang các nước Ấn Độ, Hàn Quốc mà không phải qua trung gian, thì việc này vượt quá khả năng của huyện”. Như thế, hiện tại người trồng hồi ở Bình Liêu vẫn phải ngóng trông một thị trường tiêu thụ ổn định để có hướng làm giàu từ cây hồi...
Công Thành
