Vừa mới bước vào năm học 1971-1972, Trường THPT Hòn Gai đã gặp "hạn", cháy dãy phòng mái tranh, trong đó có phòng của thầy giáo Nguyễn Văn Tiến, giáo viên chính trị, chủ nhiệm lớp 10A.
10A ngày ấy...
Vừa mới bước vào năm học 1971-1972, Trường Phổ thông cấp 3 Hồng Gai (nay là Trường THPT Hòn Gai) đã gặp “hạn”, cháy dãy phòng mái tranh, trong đó có phòng của thầy giáo Nguyễn Văn Tiến, giáo viên chính trị, chủ nhiệm lớp 10A.
Cả lớp 10A như sôi lên, lén thầy họp khẩn, góp tiền mua phiếu vải (thời bao cấp) rồi đi mua 5 mét vải biếu thầy chủ nhiệm may quần áo. Sau một hồi từ chối không được, thầy giáo nhận món quà “một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Tuy nhiên, ai nấy đều bất ngờ bởi chỉ ngay hôm sau, thầy Tiến mang hai tấm vải ấy đến nhà em Phạm Thị Thanh, học sinh 10A, tặng ông thân sinh của Thanh - thương binh chống Pháp bị mù hai mắt.
Gần nửa thế kỷ trôi qua, lứa học sinh 10A ngày ấy, giờ vẫn chẳng thể quên câu chuyện về chiếc xe đạp tuy “cà tàng” của thầy chủ nhiệm nhưng lại đáng nhớ đến thế. Số là lớp 10A có bạn Huệ không may gặp tai nạn trong đêm phụ giúp gia đình vét than rơi vãi ở trên đường tàu. Không thể để cô học trò nghỉ học, thầy chủ nhiệm giao chiếc xe đạp của mình cho một học sinh gần nhà Huệ đèo bạn đến lớp. Việc làm của thầy ngay tức khắc lan tỏa. 10A mang xe cảm ơn nhưng trả thầy giáo vì thầy có quá nhiềc việc phải đi lại, đồng thời nhóm bạn có xe đạp lên lịch luân phiên mỗi bạn giúp Huệ một tuần lễ cho tới lúc cô bạn lành lặn hẳn. Cả lớp ngày càng gắn kết thương yêu nhau, dẫn đầu toàn trường trong các phong trào thi đua rèn đức, luyện tài.
Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, mùa xuân 1972, 10A lưu luyến tiễn đưa các bạn lên đường nhập ngũ. Các tân binh đâu biết thời gian xa trường lớp, thầy giáo chủ nhiệm đã đến Sở Giáo dục nhận toàn bộ bằng tốt nghiệp cấp III (đặc cách) của các trò. Để rồi thầy giữ gìn, trao tận tay từng người lính – học trò cũ khi trở về. Tuy nhiên, vẫn còn hai bằng tốt nghiệp cứ mãi nằm đấy. Trong cuộc đời thầy giáo Nguyễn Văn Tiến, dường như đó là một ngày dài bằng cả chục năm. Thầy hồi hộp, khắc khoải lo lắng, song vẫn hy vọng... Cuối cùng, việc gì phải đến đã đến. Một ngày mưa buốt, thầy đau xót nhận tin hai cậu học trò đó mãi mãi không về. Nén nỗi quặn đau, thầy lồng khung kính bằng tốt nghiệp, bọc trong tấm lụa điều, tìm đến thân nhân liệt sĩ, trân trọng trao lại kỷ vật.
30 năm Hạ Long – Kinh Môn
Kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/1989, người viết bài này được đi cùng gần chục cựu học sinh 10A về thăm gia đình thầy Nguyễn Văn Tiến ở xã Thượng Quận, Kinh Môn, Hải Dương. Mang theo một bao gạo từ Hạ Long, dừng xe cách nhà thầy chừng 3km, cả đoàn vào chợ mua rau, thực phẩm... Tới nhà, trò ùa vào ôm thầy giáo, không ai kìm được nước mắt.
Để có chuyến đi “xuôi chèo mát mái” như này, họ đã phải rất công phu trong lần đi mở lối “vạn sự khởi đầu nan”. Ngược thời gian, tháng 8/1989, cựu học sinh 10A hưởng ứng “Nghị quyết chiến lược” của các thành viên, ban liên lạc học sinh 10A: Ngọc Châu, Ngọc Phong, Tuấn Hùng, Xuân Kiểu, bằng mọi cách tìm bằng được thầy giáo chủ nhiệm Nguyễn Văn Tiến. Với lượng thông tin ít ỏi: Thầy Tiến sau khi rời Trường Phổ thông cấp 3 Hồng Gai đã về dạy cấp III ở quê hương Kinh Môn hoặc Kim Thành, Hải Dương, bấy giờ hai huyện này vẫn chưa sáp nhập thành huyện Kinh Môn. Họ chuẩn bị kỹ lưỡng cho chuyến đi khai phá này. Tuy thế, vấn đề nan giải đầu tiên lại là “kiếm” ô tô, bởi lường trước phải di chuyển nhiều nơi, mà thời buổi ấy đâu dễ mượn xe cộ. May mắn làm sao họ lại mượn được xe một cách chóng vánh ít ai ngờ tới. Chuyện thế này, 10A có bạn Nguyễn Đình Hưng, lúc đó đang làm việc ở Xí nghiệp thêu ren trực thuộc Công ty Ngoại thương tỉnh Quảng Ninh. Nghe được câu chuyện cảm động “trò đi tìm thầy”, Giám đốc Xí nghiệp Nguyễn Đăng Phượng không chút băn khoăn, quyết định cho lớp 10A một chuyến xe. Chưa hết, vị giám đốc sởi lởi này còn thịt con lợn 30kg của nhà nuôi, “khao” 10A “tôn sư trọng đạo”.
Từ năm 1989 đến khi thầy chủ nhiệm Nguyễn Văn Tiến về với tiên tổ (tháng 3/2013), các bạn 10A, năm học 1971-1972 thường chọn ngày 20/11 về thăm thầy. Có lần lãnh đạo Trường THPT Kinh Môn còn mời cựu học sinh của thầy Tiến nói chuyện “Tìm thầy” với giáo viên và học sinh toàn trường. Trong những lần gặp mặt ấy, với số tiền nhận từ tấm lòng học trò, thầy giáo chỉ dành để sắm những gì bày, đặt được trong nhà để lúc nào cũng như gặp trò, từ bàn thờ, chiếc tủ, radio, cho đến tấm ảnh 10A treo ở vị trí trang trọng.
Kết bài này, xin bạn đọc mường tượng, ở miền cực lạc, thầy giáo Nguyễn Văn Tiến hẳn rất vui khi con cháu trưởng thành, đặc biệt với người con gái út Nguyễn Thị Mai. Năm 1994, cựu học sinh 10A đón Mai từ Kinh Môn về ở nhà bạn Nguyễn Thị Loan, một thành viên trong lớp. Tại ngôi nhà khiêm nhường ở phường Trần Hưng Đạo, TP Hạ Long, vợ chồng bạn Loan chia sẻ với các bạn 10A nuôi dưỡng con thầy suốt 5 năm. Năm 1999, các bạn 10A và gia đình thầy giáo tổ chức bữa tiệc đầm ấm, chúc mừng cô út của thầy lên xe hoa. Tổ ấm của Mai hiện ở phường Hồng Hà, TP Hạ Long. Và đến nay, tập thể lớp 10A khi xưa vẫn giữ kết nối thường xuyên với nhau và với gia đình thầy giáo chủ nhiệm khi xưa như người một nhà.
Hạ Long – 2019
Phùng Ngọc Dũng
[links()]
