TP Móng Cái có diện tích tự nhiên là 518,357km2, có đường biên giới trên đất liền 70km tiếp giáp với nước bạn Trung Quốc. Trên dọc tuyến biên giới thuộc địa bàn của 7 xã, phường: Hải Hoà, Hải Yên, Hải Sơn, Bắc Sơn, Ninh Dương, Ka Long, Trần Phú trải dài 52,7km. Trong những năm qua, công tác quản lý Nhà nước đối với khu vực biên giới đảm bảo được chủ quyền an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, tạo tiền đề phát triển kinh tế, ổn định đời sống nhân dân vùng biên. Tuy nhiên, do tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn ngày càng phức tạp, các đối tượng lợi dụng đất đồi, nhà dân để san gạt làm đường mòn, lối mở vận chuyển hàng lậu nhiều. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, ngành chức năng kiểm tra tình trạng đường mòn, lối mở tự phát trên địa bàn TP Móng Cái.Mặc dù công tác quản lý về đất đai trên địa bàn thành phố Móng Cái nói chung, các xã, phường giáp biên nói riêng đã được chấn chỉnh và có nhiều cố gắng, nhưng vẫn chưa đáp ứng được tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng địa bàn phường, xã. Dọc tuyến đường biên từ Hải Sơn - Bắc Sơn - Hải Yên - Ninh Dương - Ka Long - Trần Phú - Hải Hoà còn tồn tại rất nhiều đường mòn, lối mở xuống sông Bắc Luân để bốc xếp, vận chuyển hàng hoá qua biên giới. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 27 đường mòn, lối mở từ đường giao thông chính đến ven sông biên giới. Các đường mòn, lối mở này để phục vụ tuần tra của biên phòng, phục vụ xây dựng cột mốc biên giới khi thực hiện phân giới cắm mốc, hoạt động quản lý đồi rừng của các hộ dân để giao đất rừng. Các đường mòn, lối mở này đã có hàng chục năm nay, tuy nhiên thời gian cuối năm 2010 do có cơ chế tạm dừng xuất khẩu hàng hoá đông lạnh, nên một số doanh nghiệp mượn đất đồi rừng định mở bến bãi ven sông biên giới để xuất lậu hàng hoá. Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện nay tại phường Hải Hoà có 10 đường ngang, bến mở xuống sông biên giới, cả 10 lối mở này đều do cá nhân tự mở trên phần diện tích đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà mục đích sử dụng đất trên giấy được cấp là để các hộ dân trồng rừng, nuôi trồng thuỷ sản... Ngoài ra tại phường Trần Phú và phường Ka Long mỗi phường đều có 1 đường mở xuống sông biên giới do đồn Biên phòng Cửa khẩu Móng Cái trực tiếp quản lý. Tại phường Ninh Dương và phường Hải Yên có 8 đường mở, bến mở xuống sông biên giới. Các đường mở, bến mở này đều nằm trên phần đất dự án của Công ty ASEAN và Công ty CP Thành Đạt. Tại phường Bắc Sơn có 4 đường mở xuống sông biên giới, trong đó có 2 đường do UBND phường quản lý và 2 đường mòn tự phát do dân mở. Xã Hải Sơn có 3 đường mở xuống sông biên giới, trong đó đồn Biên phòng số 15 trực tiếp quản lý 2 đường, còn lại một đường do một hộ dân trên địa bàn tự mở. Khi phát hiện tình trạng này, chính quyền thành phố và bộ đội biên phòng đã phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính, yêu cầu các cá nhân, tổ chức cam kết không sử dụng đất sai mục đích, đào hào ngăn không cho phương tiện vào biên giới, cưỡng chế các công trình xây dựng trái phép trong khu vực biên giới. Tuy nhiên, do lực lượng cán bộ làm công tác quản lý tài nguyên và môi trường ở cấp xã, phường còn thiếu và yếu. Nhiều cán bộ còn phải làm kiêm nhiệm cả lĩnh vực quản lý xây dựng và quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, nên công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện theo đúng quy định của Nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân trên địa bàn không thường xuyên.Việc xử lý đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm chưa nghiêm, chưa triệt để. Sự phối kết hợp của chính quyền địa phương với các đồn Biên phòng chưa chặt chẽ trong công tác kiểm tra phát hiện, xử lý vi phạm, nên đã để xảy ra tình trạng các đường mòn, lối mở tự phát nhiều hơn. Hậu quả là lượng hàng hoá xuất lậu qua biên giới ngày càng tăng và khó có thể kiểm soát được, tình hình an ninh trật tự cũng diễn biến phức tạp hơn. Vì vậy để đảm bảo an ninh khu vực biên giới và thực hiện tốt công tác đấu tranh phòng chống lậu, TP Móng Cái và các ngành chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, xử lý nghiêm các hộ gia đình sử dụng đất rừng sai mục đích, chuyển nhượng quyền sử dụng đất trái quy định của Nhà nước, lấn chiếm đất đai… Có phương án giải quyết triệt để, có thể sử dụng các biện pháp cưỡng chế buộc thi hành đối với các đối tượng vi phạm, cố tình không chấp hành để chấm dứt tình trạng mở đường mòn, lối mở trên khu vực giáp biên một cách tự phát như hiện nay.
