Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, từ nay đến hết tháng 9, toàn tỉnh sẽ hoàn thành đợt điều tra, kiểm kê rừng. Đây là đợt tổng điều tra kiểm kê nhằm khắc phục những thiếu sót, tồn tại từ nhiều năm qua, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng hiện nay.
Tính từ thời điểm kiểm kê rừng vào năm 1997 đến nay, toàn tỉnh hiện có 426.977ha đất lâm nghiệp, chiếm 70% diện tích đất tự nhiên. Trong đó có 355.768ha đất có rừng; tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh là 53,5%. Tuy nhiên, vào thời điểm kiểm kê năm 1997, do cách thức kiểm kê khi đó còn thủ công nên các số liệu chưa được chính xác, còn sai số. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Ngoãn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết: Dưới áp lực của nhu cầu phát triển nóng trong thời kỳ vừa qua, đặc biệt trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, rất nhiều yếu tố kinh tế - xã hội có ảnh hưởng tiêu cực tới tài nguyên rừng, như khai thác than, các dự án phát triển hạ tầng phục vụ đô thị hoá và du lịch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất lâm nghiệp sang mục đích khác, việc phát đốt trái phép rừng tự nhiên và các thảm thực vật tự nhiên để trồng rừng. Toàn bộ các yếu tố nêu trên đã tác động mạnh mẽ, làm cho hệ thống số liệu về tài nguyên rừng đã và đang trở nên lạc hậu nếu không muốn nói là sai lệch nhiều so với hồ sơ giấy tờ lưu trữ.
Đơn cử như trường hợp diện tích hơn 1ha rừng giữa hồ Khe Chè xã An Sinh, TX Đông Triều (thuộc quyền quản lý của Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đông Triều), trên sổ sách lưu trữ tại cơ quan quản lý nhà nước là loại rừng tự nhiên III1A, thế nhưng trên thực tế diện tích rừng này ngay từ cách đây hơn 10 năm đã được triển khai trồng rừng theo dự án PAM và hiện nay hoàn toàn là rừng sản xuất. Cũng như vậy, diện tích hơn 4.500ha đất rừng thu hồi của Công ty Thành Tín phần ranh giới trên thực địa và hồ sơ không khớp nhau, do đó không xác định được ranh giới trên thực địa. Chính vì vậy nên việc bàn giao diện tích này cho 2 xã trên địa bàn huyện Tiên Yên triển khai trong hơn một năm qua vẫn chưa thể hoàn thành. Tại các huyện Hoành Bồ, Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà, Vân Đồn… nhiều diện tích rừng có trữ lượng không khớp với hồ sơ. Ví dụ theo số liệu lưu trữ là loại rừng IIIA, IIA nhưng thực tế chỉ là thảm thực bì Ib, Ic; hoặc trong sổ sách là diện tích có rừng nhưng thực tế lại là đất trống đồi núi trọc… Điều đáng nói là hiện tượng sai lệnh thông số giữa thực tế và giấy tờ trong quản lý đất rừng trên địa bàn tỉnh như các trường hợp trên hiện lại đang diễn ra khá phổ biến. Điều này đương nhiên gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất rừng khá phức tạp trong thời gian qua. Theo thống kê mới nhất của UBND tỉnh, toàn tỉnh vẫn đang có trên 117ha đất lâm nghiệp bị tranh chấp, lấn chiếm. Ngoài ra việc số liệu về diện tích, trữ lượng, ranh giới rừng… đặc biệt là rừng tự nhiên không được cập nhật chính xác sẽ không thể là cơ sở tin cậy để tỉnh xây dựng và triển khai nhiều chính sách mới, có tính đột phá trong quản lý ngành lâm nghiệp cũng như xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ngắn hạn, dài hạn của tỉnh.
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 594/QĐ-TTg về việc phê duyệt phương án “Tổng điều tra, kiểm kê rừng toàn quốc giai đoạn 2013-2016”, UBND tỉnh cũng đã ban hành Quyết định số 2576/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án kiểm kê rừng tỉnh Quảng Ninh. Theo đó các hoạt động kiểm kê, đặc biệt là xác định diện tích, ranh giới đất rừng sẽ được thực hiện bằng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến, đo đạc bằng thiết bị máy hiện đại. Việc xác định trữ lượng rừng được phân theo từng loại rừng, phân chia theo cấp tuổi, đồng thời lập các ô sinh thái để thu thập số liệu về tính đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng của từng địa phương và trên phạm vi toàn quốc. Với biện pháp triển khai này, các thông số kết quả thu được sẽ có độ chính xác cao và có tính hệ thống, đồng bộ. Được biết từ nay đến hết tháng 9 tất cả các địa phương trong tỉnh đều đồng loạt triển khai công tác điều tra, kiểm kê rừng. Hiện UBND tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo điều tra, kiểm kê rừng tỉnh; tập huấn kỹ thuật cho đại diện lãnh đạo địa phương, sở, ngành liên quan và thành viên các ban chỉ đạo cấp tỉnh, huyện. Các huyện cũng đã sẵn sàng nhân vật lực để tổ chức các hoạt động điều tra, kiểm kê cụ thể. Từ sự chuẩn bị trên nên đợt tổng điều tra kiểm kê rừng lần này được kỳ vọng là sẽ khắc phục cơ bản những thiếu sót, tồn tại đang diễn ra trong công tác quản lý và phát triển rừng hiện nay.
Có thể thấy việc điều tra kiểm kê rừng trên địa bàn tỉnh là việc làm rất cần thiết, nhằm thu thập được các số liệu đầy đủ, sát thực về diện tích và chất lượng rừng, làm cơ sở xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực lâm nghiệp. Nhất là trong tình hình hiện nay UBND tỉnh đang triển khai nhiều chính sách mới, có tính đột phá trong quản lý ngành lâm nghiệp, như giao rừng, cho thuê rừng, chi trả phí dịch vụ môi trường rừng, chuyển đổi diện tích giữa 3 loại rừng, hoặc chuyển mục đích sử dụng đất lâm nghiệp sang mục đích khác. Để đợt điều tra, kiểm kê đạt kết quả, cần sự vào cuộc tích cực nhất của các địa phương, ngành, đơn vị chức năng. Bởi với hiện trạng diện tích rừng rộng, địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, để có được hệ thống số liệu chính xác cần triển khai một khối lượng công việc rất lớn. Vì vậy, bên cạnh sự nỗ lực của ngành chủ quản, rất cần được sự hỗ trợ đắc lực của các ngành và địa phương về nhân lực, tài liệu và kinh phí.
Việt Hoa
