Hàng năm, sản lượng than khai thác trên địa bàn TP Cẩm Phả chiếm 2/3 sản lượng của Vinacomin. Nhiều khai trường khai thác của các doanh nghiệp đan xen trong khu dân cư, do vậy công tác quản lý về tài nguyên than, bảo vệ trong và ngoài ranh giới mỏ rất phức tạp. Số lượng than có độ tro lớn (AK>65%, than chất lượng kém), than xít tồn ở các cảng, bến… trên địa bàn (ngoài diện quản lý của Vinacomin) rất lớn so với các địa phương khác trong tỉnh (đến cuối tháng 4-2012 khoảng gần 80.000 tấn).
Lượng than này chủ yếu do các cơ quan chức năng bắt giữ, xử lý; được các doanh nghiệp tư nhân mua thanh lý, phát mại, về chế biến, tận thu, nâng phẩm cấp để tiêu thụ trong nội địa (loại than này Vinacomin không mua). Một lượng nhỏ do người dân thu gom, tận thu tại các tuyến suối, đầu đường bãi thải. Có những bãi than chất lượng kém, than xít cao ngất ngưởng, án ngữ hàng chục ngàn ha khu Cụm cảng Km6 (phường Quang Hanh); tại khu vực cảng Bắc Cẩm Y (phường Mông Dương) từ nhiều năm qua. Nếu công tác quản lý, giám sát không được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ, ai có thể khẳng định tại các bến, bãi than này, sẽ không có tình trạng các đối tượng lợi dụng để tập kết, chế biến, tiêu thụ than trái phép…
Ông Trần Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cẩm Phả cho biết: Ngay khi có văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh (ngày 3-5-2012) về việc giải toả than có độ tro >65%, than xít tồn ở các cảng, bến trên địa bàn nằm ngoài diện quản lý của Vinacomin, thành phố đã chỉ đạo các phòng, ban liên quan, ngành chức năng trên địa bàn tuyên truyền, vận động 7 doanh nghiệp ở địa phương đang quản lý số than này, tích cực vào cuộc. Thành phố tổ chức hội nghị bàn biện pháp giải quyết và từng bước tháo gỡ những khó khăn bất cập cho các doanh nghiệp này; bố trí lực lượng, phương tiện cùng các đơn vị giải toả dứt điểm. Đến đầu tháng 7-2012, Cẩm Phả đã giải toả được 95% lượng than xít. Điển hình là Công ty CP Đức Trung đã giải toả được gần 15.000 tấn; Công ty CP Thương mại - Dịch vụ 126 giải toả được hơn 10.000 tấn… Kết quả này góp phần lập lại trật tự trong SXKD than ở địa phương. Các doanh nghiệp cũng đề nghị, tỉnh, Vinacomin xem xét, sớm có phương án, giải pháp hỗ trợ các đơn vị nhằm thu hồi vốn, củng cố, ổn định SXKD, giải quyết việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động...
Cùng với giải quyết tốt lượng than tồn nói trên, những tháng đầu năm nay, thành phố còn chỉ đạo các cấp, các ngành trên địa bàn phối hợp với các đơn vị thuộc Vinacomin thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh, ngăn chặn hoạt động than trái phép. Các phường, xã huy động cả hệ thống chính trị tích cực tuyên truyền, vận động người dân cùng vào cuộc tham gia quản lý, tố giác, đấu tranh với các hoạt động khai thác, lập bến bãi, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ than trái phép (phường, xã nào để xảy ra tình trạng này mà không chủ động phát hiện, xử lý kịp thời, thì Chủ tịch UBND phường, xã đó phải chịu trách nhiệm). Thành phố tổ chức nhiều đợt ra quân cao điểm kiểm tra, phát hiện, xử lý các hoạt động than trái phép; duy trì hoạt động của đoàn liên ngành, thường xuyên tổ chức kiểm tra, kiểm soát các hoạt động than trên địa bàn. UBND thành phố cũng chỉ đạo các lực lượng chức năng của địa phương thường xuyên phối hợp với các đơn vị thuộc Vinacomin tăng cường quản lý trong và ngoài ranh giới mỏ; kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm trong SXKD than trên địa bàn. Phòng TN&MT phối hợp với các phường, xã hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan tới hoạt động khai thác, quản lý mỏ, sử dụng đất, triển khai phương án đánh giá tác động môi trường, hoạt động đổ thải và xử lý các vi phạm về đất đai, tài nguyên môi trường… của các đơn vị thuộc Vinacomin. Đồng thời bố trí lực lượng thường xuyên nắm địa bàn, nhằm phát hiện, xử lý và chủ động tham mưu, đề xuất với thành phố các giải pháp ngăn chặn, kiểm soát than trái phép.
Với cách làm trên, hiện trên địa bàn thành phố không còn điểm nóng, tụ điểm phức tạp về khai thác, vận chuyển, tiêu thụ, lập bến bãi kinh doanh than trái phép được kiểm soát, ngăn chặn kịp thời. 8 tháng đầu năm nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn đã kiểm tra, phát hiện, xử lý 88 vụ, 94 đối tượng vi phạm khai thác, lập bến bãi, chế biến, kinh doanh, mua bán, vận chuyển than trái phép, thu giữ gần 7.000 tấn than các loại.
Để công tác này đạt kết quả bền vững, thành phố cũng đề nghị: Vinacomin quản lý chặt chẽ từ khâu khai thác, chế biến vận chuyển và tiêu thụ than của các đơn vị thành viên; tiếp tục rà soát, xác định ranh giới quản lý và bảo vệ tài nguyên; phối hợp với địa phương ngăn chặn than trái phép. Thành phố đề nghị UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các tỉnh, thành phố giáp ranh Quảng Ninh thống nhất kiểm tra, dẹp bỏ các bến bãi kinh doanh than trái phép; kiến nghị các bộ, ngành T.Ư nghiên cứu đề xuất bổ sung chế tài xử lý về hành vi khai thác than trái phép; UBND tỉnh và Vinacomin sớm nghiên cứu và có quy hoạch khu đổ thải tập trung của các mỏ khai thác lộ thiên, hạ thấp cao trình đổ thải...
Tuấn Hương
