Trong tiến trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy y tế của tỉnh, mô hình trạm y tế cấp xã đã được tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển chuyên môn sâu, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Điều này được cảm nhận rõ hơn khi phóng viên đến thăm Trạm Y tế xã Đường Hoa vào những ngày xuân này.
Phòng dịch, giữ yên bản làng
Xã Đường Hoa hiện nay hình thành trên cơ sở sáp nhập xã Quảng Sơn và một phần xã Quảng Long vào xã Đường Hoa cũ. Đây là địa bàn vùng sâu, vùng xa, dân cư phân tán, phần lớn là đồng bào DTTS sinh sống lâu đời. Đặc biệt, khu vực xã Quảng Sơn cũ có tới 98% dân số là đồng bào Dao.
Nhiều thôn bản ở Đường Hoa xa trung tâm, có địa hình chia cắt, mùa mưa đường trơn trượt khiến cho việc tiếp cận y tế tuyến trên còn nhiều khó khăn. Chính trong bối cảnh ấy, vai trò của y tế cơ sở được khẳng định rõ nét ở chỗ gần dân, sát dân, chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay từ tuyến đầu. Ở đó, những người thầy thuốc ngày đêm lặng thầm bảo vệ sức khoẻ cho cộng đồng thôn bản. Không phải ai cũng có trình độ bác sĩ, nhưng người dân coi cán bộ y tế xã là “bác sĩ của thôn bản”.
Trạm Y tế xã Đường Hoa là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND xã, sáp nhập từ các trạm y tế của xã Đường Hoa, Quảng Sơn và Quảng Long cũ, có chức năng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn phòng bệnh, khám, chữa bệnh. Đồng thời, nâng cao sức khỏe cộng đồng; bảo vệ, chăm sóc bà mẹ và trẻ em; chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật; bảo trợ xã hội, dân số; an toàn thực phẩm, dược; thiết bị y tế và các dịch vụ y tế khác.
Trạm Y tế xã Đường Hoa tổ chức hoạt động theo mô hình đa điểm trạm để phục vụ người dân ở các thôn, bản xa trung tâm. Trạm hiện có 3 điểm, gồm: Điểm trạm chính tại xã Quảng Long cũ, nay là thôn Quảng Long 4; một điểm trạm ở thôn Đường Hoa 9 do Phó Giám đốc Nguyễn Thị Tâm phụ trách, một điểm ở thôn Quảng Mới (xã Quảng Sơn cũ) do Phó Giám đốc Phạm Ngọc Dung phụ trách.
Dù cơ sở vật chất còn hạn chế, đội ngũ y tế vẫn duy trì khám, chữa bệnh thường xuyên, triển khai kỹ thuật cận lâm sàng cơ bản, quản lý thuốc BHYT, thực hiện chuyển tuyến kịp thời khi cần thiết. Năm 2025, tổng số lượt khám, chữa bệnh tại trạm chính và các điểm trạm đạt 6.796 lượt, trong đó 2.202 lượt được thực hiện với các kỹ thuật như siêu âm, xét nghiệm, điện tim, 118 lượt khám, điều trị bằng y học cổ truyền. Tỷ lệ người dân có BHYT đạt 98%. Đây là con số thể hiện sự nỗ lực của ngành Y tế trong bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế của nhân dân. Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả chuyên môn, mà còn cho thấy niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở. Ở vùng cao, mỗi lượt khám không đơn thuần là một chỉ tiêu, mà là một lần người dân gửi niềm tin vào y tế cơ sở.
Công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai theo phương châm “phòng là chính, phát hiện sớm, xử lý kịp thời". Trong năm 2025, trên địa bàn ghi nhận rải rác một số bệnh truyền nhiễm như ho gà (1 ca), tay chân miệng (11 ca), nghi sởi (22 ca), cúm mùa (131 ca), thủy đậu (8 ca). Tất cả các ca bệnh đều được điều tra dịch tễ, giám sát tại hộ gia đình, khoanh vùng kịp thời. Sau xử lý không có ổ dịch thứ phát.
Song song với xử lý ca bệnh, Trạm Y tế xã duy trì giám sát dịch dựa vào sự kiện tại cộng đồng với 345 dấu hiệu cảnh báo trong năm, không để diễn biến thành sự kiện dịch tễ. Hoạt động truyền thông phòng bệnh được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Trạm Y tế xã không chỉ thực hiện tốt công tác tiêm chủng định kỳ, mà còn chủ động theo dõi sức khỏe người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 6 tuổi.
Nhân viên y tế của trạm phối hợp chặt chẽ với lực lượng y tế thôn bản, đội ngũ cộng tác viên để tuyên truyền, sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật trong cộng đồng. Theo bác sĩ Phạm Ngọc Dung, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Đường Hoa, cán bộ y tế đã nỗ lực duy trì các buổi khám lưu động tại những thôn, bản ở xa, đặc biệt ưu tiên phụ nữ mang thai và trẻ em, người cao tuổi. Người dân đã tin tưởng đến trạm nhiều hơn, không còn tâm lý e dè, hay bỏ qua khám định kỳ như trước.
Công tác tiêm chủng mở rộng được coi là “lá chắn” bền vững phòng bệnh truyền nhiễm. Kết quả năm 2025 cho thấy, sự vào cuộc quyết liệt của y tế cơ sở với 97,6% trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ; 94% phụ nữ mang thai được tiêm uốn ván đủ liều. Nhiều chỉ tiêu tiêm chủng quan trọng khác đều đạt và vượt kế hoạch. Công tác tiêm chủng diễn ra an toàn, đúng quy trình, góp phần củng cố miễn dịch cộng đồng trên địa bàn.
Chăm sóc từ em bé đến người cao tuổi
Y tế cơ sở ở Đường Hoa không chỉ tập trung vào điều trị, mà triển khai đồng bộ các chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu. Năm 2025, 100% sản phụ ở xã được khám thai đủ 4 lần, được tiêm phòng uốn ván đầy đủ và được cán bộ y tế đỡ đẻ; 100% bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc sau sinh. Công tác dinh dưỡng trẻ em được duy trì.
Với người cao tuổi, trạm tổ chức khám sức khỏe định kỳ, quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng. Toàn xã có 1.971 người cao tuổi được quản lý. Tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ đạt 99,49%. Công tác quản lý bệnh không lây nhiễm đạt kết quả rõ nét với 1.208 người cao huyết áp, 247 người đái tháo đường, 63 bệnh nhân ung thư, 28 bệnh nhân phổi tắc nghẽn mạn tính đang được theo dõi, quản lý tại y tế cơ sở. Đây là minh chứng cho vai trò “gác cửa” của y tế tuyến xã trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm - một vấn đề y tế cộng đồng đang ngày càng có xu hướng gia tăng.
Phía sau những kết quả chuyên môn là hình ảnh những cán bộ y tế tận tụy. Đó là bác sĩ y học cổ truyền kiên trì điều trị đau nhức xương khớp cho người cao tuổi. Đó là hình ảnh những nữ hộ sinh thuộc tên từng sản phụ. Những y sĩ, điều dưỡng băng qua con dốc trơn để kịp thời hỗ trợ ca bệnh tại bản xa.
Nhiều năm bám địa bàn, họ hiểu phong tục tập quán của đồng bào nên cách truyền thông y tế trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận. Những buổi khám lưu động tại thôn, bản, những lần đến tận nhà vận động tiêm chủng, đo huyết áp, tư vấn phòng bệnh… đã giúp người dân hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động. Trong những giai đoạn cao điểm lễ, Tết, dịch bệnh diễn biến phức tạp, đội ngũ y tế xã vẫn duy trì trực 24/24h, chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc, hóa chất, phương tiện phòng dịch. Đó là biểu hiện sinh động của tinh thần trách nhiệm, y đức người thầy thuốc ở thôn, bản.
Nhìn từ Đường Hoa, có thể thấy rõ hiệu quả của chủ trương tăng cường năng lực y tế cơ sở. Đó là khi trạm y tế đủ năng lực chuyên môn, người dân vùng sâu, vùng xa yên tâm chăm sóc sức khỏe tại chỗ; tuyến trên được giảm tải. Công tác phòng bệnh được triển khai từ sớm, từ xa. Y tế cơ sở vì thế không chỉ chăm sóc sức khỏe ban đầu, mà là trụ cột của an sinh xã hội ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Những ca bệnh được xử trí kịp thời, kỹ thuật mới được triển khai thành công cho thấy năng lực thực tiễn và sự tiến bộ vượt bậc của y tế cơ sở. Đây là kết quả từ chủ trương đầu tư đồng bộ của tỉnh, không chỉ ở thiết bị, cơ sở vật chất, mà cả về con người.
Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Uyên, Giám đốc Trạm Y tế xã Đường Hoa, việc thành lập trạm y tế trực thuộc UBND cấp xã là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đồng thời nâng cao vai trò quản lý toàn diện của chính quyền địa phương đối với công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân ngay từ tuyến cơ sở. Đây là một dấu mốc quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của các cấp ủy Đảng, chính quyền và ngành Y tế đối với hệ thống y tế cơ sở, nơi gần dân, sát dân nhất và giữ vai trò nền tảng trong công tác y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân.
Điều đó cũng đặt ra cho cán bộ y tế ở cơ sở trách nhiệm ngày càng lớn hơn, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng phục vụ, về tinh thần, thái độ phục vụ nhân dân. Đặc biệt sau khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công việc ngày càng nhiều hơn, đòi hỏi mỗi cán bộ y tế phải tự nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, phát huy tinh thần tận tụy để làm tốt hơn nữa công tác y tế cơ sở. Người thầy thuốc phải luôn đặt y đức lên hàng đầu, lấy người dân làm trung tâm phục vụ...
