Theo đánh giá của ngành chức năng, Tiên Yên là một trong những địa phương có diện tích rừng ngập mặn lớn, với hệ sinh thái đa dạng. Hiện nay, Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên đang quản lý, khoanh nuôi và bảo vệ 8.156,9ha rừng, trong đó có 2.673ha rừng ngập mặn. Tuy nhiên, cũng theo đánh giá của ngành chức năng, từ năm 1995 trở lại đây, tài nguyên rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên đã bị suy giảm một cách nhanh chóng cả về chất lượng và số lượng, vì thế công tác trồng và bảo vệ rừng ngập mặn luôn được địa phương quan tâm.
Những năm qua, công tác trồng, quản lý, bảo vệ rừng ngập mặn trên địa bàn huyện đã đạt được kết quả khả quan. Từ năm 2006-2010, tổng diện tích rừng ngập mặn (rừng tự nhiên kết hợp khoanh nuôi tái sinh) trên địa bàn huyện lên tới 2.948,3ha, trong đó diện tích rừng trồng mới là 370ha gồm: Rừng do tổ chức UNDP (Dự án nhỏ của Liên hợp quốc) tài trợ trồng 120ha; rừng do tổ chức ACTMANG (Hà Lan) trồng 50ha; rừng do dự án SUMA trồng 20ha; rừng do Trường Đại học Quốc gia Hà Nội trồng 30ha; rừng phòng hộ do Công ty CP Đầu tư phát triển tài nguyên trồng 150ha. Bên cạnh công tác trồng, phục hồi, khoanh nuôi bảo vệ, huyện Tiên Yên, Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện đặc biệt quan tâm đến công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân về vai trò, ý nghĩa của rừng ngập mặn với nhiều hình thức khác nhau. Chỉ tính riêng trong 2 năm 2009 và 2010 đã có hàng chục cuộc thi tìm hiểu về vai trò, tác dụng và các biện pháp bảo vệ rừng ngập mặn được tổ chức trên địa bàn. Các hình thức thi tìm hiểu phong phú, có tính thu hút cao và thực sự đã tạo ra sân chơi bổ ích cho học sinh tham gia. Đặc biệt, để nâng cao ý thức bảo vệ rừng ngập mặn tại địa phương, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức cuộc thi tìm hiểu về vai trò, ý nghĩa của rừng ngập mặn tại xã Đồng Rui cho các tổ chức, đoàn thể và nhân dân trong xã. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động đã làm thay đổi cơ bản nhận thức của các tầng lớp nhân dân trong huyện về vai trò và ý nghĩa của rừng ngập mặn. Từ đó đã chấm dứt tình trạng phá rừng, toàn bộ rừng ngập mặn trên phạm vi huyện đã được quản lý, bảo vệ một cách bền vững. Đặc biệt hàng trăm ha ao, đầm không có khả năng nuôi trồng thuỷ hải sản đã được các chủ đầm tự nguyện trả về địa phương để trồng rừng ngập mặn.
Còn nhớ trước đây do hiểu biết về vai trò, ý nghĩa và giá trị của rừng ngập mặn đối với đời sống kinh tế cũng như bảo vệ môi trường sinh thái, phòng ngừa thảm hoạ của người dân còn hạn chế đã dẫn đến tình trạng làm suy giảm diện tích và chất lượng của rừng ngập mặn. Hầu hết người nông dân do đời sống kinh tế khó khăn đã phá rừng ngập mặn để xây dựng, cải tạo ao, đầm nuôi tôm, cá… Cùng với đó, công tác quản lý, bảo vệ rừng chưa được triển khai đồng bộ từ huyện đến các xã, các chế tài và các thể chế quản lý, bảo vệ và công tác giao đất giao rừng còn nhiều bất cập. Xuất phát từ thực trạng trên, Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên đã tham mưu cho huyện đưa nhiều chủ trương và giải pháp nhằm quản lý, bảo vệ và khôi phục rừng ngập mặn trên địa bàn với nhiều chương trình, dự án trồng, khoanh nuôi bảo vệ rừng ngập mặn, trong đó có chương trình trồng rừng ngập mặn và phòng ngừa thảm họa giai đoạn 2006-2010. Trao đổi với chúng tôi, ông Lý Văn Diểng, Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên cho biết: Chương trình trồng rừng ngập mặn và phòng ngừa thảm hoạ trên địa bàn huyện, sau 5 năm triển khai đã cho kết quả hết sức khả quan. Rừng ngập mặn đã được quản lý, phục hồi theo hướng bền vững, tăng về diện tích, chất lượng rừng. Kết quả này bước đầu đã có tác động tích cực đến đời sống, kinh tế - xã hội của các xã ven biển nói riêng và toàn huyện nói chung. Do rừng được trồng mới và phục hồi tốt, đã tạo ra môi trường trú ngụ thuận lợi cho nhiều loài hải sản như: Giun biển, ngao, ngán, vạng, mực, tôm, cá… tạo ra nguồn thu đáng kể góp phần cải thiện đời sống kinh tế cho trên 85% người dân tại 5 xã ven biển từ nghề đánh bắt thuỷ sản dưới tán rừng ngập mặn; góp phần cải thiện môi trường sinh thái trong khu vực, có tác dụng to lớn trong việc che chắn sóng, bão, lũ cho đê, ngăn nước biển dâng, triều cường, xâm mặn...
Mặc dù công tác quản lý, khoanh nuôi, bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên những năm qua thu được kết quả khả quan, song một thực tế hiện nay là trên địa bàn huyện, ngoài Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên còn có các doanh nghiệp, tổ chức khác cũng tham gia công tác này dẫn đến sự chồng chéo nên công tác quản lý, bảo vệ kém hiệu quả; tính bền vững trong bảo vệ, khôi phục, phát triển rừng ngập mặn chưa cao. Cùng với đó, vốn đầu tư cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn huyện còn thấp so với nhu cầu, nên công tác quản lý, bảo vệ còn chưa thu được kết quả như mong đợi. Thiết nghĩ, việc quản lý, phát triển rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên cần được tập trung vào một đầu mối để đảm bảo mang lại hiệu quả cao.
Trang Thu
