Từ lựa chọn an cư của người công nhân, quyết định lập nghiệp của người trẻ, niềm tin của nhà đầu tư, đến cơ hội làm giàu từ sản vật quê hương... sức hút của Quảng Ninh đang hiện hữu trong những câu chuyện rất đời thường. Đó cũng là kết quả của một hành trình bền bỉ kiến tạo hạ tầng, mở rộng không gian phát triển, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng quản trị và đời sống người dân, tạo nền tảng vững chắc để Quảng Ninh bắt đầu với vị thế thành phố mới.
Những người chọn ở lại
Anh Nguyễn Văn Khải, công nhân Công ty CP Than Hà Lầm, đến Quảng Ninh khi vừa tốt nghiệp Đại học Mỏ - Địa chất. Quê ở Hà Nam, nay là Ninh Bình, chàng trai sinh năm 1994 chọn Vùng mỏ làm nơi bắt đầu sự nghiệp. Sau nhiều năm gắn bó với nghề, Quảng Ninh không còn đơn thuần là nơi Khải đến làm việc.
Nguyễn Văn Khải đã trưởng thành, từ một công nhân trẻ giờ là thợ lò bậc 3/5, là Bí thư Chi đoàn, Phó Chủ tịch Công đoàn Công trường Cơ giới hóa 1. Anh thuộc nhóm lao động có năng suất cao của Công ty và TKV với tổng thu nhập năm 2025 đạt trên 540 triệu đồng.
Khải kết hôn với người bạn cùng học đại học, hiện vợ của anh công tác tại Công ty Than Cao Sơn. Khải chia sẻ: “Sau 7 năm làm việc, vợ chồng tôi đã tích góp mua được nhà, đất tại Cẩm Phả. Từ một thanh niên tỉnh ngoài đến Vùng mỏ tìm cơ hội lập nghiệp, nay tôi đã có nghề nghiệp, gia đình và một mái nhà ở Quảng Ninh”.
Ngành Than nhiều năm qua thu hút đông lao động từ các địa phương đến Quảng Ninh làm việc. Riêng các doanh nghiệp ngành Than đứng chân trên địa bàn hiện có hơn 70.000 công nhân. Nhiều người sau những năm làm nghề đã lập gia đình, tạo dựng chỗ ở và trở thành một phần của cộng đồng dân cư Vùng mỏ.
Nguyễn Ngọc Huyền (22 tuổi, quê ở Thanh Hóa) đầu tháng 8/2026 tốt nghiệp Đại học Hạ Long và lựa chọn ở lại Quảng Ninh ngay khi rời giảng đường. Tại chương trình “Nhà trường - Doanh nghiệp - Người học: Đồng hành kiến tạo tương lai” vừa qua, Nguyễn Ngọc Huyền được tuyển dụng làm việc tại Khách sạn Radisson Blu Hotel, Ha Long Bay (phường Bãi Cháy). Với Huyền, quyết định ấy không chỉ xuất phát từ cơ hội nghề nghiệp trong một địa phương có ngành du lịch phát triển năng động, mà còn từ tình cảm dành cho vùng đất chị đã gắn bó trong những năm tháng sinh viên.
Nguyễn Ngọc Huyền chia sẻ: "Quảng Ninh có nhiều cơ hội để những người trẻ theo đuổi ngành du lịch, dịch vụ phát triển nghề nghiệp. Sau thời gian học tập tại đây, mặc dù có nhiều doanh nghiệp ở các địa phương khác mời gọi, nhưng tôi chọn Quảng Ninh vì ngày càng yêu mảnh đất này và muốn được cống hiến, gắn bó. Quảng Ninh đã trở thành quê hương thứ hai của tôi.
Cùng với Nguyễn Ngọc Huyền, 122 sinh viên Trường Đại học Hạ Long đã được 28 doanh nghiệp trao quyết định tuyển dụng tại lễ tốt nghiệp. Những cơ hội việc làm đến ngay khi rời giảng đường đang mở thêm lựa chọn để người trẻ lập nghiệp và gắn bó với Quảng Ninh.
Với doanh nghiệp, sức hút của Quảng Ninh nằm ở hạ tầng, khả năng kết nối, môi trường đầu tư và dư địa phát triển lâu dài. Khu công nghiệp (KCN) Sông Khoai đang hình thành một không gian công nghiệp mới ở phía Tây Quảng Ninh. Đến tháng 5/2026, KCN do Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long đầu tư hạ tầng này đã thu hút được 25 dự án thứ cấp, 100% là dự án FDI, với tổng vốn đăng ký gần 3 tỷ USD, tạo việc làm cho khoảng 4.400 lao động. Nhiều nhà đầu tư trong các lĩnh vực điện tử, sản xuất linh kiện, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao đã lựa chọn nơi đây.
Ông Nguyễn Văn Nhân, Tổng Giám đốc Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long, từng nhiều lần trực tiếp làm việc với các nhà đầu tư quốc tế khi họ đến khảo sát, lựa chọn địa điểm đầu tư. Từ thực tế phát triển KCN Sông Khoai, ông Nguyễn Văn Nhân đánh giá hạ tầng đồng bộ, khả năng kết nối thuận lợi, thủ tục hành chính thông thoáng và sự đồng hành của chính quyền đã củng cố niềm tin để doanh nghiệp đầu tư lâu dài.
Lợi thế mà doanh nghiệp nhìn thấy là không bị bó hẹp trong phạm vi một KCN. Từ Sông Khoai, hàng hóa có thể kết nối với Hải Phòng, Hà Nội, hệ thống cảng biển, sân bay và cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Các KKT, KCN tại Quảng Ninh, cùng mạng lưới giao thông ngày càng hoàn chỉnh đã tạo điều kiện để nhà đầu tư tính tới chuỗi cung ứng, thị trường và kế hoạch sản xuất lâu dài.
Quảng Ninh có một đặc điểm rất riêng. Trong cùng một không gian lại có những đô thị phát triển, trung tâm công nghiệp, du lịch lớn và cả miền núi, biên giới, biển đảo. Vì thế, sự thay đổi của Quảng Ninh còn phải nhìn từ những nơi cách xa các trung tâm phát triển.
Tại khu vực miền Đông, anh Bế Văn Lỵ (người dân tộc Tày ở xã Tiên Yên) đã phát triển kinh tế từ chính sản phẩm đặc trưng của quê mình - gà Tiên Yên. Anh Lỵ xây dựng mô hình chăn nuôi theo hướng VietGAP với quy mô hàng nghìn con gà mỗi lứa.
Từ nguồn vốn vay ưu đãi và sự hỗ trợ kỹ thuật của cơ quan chuyên môn, anh Lỵ đầu tư chuồng trại, áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học, đưa thu nhập gia đình lên hàng trăm triệu đồng/năm và tạo việc làm thường xuyên cho 5-7 lao động địa phương. Anh Lỵ còn tham gia Tổ hợp tác nuôi gà OCOP, chia sẻ kinh nghiệm để các hộ dân cùng phát triển sản xuất.
Câu chuyện của anh Lỵ cho thấy một cách khác để nhìn vào sức sống của Quảng Ninh khi người dân vùng cao có thêm điều kiện phát triển sinh kế ngay trên quê hương. Khi giao thông thuận lợi hơn, vốn, kỹ thuật và thị trường cùng được mở rộng, cơ hội nâng thu nhập cũng đến gần hơn với người dân.
Từ thợ mỏ, sinh viên vừa rời giảng đường, nhà đầu tư, đến người dân miền núi, hải đảo, mỗi người nhìn sự phát triển của Quảng Ninh từ một vị trí khác nhau. Với người lao động là việc làm và chỗ ở; với người trẻ là cơ hội nghề nghiệp; với doanh nghiệp là môi trường đầu tư; với người dân ở xa trung tâm là giao thông, sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu... Những lựa chọn rất cụ thể ấy có cơ sở từ những đổi thay Quảng Ninh đã tạo nên qua nhiều năm.
Tự tin bước vào vị thế mới
Việc Quảng Ninh trở thành thành phố đánh dấu một bước chuyển về vị thế. Nhưng diện mạo, sức sống và sức bật của một thành phố đã hiện hữu từ trước đó. Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là hạ tầng giao thông.
Địa hình Quảng Ninh trải dài từ Tây sang Đông, có núi, biển, đảo, biên giới. Lợi thế nhiều, nhưng sự chia cắt cũng từng tạo ra những khoảng cách lớn. Quảng Ninh đã chọn hạ tầng giao thông làm một trong những khâu đột phá để giải bài toán ấy. Trục cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái dài 176km chạy dọc địa bàn, kết nối 3 KKT trọng điểm là Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái, đồng thời liên thông với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.
Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển, những cây cầu và các tuyến đường ven biển tiếp tục mở thêm những hướng kết nối. Ngoài ra, dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh cũng đã khởi công và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028.
Giao thông rút ngắn khoảng cách và mở rộng không gian phát triển. Phía Tây Quảng Ninh hình thành những trung tâm công nghiệp, logistics mới; khu vực Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn phát huy thế mạnh đô thị, du lịch, dịch vụ, kinh tế biển; phía Đông mở rộng kinh tế cửa khẩu, thương mại và kết nối quốc tế. Miền núi, biên giới, biển đảo cũng gần hơn với những trung tâm phát triển.
Từ một địa bàn từng chịu nhiều chia cắt về địa hình, hệ thống giao thông mới của Quảng Ninh đã góp phần kết nối các cực công nghiệp, đô thị, du lịch, cửa khẩu, biển đảo và mở thêm dư địa cho địa phương phát triển.
Những thay đổi ấy hiện rõ trong cấu trúc đô thị. Năm 2025, Quảng Ninh sắp xếp 171 đơn vị hành chính cấp xã thành 54 đơn vị, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu Vân Đồn, Cô Tô. Trên tổng số hơn 1,5 triệu dân, khu vực đô thị có trên 1,2 triệu người, đưa tỷ lệ đô thị hóa lên hơn 81%.
Cùng với diện mạo đô thị, sức sống của Quảng Ninh hôm nay còn thể hiện ở quy mô và cơ cấu của nền kinh tế. Than vẫn giữ vị trí quan trọng, tạo nên truyền thống, bản sắc và đội ngũ công nhân Vùng mỏ. Trên nền tảng ấy, Quảng Ninh từng bước mở thêm những động lực tăng trưởng từ công nghiệp chế biến, chế tạo, du lịch, dịch vụ, kinh tế biển, logistics, công nghệ cao.
Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89%, cao nhất cả nước; quy mô nền kinh tế đạt 368.445 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 10.400USD; thu ngân sách đạt 85.909 tỷ đồng. Trên nền tăng trưởng đó, năm 2026 Quảng Ninh phấn đấu GRDP tăng 13,21%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên 130.000 tỷ đồng, thu ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách đạt 58.753 tỷ đồng, bằng 59% mục tiêu cả năm.
Các động lực tăng trưởng mới cũng ngày càng rõ nét. KKT ven biển Quảng Yên cùng các KCN: Sông Khoai, Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong... đang tạo nên cực công nghiệp mới ở phía Tây. Đặc khu Vân Đồn mở rộng dư địa cho du lịch, dịch vụ và kinh tế biển; Móng Cái phát huy lợi thế cửa khẩu, thương mại và logistics.
Tính đến cuối năm 2025, Quảng Ninh có 247 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước về thu hút FDI. Sức hút ấy tiếp tục thể hiện trong năm 2026. Trong 7 tháng năm 2026, Quảng Ninh thu hút hơn 1 tỷ USD vốn FDI, với 21 dự án cấp mới và 55 lượt dự án điều chỉnh, tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng KCN, logistics, dịch vụ.
Du lịch cũng vượt khỏi không gian quen thuộc của vịnh Hạ Long. Năm 2025, Quảng Ninh đón hơn 21 triệu lượt khách, doanh thu trên 57.000 tỷ đồng. Từ Hạ Long, không gian du lịch mở rộng tới Vân Đồn, Cô Tô, Yên Tử, Bình Liêu, Móng Cái... gắn biển đảo với văn hóa, di sản, vùng cao và biên giới.
Quảng Ninh còn tạo dựng một lợi thế khó đo bằng những công trình hữu hình: Môi trường đầu tư và năng lực điều hành. Suốt 13 năm liên tiếp, Quảng Ninh duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu cả nước về PCI, trong đó 7 năm liền (2017-2023) giữ ngôi đầu bảng.
Năm 2025, PCI tiếp tục nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế “Tốt”; PAR Index và SIPAS cùng đứng thứ 2/34 tỉnh, thành phố. Kết quả PAPI gần nhất, năm 2024, Quảng Ninh đứng đầu cả nước.
Bà Nguyễn Thị Bùi, Tổng Giám đốc điều hành đối ngoại, Giám đốc Phát triển thị trường năng lượng mới Tập đoàn Texhong tại Việt Nam, đánh giá: Chính quyền Quảng Ninh và đặc biệt là mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tiếp tục tạo chuyển biến trong môi trường đầu tư: Quy trình xử lý công việc nhanh hơn, đầu mối rõ hơn; phân cấp và chuyển đổi số giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, tăng niềm tin để mở rộng đầu tư, gắn bó lâu dài với Quảng Ninh”.
Thành quả phát triển phải nhìn thấy trong đời sống người dân. Đó là những khu nhà ở công nhân hình thành bên các KCN; trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa tiếp tục được đầu tư; những tuyến đường đưa vùng cao, biên giới gần hơn với trung tâm; việc làm mới mở ra cùng các nhà máy, cơ sở dịch vụ, điểm du lịch.
Thu nhập bình quân của người dân vùng dân tộc thiểu số từ 32,6 triệu đồng/người năm 2020, tăng lên 83,8 triệu đồng/người vào năm 2025. Từ các trung tâm đô thị, KCN, đến khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, những chuyển động về hạ tầng, việc làm, sinh kế và chất lượng sống đã góp phần tạo nên diện mạo, sức sống của Quảng Ninh trước ngày chính thức bắt đầu một hành trình mới với vị thế mới.
Nói về ý nghĩa của bước chuyển sang vị thế mới, Phó trưởng Đoàn ĐBQH Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng Quảng Ninh đã chủ động chuẩn bị các điều kiện, tiêu chí không phải chỉ để có một danh xưng mới, mà cốt lõi là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Danh xưng thành phố không phải chỉ để có, càng không phải để đẹp; điều quan trọng là thành phố phải tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập, để người dân có cuộc sống tốt hơn.
Thước đo ấy càng có ý nghĩa với một thành phố có diện tích tự nhiên hơn 6.200km² và không mang hình hài của một đô thị tập trung thông thường. Trong cùng địa giới có vịnh Hạ Long, những KCN phía Tây, vùng Than, cửa khẩu Móng Cái, những xã miền núi, biên giới và 2 đặc khu biển đảo.
Sức sống của thành phố Quảng Ninh vì thế nằm ở khả năng kết nối những không gian rất khác nhau, để mỗi nơi phát huy lợi thế riêng nhưng cùng tham gia vào một chỉnh thể phát triển. Một xã miền núi không cần mang diện mạo của khu vực Hạ Long; một đặc khu biển đảo cũng không phát triển theo cách của KCN phía Tây. Điều quan trọng là khoảng cách về cơ hội việc làm, giáo dục, y tế, dịch vụ và chất lượng sống giữa các khu vực tiếp tục được thu hẹp.
Đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, khi nói về việc Quảng Ninh trở thành thành phố đã nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi là xây dựng Quảng Ninh thành một thành phố tiêu biểu của cả nước về mọi mặt; thành phố kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại, nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân.
Mục tiêu ấy đặt Quảng Ninh trước một chuẩn phát triển cao hơn. Nhưng Quảng Ninh bước vào vị thế mới không phải từ điểm xuất phát. 63 năm kể từ ngày thành lập, những bước chuyển về hạ tầng, kinh tế, đô thị, quản trị và chất lượng sống đã tạo nên nền tảng của thành phố hôm nay. Vì thế, ngày chính thức trở thành thành phố không phải thời điểm Quảng Ninh bắt đầu xây dựng diện mạo của một thành phố, mà mở ra chặng phát triển mới từ chính nền tảng đã tích lũy suốt nhiều năm.
Và cuối cùng, sự tự tin ấy vẫn có thể nhìn thấy từ những con người cụ thể. Anh Nguyễn Văn Khải từ Ninh Bình đến Vùng mỏ lập nghiệp, mua nhà, xây dựng gia đình ở Quảng Ninh. Nguyễn Ngọc Huyền vừa rời giảng đường đã lựa chọn một doanh nghiệp tại quê hương để bắt đầu công việc. Những nhà đầu tư như Amata tiếp tục đặt vốn vào các dự án dài hạn tại Quảng Ninh. Anh Bế Văn Lỵ ở Tiên Yên phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và tạo thêm việc làm ngay trên quê hương.
Họ có thể không nghĩ nhiều đến GRDP, FDI, hay tỷ lệ đô thị hóa. Điều họ nhìn thấy là việc làm, cơ hội kinh doanh, một căn nhà, con đường thuận lợi hơn, điều kiện học tập tốt hơn và khả năng xây dựng cuộc sống lâu dài tại đây.
Khi người lao động muốn ở lại, người trẻ nhìn thấy cơ hội lập nghiệp, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư và người dân ở những nơi xa trung tâm cùng được hưởng thành quả phát triển, đó chính là sức sống và cũng là cơ sở để Quảng Ninh tự tin vững bước trong hành trình mới.
