Buổi chiều bên bờ vịnh Hạ Long, những nhóm bạn trẻ ngồi bên nhau, trên tay mỗi người là một chiếc điện thoại. Có bạn quay video về cảnh biển, người tranh thủ bán hàng trực tuyến, người say sưa theo dõi một trào lưu mới. Chỉ vài thao tác, một góc phố, một món ăn hay một khoảnh khắc đẹp của Quảng Ninh có thể được chia sẻ đến hàng nghìn người.
Với Gen Z, không gian mạng không còn là “thế giới ảo”. Đó là nơi học tập, làm việc, kết nối, giải trí, sáng tạo và thể hiện bản thân. Nhưng cũng chính ở đó, người trẻ phải đối diện với tin giả, nội dung độc hại, bạo lực ngôn từ, những trào lưu lệch chuẩn và áp lực phải được công nhận.
Nhìn Gen Z từ những mặt trái ấy có lẽ là chưa đủ công bằng. Không ít người trẻ Quảng Ninh đang tận dụng rất tốt sức mạnh của công nghệ. Những video giới thiệu cảnh đẹp Bình Liêu, món ăn vùng mỏ, các điểm đến du lịch hay sản phẩm địa phương đang được kể bằng ngôn ngữ trẻ trung, tạo ra sức lan tỏa tích cực. Không gian mạng, vì thế, cũng là một “sân chơi” để người trẻ sáng tạo và góp phần quảng bá quê hương.
Điều đáng quan tâm là làm thế nào để những “khoảng tối” trên mạng không lấn át những giá trị tích cực. Gia đình có thể bắt đầu bằng sự đồng hành thay vì chỉ kiểm soát. Cha mẹ không nhất thiết phải hiểu hết mọi xu hướng trên mạng xã hội, nhưng cần lắng nghe và trò chuyện với con về những gì các em đang xem, đang trải nghiệm. Một cuộc đối thoại cởi mở đôi khi hiệu quả hơn nhiều so với việc cấm đoán.
Nhà trường cũng cần chú trọng hơn đến năng lực số. Người trẻ không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà còn phải biết kiểm chứng thông tin, nhận diện nội dung thao túng cảm xúc, bảo vệ dữ liệu cá nhân và chịu trách nhiệm với những gì mình đăng tải, chia sẻ.
Ở Quảng Ninh, có thể tạo thêm nhiều sân chơi số tích cực cho thanh niên: Sáng tạo nội dung về di sản, văn hóa vùng mỏ; quảng bá du lịch, ẩm thực; truyền thông bảo vệ môi trường biển; kể những câu chuyện đẹp về người trẻ khởi nghiệp, tình nguyện và cống hiến. Khi có cơ hội thể hiện mình bằng những giá trị tích cực, người trẻ sẽ có thêm lựa chọn trước vô vàn nội dung trên mạng.
Sau cùng, chiếc điện thoại chỉ là công cụ. Điều quan trọng là cách mỗi người sử dụng nó. Trước khi nhấn nút “chia sẻ”, nếu có thêm vài giây để tự hỏi: Thông tin này có đúng không? Có cần thiết không? Có làm tổn thương ai không?... thì không gian mạng sẽ bớt đi rất nhiều điều độc hại.
Gen Z Quảng Ninh không cần được bảo vệ bằng cách đứng ngoài thế giới số. Điều cần thiết hơn là trang bị cho các bạn kiến thức, bản lĩnh và trách nhiệm để làm chủ thế giới ấy. Khi đó, những màn hình nhỏ trên tay người trẻ không chỉ mở ra một thế giới rộng lớn, mà còn có thể trở thành những ô cửa đưa hình ảnh Quảng Ninh đến gần hơn với cộng đồng, đất nước và thế giới.
