Là tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản lớn, đặc biệt là than, bên cạnh việc khai thác tài nguyên để phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, thì đây cũng là địa bàn diễn ra tình trạng khai thác than trái phép từ nhiều năm nay. Bằng những nỗ lực và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tình trạng này trên địa bàn Quảng Ninh trong thời gian qua đã cơ bản được kiểm soát.
Theo báo cáo của UBND tỉnh, từ năm 2008 đến nay, Công an tỉnh phối hợp chính quyền địa phương xử lý, đánh sập 3.255 lượt cửa lò, điểm khai thác và thu gom than trái phép; bắt giữ 4.139 vụ, 4.023 đối tượng vi phạm về khai thác, vận chuyển, kinh doanh than trái phép. Riêng trong năm 2011, các lực lượng chức năng ở Quảng Ninh đã kiểm tra, xử lý 1.608 lượt lò, điểm khai thác than trái phép với tổng kinh phí thực hiện gần 17 tỷ đồng. Đặc biệt, từ đầu năm đến nay các ngành chức năng và địa phương đã phát hiện, triệt phá 281 lán trại; đình chỉ 520 lượt điểm khai thác, tái khai thác than trái phép; thu giữ gần 20.000 tấn than. Cùng với đó, các cơ quan chức năng đã khởi tố, điều tra 24 vụ, 156 bị can về các hành vi phạm tội liên quan đến than. Đến nay, các cơ quan chức năng cũng đã hoàn tất hồ sơ, xử lý hành chính 281 vụ, 296 đối tượng, tổng số tiền thu về lên tới hàng tỷ đồng…
Với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, trên địa bàn tỉnh đã và đang từng bước dẹp bỏ những lò khai thác than trái phép. Đặc biệt, những địa bàn trước đây rất phức tạp về công tác quản lý tài nguyên than như Mạo Khê (Đông Triều), Tân Dân (Hoành Bồ), Cao Xanh, Hà Khánh (Hạ Long) đã được kiểm soát.
| Những địa bàn trước đây rất phức tạp về công tác quản lý tài nguyên than như Mạo Khê (Đông Triều), Tân Dân (Hoành Bồ), Cao Xanh, Hà Khánh (Hạ Long) đã được kiểm soát... |
Đạt được kết quả trên do công tác tuyên truyền vận động đấu tranh phòng chống các hoạt động khai thác than trái phép trên địa bàn luôn được các địa phương quan tâm, triển khai thực hiện. Một số địa phương đã tổ chức rà soát, vận động, hướng dẫn các hộ dân có đất ở, vườn, rừng nằm trong ranh giới mỏ than ký cam kết không khai thác than trái phép. Đơn cử như tại huyện Đông Triều đã có 1.113 hộ/1.160 hộ có đất, vườn, rừng nằm trong ranh giới quản lý, bảo vệ và ranh giới khai thác than ký cam kết với chính quyền cấp xã. Mô hình “Khu phố tự quản về ANTT, đấu tranh phòng chống khai thác, vận chuyển, tiêu thụ than trái phép” được triển khai ở TP Hạ Long bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. Đặc biệt, việc triển khai thực hiện chỉ đạo của tỉnh trong công tác đấu tranh, phòng chống các hoạt động than trái phép luôn được cấp uỷ chính quyền địa phương chỉ đạo sâu sát. Theo đó, nhiều chỉ thị, nghị quyết chuyên đề về tăng cường công tác lãnh đạo chỉ đạo quản lý các hoạt động vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than trên địa bàn đã được ban hành, phổ biến tới các chi bộ để triển khai.
Xác định được nguy cơ tiềm ẩn tái diễn các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến kinh doanh than trên địa bàn, Vinacomin đã chỉ đạo các đơn vị thành viên, lực lượng thanh tra, bảo vệ của Tập đoàn tăng cường kiểm soát, phát hiện và xử lý các hoạt động trái phép trong ranh giới được giao quản lý. Cùng với đó chỉ đạo các đơn vị tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin với chính quyền và các lực lượng chức năng trên địa bàn; huy động kinh phí và lực lượng để cùng với các địa phương xử lý, triệt phá các điểm khai thác than trái phép. Bên cạnh đó, Tập đoàn đã ban hành các quy định, phân định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan nếu xảy ra các hoạt động than trái phép trong lĩnh vực, địa bàn được giao quản lý để thất thoát than phải bồi thường cho Tập đoàn toàn bộ giá trị sản phẩm bị thất thoát và các chi phí liên quan khác, đồng thời bị phạt hợp đồng theo Luật Thương mại.
Tuy nhiên, thời gian gần đây lợi dụng việc quản lý bảo vệ tài nguyên than, quản lý các khâu trong khai thác, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ than còn nhiều bất cập, thị trường than nội địa nhiều giá bán, chênh lệch giữa giá bán than nội địa và giá xuất khẩu, chế tài xử lý các vi phạm còn chưa đủ mạnh... dẫn đến hiện tượng khai thác, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ than trái phép trong ranh giới mỏ của một số đơn vị thuộc Vinacomin vẫn lén lút diễn ra. Đơn cử như Khu Uông Thượng - Đồng Vông, khu Tân Dân (Công ty Than Uông Bí); khu mỏ Đồng Đăng - Đại Đán, Yên Lập - Hà Mộc (thuộc ranh giới quản lý của Tổng Công ty Đông Bắc). Thêm vào đó, việc thu mua than trôi nổi theo chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Công Thương tại Quyết định số 29/2008/ QĐ-BCT chưa đạt yêu cầu. Từ đầu năm đến nay, Tập đoàn đã thu mua được 2.292 tấn than trôi nhặt của người dân và 1.135 tấn than phát mại. Còn lại một lượng than trôi nổi lớn chưa được thu mua theo quy định, gây khó khăn cho công tác quản lý. Mặt khác, việc giải toả than tồn tại các cảng, bến ngoài quy hoạch cũng chưa đạt yêu cầu, đến nay vẫn còn khoảng 1.200 tấn than (Ak>65%) và gần 60.000m3 đá xít.
Để ngăn chặn các hoạt động vận chuyển than trái phép trên các tuyến đường bộ, thời gian tới tỉnh tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý nhà nước trên địa bàn, đặc biệt là các lĩnh vực có liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh than; tiếp tục duy trì tổ tự quản về ANTT, đấu tranh phòng chống khai thác, vận chuyển tiêu thụ than trái phép. Vinacomin xây dựng lộ trình, giải pháp khắc phục các tồn tại trong hoạt động sản xuất kinh doanh than; định kỳ hàng quý báo cáo tiến độ thực hiện với UBND tỉnh. Đồng thời tích cực phối hợp với chính quyền địa phương và các ngành chức năng của tỉnh trong quản lý tài nguyên than...
Trang Thu
