Hiện nay trên địa bàn tỉnh có gần 9.000 DN, trong đó DNNVV chiếm 96% tổng số DN, thế nhưng số DN đầu tư vào KHCN chỉ có khoảng 30%, tập trung chủ yếu vào các đơn vị sản xuất tạo ra sản phẩm như công nghiệp cơ khí, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm, chế biến và nuôi trồng thuỷ sản… Hoạt động về KHCN của phần lớn các DNNVV vẫn còn trầm lắng, mức đầu tư thấp, hiệu quả sử dụng chưa cao và tồn tại nhiều bất cập, hạn chế.
Theo lãnh đạo Liên minh HTX-DNNQD tỉnh, thực ra không phải các DNNVV không mặn mà với việc đầu tư KHCN vào sản xuất mà là do vấn đề kinh phí. Những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng ứng dụng KHCN chưa cao của các DNNVV hiện nay là do: Quy mô của các DN còn nhỏ, còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng, vốn, mặt bằng sản xuất; trình độ, kiến thức về quản lý kinh doanh, KHCN của các doanh nhân, DN còn hạn chế, vì vậy chưa xây dựng được chiến lược và mục tiêu kinh doanh cũng như chưa mạnh dạn đầu tư ứng dụng KHCN; chưa nắm bắt được những thông tin, chính sách hỗ trợ DN về ứng dụng KHCN của Nhà nước; trình độ nghiên cứu ứng dụng KHCN trong các DN còn yếu… Nhiều DN chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của hoạt động KHCN trong DN, hạn chế này cũng là một trong những nguyên nhân của tình trạng hàng hoá xuất khẩu dù tăng trưởng cao, nhưng hiệu quả kinh tế thấp. Bên cạnh đó, Nhà nước chưa có cơ chế bắt buộc DN phải trích lập Quỹ phát triển KHCN đối với thành phần DN ngoài Nhà nước mà chỉ mang tính khuyến khích; việc sử dụng kinh phí đầu tư cho KHCN chưa hiệu quả, phân bổ chưa hợp lý, thiếu tiêu chí và theo cơ chế tài chính không phù hợp với đặc thù của hoạt động sáng tạo, thiếu sự liên kết với khối tư nhân để tận dụng hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn vốn ở khối này; việc đào tạo, trọng dụng, đãi ngộ cán bộ KHCN vẫn còn bất cập…
Để giúp DNNVV đổi mới KHCN cần có sự kết nối giữa các nhà khoa học, DN và cơ quan quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả các chương trình hỗ trợ DN. Và quan trọng là cần tiến hành các giải pháp đồng bộ như: Nâng cao nhận thức cho DN về vai trò quyết định của KHCN đối với sự tồn tại và phát triển của DN cũng như KT-XH của đất nước; chú trọng ưu đãi cho đối tượng các DN mua quyền sử dụng các kết quả nghiên cứu ứng dụng sử dụng ngân sách nhà nước. Với những trường hợp như vậy, quy trình thủ tục ưu đãi cho các DN cần thật sự đơn giản, để không trở thành sự e ngại, rào cản cho DN. Nhà nước cũng cần có cơ chế hỗ trợ sự liên kết giữa các tổ chức KHCN với DN thực hiện các dự án đổi mới công nghệ trên cơ sở khoán kết quả đầu ra của sản phẩm và áp dụng chế tài đối với các tổ chức KHCN, thay vì chỉ đầu tư cho giai đoạn đầu đối với phần nghiên cứu và phát triển sản phẩm của mỗi DN. Để gắn kết giữa nghiên cứu với thực tiễn, cần có chính sách khuyến khích sự hình thành các tổ chức KHCN tại các DN thuộc mọi thành phần kinh tế, đặc biệt tại các DN tư nhân. DN và Nhà nước cần coi trọng yếu tố nhân lực, tích cực chủ động hội nhập quốc tế, khu vực về chuẩn mực tay nghề, lao động có kỹ năng…
Quảng Ninh là 1 trong 5 tỉnh, thành trong cả nước có chương trình ký kết phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ để phấn đấu đến năm 2015, xây dựng Quảng Ninh trở thành mô hình tiên tiến về KHCN, nên đã có rất nhiều chính sách, chủ trương của tỉnh được ban hành nhằm thúc đẩy KHCN phát triển. Đây là cơ hội mở cho các DN tham gia vào lĩnh vực KHCN, vì vậy các DNNVV cũng cần xác định được hướng đi cũng như nhu cầu thực sự đối với đầu tư cho KHCN, kết hợp với phần được hỗ trợ từ Nhà nước sẽ giúp cho DN xác định được mục tiêu cũng như chiến lược để đầu tư hiệu quả. Việc ứng dụng KH-CN vào sản xuất không những vì sự tồn tại và phát triển của DN mà còn góp phần củng cố và nâng cao sức cạnh tranh của DN để tăng cường năng lực hội nhập, phát triển KT-XH của tỉnh, của đất nước.
Trung Anh
