Trên con đường từ huyện vào trung tâm xã Vạn Yên (Vân Đồn), chúng tôi bắt gặp không khí hối hả thi công của những người công nhân trên công trường đang tập trung đẩy nhanh việc cải tạo nâng cấp tỉnh lộ 334, dự án đường từ Khu tái định cư xã Vạn Yên đến Khu công viên phức hợp phía Đông đảo Cái Bầu, trường mầm non xã... Vạn Yên giờ đây đã dần thay đổi.
Những chuyển động mới
Hơn 8 giờ sáng, chúng tôi có mặt ở trụ sở UBND xã Vạn Yên. Bí thư Đảng uỷ xã Chu Quyết Thắng hồ hởi trò chuyện. Qua câu chuyện của đồng chí Bí thư Đảng uỷ xã, không chỉ có nhiều công trình điện, đường, trường, trạm, trụ sở làm việc, nhà ở được xây dựng mới, khang trang, chúng tôi được biết nhiều mô hình kinh tế nơi đây đã và đang hứa hẹn những “mùa bội thu”.
| Phát triển kinh tế cần đi liền với việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hy vọng rằng, trong một thời gian không xa, Vạn Yên sẽ thay đổi mạnh mẽ hơn nữa. |
Nhớ lại một thời gian khó đã qua, đồng chí Chu Quyết Thắng tâm sự: Đã từng có lúc chúng tôi nghĩ Vạn Yên sẽ không bao giờ có được sự thay da đổi thịt như ngày hôm nay. Thời gian đó, làm cách nào để nhân dân thoát nghèo, là câu hỏi luôn khiến chúng tôi phải đau đầu. Bởi Vạn Yên là xã vùng sâu, vùng xa, vừa mang đặc thù của địa phương miền núi, lại vừa có tính chất hải đảo. Diện tích đất lâm nghiệp của xã chiếm phần lớn, diện tích đất nông nghiệp chỉ có trên 130ha, còn diện tích mặt nước, bãi triều thì nhiều vô kể. Từ bao đời nay, người dân địa phương chủ yếu dựa vào khai thác tự nhiên. Những cánh rừng nguyên sinh trở nên nghèo kiệt. Sản xuất nông nghiệp do thiếu nước tưới tiêu cùng với trình độ canh tác lạc hậu nên lương thực, thực phẩm phục vụ bữa ăn hằng ngày của nhân dân trong xã thường xuyên phải nhập từ nơi khác về. Không giấu nổi niềm vui và tự hào của mình về sự thay đổi của Vạn Yên hôm nay, Bí thư Đảng uỷ xã Chu Quyết Thắng tiếp tục câu chuyện của mình: Thời gian qua, được cấp trên quan tâm đầu tư, kết hợp với phát huy nội lực của bà con, nhiều mô hình phát triển kinh tế đang được triển khai. Bà con đã mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng, phát triển mô hình trang trại cho hiệu quả kinh tế cao. Đáng chú ý, từ cuối năm 2003, dự án lâm sản ngoài gỗ do cấp trên triển khai vào địa bàn là cú hích giúp cho người dân nơi đây từng bước “đổi đời”. Đây là dự án nhằm mục đích triển khai những mô hình phát triển các loại cây, con cho giá trị kinh tế cao ngoài gỗ như: Nuôi ong mật, tắc kè, trồng nấm và ba kích, đồng thời khôi phục lại cây cam truyền thống. Không chỉ dừng lại ở đó, trong những năm gần đây, xã còn triển khai nhiều mô hình như: Nuôi lợn thương phẩm, trồng cây thanh long ruột đỏ...
Đến nay, các mô hình đã và đang được triển khai hiệu quả, mang lại cho người dân nhiều lợi ích trong phát triển kinh tế. Đáng chú ý, nghề trồng cam trong xã cũng đang dần được khôi phục. Bởi đã có lúc, cây cam Vạn Yên lâm vào cảnh điêu tàn và có nguy cơ bị “xoá sổ” do thoái hoá giống và phong trào trồng cây lấy gỗ nở rộ. Thời gian đó, chính quyền xã phải vận động, tạo điều kiện cho nhân dân vay vốn, hỗ trợ giống, thuốc bảo vệ thực vật, chọn những cây cam giống có chất lượng tốt khôi phục và phát triển diện tích trồng cây cam. Nhờ vậy, nhận thức của bà con dần dần được nâng lên, từ năm 2005 đến nay, bà con đã phấn khởi đầu tư cải tạo lại vườn cam. Hiện toàn xã đã duy trì được gần 30ha với hàng ngàn gốc cam. Trồng cam mang lại thu nhập hàng chục triệu đồng/năm cho các hộ dân. Được sự hỗ trợ của huyện, xã sẽ tiếp tục nhân rộng trồng cây cam bản địa trên diện tích 8ha với 4.000 cây.
Khát vọng con đường
Chúng tôi đến thôn 10-10, cách trung tâm xã 7km, một trong những thôn trồng nhiều cam nhất trong xã. Đang trong niềm hân hoan khi sắp được nhìn thấy những vườn cam xanh tốt của gần 30 hộ dân, thì lại phải đối mặt với con đường đất lầy lội vào thôn. Con đường đất vào thôn nhỏ hẹp với nhiều chỗ lồi lõm do vết bánh xe ô tô, xe máy để lại. Chỗ nào khô ráo hơn thì lởm chởm “ổ trâu”, “ổ voi”, còn lại đa phần là những vũng nước bùn ngập ngụa, nhão nhoét, trơn trượt. Dẫn chúng tôi vào thôn, Bí thư Đảng uỷ xã cười bảo: Thật may, hôm nay nhà báo vào thôn, trời nắng ráo dễ đi chứ vào ngày mưa thì mới biết thế nào là khổ. Thương nhất là những đứa trẻ trong thôn. Ở trong thôn chỉ có một điểm trường mầm non và cấp 1, còn cấp 2 phải ra trung tâm xã để học. Vào những hôm trời mưa, mỗi đứa trẻ trong thôn đều phải đeo ủng, đi bộ 7km để ra trung tâm xã, có hôm bị ngã lên ngã xuống, sách vở toàn nước bùn với đất thôi. Những ngày đó, nếu không cẩn thận xe và người cứ thế đổ lăn kềnh ra giữa đường.
Mất chừng 1 giờ đồng hồ, cuối cùng chúng tôi cũng tới được vườn cam của chị Lê Thị Bẩy. Bà chủ vườn cam hồ hởi cho biết: Vườn cam của gia đình trồng 1.000 gốc trên diện tích 2ha. Năm nay, gia đình thu hoạch khoảng 10 tấn, cao hơn năm ngoái. Từ năm 2006 đến nay, bình quân mỗi năm gia đình thu được khoảng trên 150 triệu đồng từ trồng cam. So với các loại cây ăn quả khác, nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, cây cam vẫn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Thời gian thu hoạch cam kéo dài hơn, thường bắt đầu vào tháng 9 âm lịch và kết thúc vào khoảng hết năm nhưng cũng có khi kéo dài đến tận tháng giêng năm sau. Theo ước tính, năm nay cả thôn sẽ thu hoạch được khoảng trên 40 tấn cam, với giá cam như hiện nay cả thôn sẽ thu được trên 800 triệu đồng. Trong những năm gần đây, nguồn thu trồng cam đã mang lại cho bà con một nguồn thu đáng kể, nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo trong thôn chỉ còn 8/70 hộ nghèo. Thế nhưng nếu có được con đường tốt để đi, có lẽ trong thôn sẽ không còn hộ nghèo nữa. Theo lẽ thường, tới vụ thu hoạch, các lái buôn thường tới tận vườn thu mua. Giá cam thường được trả giá phụ thuộc vào sự xấu, tốt của con đường. Với những khu vực thuận tiện giao thông cho khai thác, giá cam có thể bán được 25 triệu đồng/tấn. Còn ở khu vực đường xấu như thôn chúng tôi giá cam chỉ bán được từ 20-23 triệu đồng/tấn. Bao năm qua, người dân thôn chúng tôi cũng đã nhiều lần kiến nghị lên trên thông qua các kỳ tiếp xúc đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp nhưng vẫn chưa được xem xét.
Để phát triển kinh tế cần đi liền với việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hi vọng rằng, trong một thời gian không xa, Vạn Yên sẽ thay đổi mạnh mẽ hơn nữa.
Cao Quỳnh
