Để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập thì ngoài việc áp dụng một mô hình kinh tế hiệu quả, đại đa số các hộ gia đình khu vực nông nghiệp nông thôn hiện nay đều rất cần đến nguồn vốn vay. Thế nhưng, không phải lúc nào các đối tượng này cũng có đầy đủ tài sản đảm bảo để thế chấp với ngân hàng. Chính vì vậy, nguồn vốn vay không tài sản đảm bảo gần như là “cứu cánh” duy nhất để họ phát triển sản xuất.
Từ giữa năm 2010, khi địa phương triển khai thực hiện Nghị định 41/2010/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, nguồn vốn vay đến với khu vực này đã tăng lên nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng. Theo thống kê của NHNN Chi nhánh Quảng Ninh, trong 3 năm trở lại đây, các ngân hàng trên địa bàn đã giải quyết cho 182.944 lượt khách hàng là hộ gia đình, cá nhân, hợp tác xã, chủ trang trại, doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vay vốn. Tổng doanh số cho vay trên 19.000 tỷ đồng. Trong đó, doanh số cho vay của các ngân hàng thương mại trên 17.900 tỷ đồng, chiếm 94,4%. Tổng dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn đến hết tháng 11 đạt trên 6.430 tỷ đồng, tăng 51,2% so với thời điểm 30-6-2010, chiếm tỷ trọng 10,1% so với tổng dư nợ cho vay toàn địa bàn. Trong đó dư nợ cho vay của các ngân hàng thương mại đạt trên 5.500 tỷ đồng, chiếm 86,5%; dư nợ cho vay của Ngân hàng CSXH là 857 tỷ đồng, chiếm 13,3% dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Nguồn vốn vay được tăng cường đã giúp cho nhiều hộ gia đình khu vực nông nghiệp, nông thôn ở nhiều địa phương trong tỉnh phát triển sản xuất, thoát nghèo và vươn lên làm giàu.
Đáng chú ý, trong 3 năm trở lại đây, nguồn vốn vay cho các đối tượng không có tài sản thế chấp cũng đã tăng trưởng, giúp cho các hộ gia đình khó khăn được tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Cụ thể, tính đến thời điểm này, số khách hàng được vay không có tài sản đảm bảo tại các ngân hàng trên địa bàn đạt trên 148 lượt khách hàng, chiếm 81% tổng số lượt khách hàng vay tín dụng nông nghiệp, nông thôn. Dư nợ cho vay không có tài sản đảm bảo đến hết tháng 11 đạt trên 1.136 tỷ đồng, tăng 7% so với thời điểm cuối tháng 6-2010, chiếm tỷ trọng 17,7% dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn. Đối tượng chủ yếu được vay không có tài sản thế chấp là các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp ở nông thôn và hộ nghèo. Mức vay không có tài sản đảm bảo nhiều nhất là 50 triệu đồng.
Bên cạnh những mặt thuận lợi, qua khảo sát của các hộ vay vốn cho thấy, về nguồn vốn vay không có tài sản đảm bảo hiện nay vẫn còn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của khách hàng. Đơn cử như việc cho vay không có đảm bảo bằng tài sản đối với một số hợp tác xã hiện nay rất hạn chế do phần lớn vốn tự có của HTX thấp, năng lực quản lý kinh doanh hạn chế, thiếu dự án khả thi, nên ngân hàng e ngại rủi ro, không mạnh dạn đầu tư. Đối với khách hàng vay vốn trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thì phần lớn không đủ điều kiện (chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất…) nên cũng khó khăn trong hoạt động vay vốn ngân hàng.
Ngoài vay vốn không tài sản đảm bảo, việc thế chấp tài sản cho ngân hàng hiện nay cũng có nhiều khó khăn đối với các hộ dân. Đại diện Hội Nông dân tỉnh cho biết: Quảng Ninh là địa phương có thế mạnh phát triển nghề rừng, tuy nhiên, các ngân hàng không mấy khi mặn mà với đối tượng khách hàng vay vốn với mục đích phát triển trồng rừng. Khó khăn vướng mắc trước hết là việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho người dân chưa kịp thời. Nhu cầu vốn cho trồng rừng nhiều và cần thời gian từ 3-7 năm, người dân thì thiếu tài sản thế chấp để vay vốn, trong khi tài sản trồng rừng thiếu cơ chế để tính giá trị, nên không thể dùng đất, rừng sản xuất để thế chấp. Thêm nữa, diện tích rừng giao chưa đủ với tiêu chí trang trại, nên người dân cũng không vay được theo hình thức không có tài sản đảm bảo đối với trang trại theo Nghị định 41 của Chính phủ.
Thiết nghĩ, những khó khăn bất cập này nên được các ngân hàng và địa phương xem xét, điều chỉnh. Qua đó, góp phần đẩy mạnh dòng vốn vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Hồng Nhung
