Thời gian gần đây, khi một số tờ báo đăng tải bài viết xung quanh vụ việc 3 hộ dân: Phạm Hoàng Thưởng, Đỗ Hữu Vinh, Lại Văn Kiêm cùng trú tại tổ 3, khu 2, phường Yết Kiêu (TP Hạ Long) bị cắt điện, cắt nước suốt 8 tháng chỉ vì... "nợ tiền sử dụng đất" đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Mới đây nhất, ngày 10-6-2016, UBND TP Hạ Long đã có văn bản số 2962/UBND về việc thực hiện bản án số 02/2016/HCST ngày 19-1-2016 của Toà án Nhân dân (TAND) TP Hạ Long. Tuy nhiên, nội dung của văn bản này lại thêm lần nữa khiến cả 3 hộ dân hoang mang, "đứng ngồi không yên"...
Thực hiện quyết định của UBND tỉnh về việc thu hồi và giao đất để GPMB xây dựng công trình hoàn chỉnh tỉnh lộ 337 và dự án khu vực đầm thuỷ sản Yết Kiêu và nút giao thông Lê Lợi, năm 2012, 3 hộ gia đình ông Phạm Hoàng Thưởng, Đỗ Hữu Vinh, Lại Văn Kiêm được giao đất tái định cư tại khu quy hoạch hồ điều hoà phường Yết Kiêu. Sau khi được giao đất, do nhu cầu cấp thiết về nhà ở các hộ hoàn thiện thủ tục và xây dựng nhà ở. Nhà vừa xây dựng xong, tháng 11-2012, UBND TP Hạ Long có thông báo các hộ phải nộp tiền sử dụng đất với tổng số tiền 690 triệu đồng/hộ. Do điều kiện kinh tế khó khăn, chưa có khả năng nộp tiền ngay, các hộ đã làm đơn đề nghị UBND thành phố cho ghi nợ theo quy định tại khoản 8, Điều 2, Nghị định 120/2010/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 198/2004/NĐ-CP ngày 3-12-2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất) và được trả dần trong thời hạn 5 năm. Tuy nhiên, đề nghị này của các hộ dân không được thành phố chấp thuận.
Với lý do "nợ tiền sử dụng đất", các hộ này bị UBND TP Hạ Long yêu cầu Công ty Điện lực Quảng Ninh và Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước từ tháng 10-2015. Cho rằng quyền lợi hợp pháp của công dân bị xâm phạm, 3 gia đình ông Thưởng, ông Kiêm, ông Vinh đã kiện UBND TP Hạ Long ra toà. Ngày 19-1-2016, TAND TP Hạ Long đã tiến hành xét xử sơ thẩm vụ án trên. Theo đó, tại bản án số 02/2016/HCST, TAND TP Hạ Long quyết định "chấp nhận đơn khởi kiện của các ông Lại Văn Kiêm, Đỗ Hữu Vinh và Phạm Hoàng Thưởng về yêu cầu UBND TP Hạ Long phải cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cho các thửa đất tái định cư và được ghi nợ nghĩa vụ tài chính". Sau đó, UBND TP Hạ Long có kháng cáo nhưng không được chấp nhận. Tại Quyết định số 01/QĐ-HCPT ngày 30-3-2016 của TAND tỉnh quyết định bản án số 02/2016/HCST có hiệu lực kể từ ngày ban hành quyết định này. Tuy nhiên, phải đến hơn 2 tháng sau, TP Hạ Long mới có văn bản chỉ đạo thực hiện bản án số 02 và cũng phải đến ngày 14-6 các hộ mới được đóng điện trở lại.
Tuy nhiên, chưa kịp mừng vui thì 3 hộ dân lại rơi vào tâm trạng hoang mang, lo lắng khi nhận được văn bản số 2962/UBND của UBND TP Hạ Long về việc thực hiện bản án số 02/2016/HCST. Theo văn bản này, cả 3 hộ đã được UBND TP Hạ Long đồng ý cấp GCNQSDĐ tại các thửa đất tái định cư khu quy hoạch đầm thuỷ sản Yết Kiêu và được ghi nợ nghĩa vụ tài chính trên GCNQSDĐ. Tuy nhiên, thời hạn được ghi nợ chỉ là 4 năm (kể từ ngày 18-10-2012 đến ngày 18-10-2016).
Ông Lại Văn Kiêm chia sẻ: Theo công văn của thành phố, chỉ còn hơn 3 tháng nữa đến hạn chúng tôi phải nộp tiền sử dụng đất. Được biết, nếu đến thời điểm đó, chúng tôi không nộp thì sẽ tính theo giá quy định tại thời điểm nộp tiền chứ không phải tính theo thời điểm cấp GCNQSDĐ mà nếu không chấp hành sẽ bị cưỡng chế thu hồi đất. Phục vụ cho quy hoạch đô thị của thành phố, gia đình chúng tôi đang ở ổn định đã phải di chuyển chỗ ở, chấp nhận mức đơn giá đất thấp; không khiếu kiện, nhường đất cho dự án. Sau khi nhận đất tái định cư, thành phố chỉ đạo không được xây dựng nhà tạm mà phải xây dựng nhà kiên cố 2 tầng trở lên. Do số tiền bồi thường thấp, chúng tôi người là công nhân nghỉ hưu, người là lao động tự do, phải vay mượn thêm anh em, người thân để xây dựng nhà. Nhà xây xong đến nay còn chưa trả hết nợ, thì lại nhận được công văn này. Chúng tôi không trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước nhưng hoàn cảnh khó khăn, chỉ mong được thực hiện theo đúng luật định.
Trao đổi với chúng tôi, một luật sư (xin được giấu tên) thuộc Đoàn Luật sư tỉnh khẳng định: "Theo quy định tại khoản 8, Điều 2, Nghị định 120/2010/NĐ-CP (nay được quy định tại điều 16, Nghị định 45/2014/NĐ-CP), "...hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất tái định cư mà chưa có khả năng tài chính để nộp tiền sử dụng đất có nguyện vọng ghi nợ thì được ghi "Nợ tiền sử dụng đất" trên GCNQSDĐ sau khi có đơn đề nghị kèm theo hồ sơ giao đất tái định cư. Khi thanh toán nợ, người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất theo giá đất tại thời điểm cấp GCNQSDĐ và được trả nợ dần khi có khả năng về tài chính, trong thời hạn tối đa là 5 năm. Sau 5 năm mà chưa trả hết nợ tiền sử dụng đất thì người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất theo giá đất tại thời điểm trả nợ". Luật quy định rõ ràng như vậy nhưng ngay từ đầu thành phố không giải quyết cho các hộ dân, vi phạm quy định pháp luật khi không cho các hộ dân ghi nợ nghĩa vụ tài chính. Và chỉ đến khi các hộ dân có đơn kiện mới cho các hộ ghi nợ trong 4 năm. Theo nguyên tắc của Nhà nước, tối đa hoá quyền lợi của nhân dân nhưng trong trường hợp này người dân đã không được hưởng tối đa quyền lợi của mình. Việc làm này giống như "đối phó" chứ không phải vì quyền lợi của dân.
Thanh Chấn
