Vụ khai thác cá Nam năm nay của bà con ngư dân trong tỉnh đã gần kết thúc. Dù sản lượng đạt cao nhưng bà con ngư dân không mấy vui vì hiệu quả kinh tế đạt được không cao. Đón những chuyến tàu khai thác tuyến khơi vừa cập cảng Cái Rồng (Vân Đồn), chúng tôi đều cảm nhận được sự kém vui này của bà con ngư dân khi đưa hàng đi bán.
Trúng mùa những đàn cá nổi lớn
Vừa cập tàu cảng Cái Rồng (Vân Đồn), anh Đào Văn Vinh (phường Tân An, TX Quảng Yên), chủ tàu khai thác QN 90219 cùng các thuyền viên khẩn trương vận chuyển cá lên bờ để bán cho các thương lái. Anh Vinh cho biết: Chuyến này, tôi cùng anh em đã ra khơi được 17 ngày, khai thác tại ngư trường Bạch Long Vỹ (Hải Phòng), sản lượng khai thác chuyến này được hơn 20 tấn, bán cho các đầu mối thu mua được hơn 80 triệu đồng. Vụ khai thác năm nay rất may mắn vì gặp nhiều đàn cá nổi lớn như cá nhâm, trích, nục… Thời điểm đầu vụ tàu nhà tôi đi khai thác có chuyến gặp đàn cá nổi lớn thu được hơn 30 tấn. Thậm chí có những đội tàu đi gặp đàn cá nổi lớn thu được 40 tấn cá/chuyến. Còn ông Châu Văn Nam, ngư dân thị trấn Cái Rồng (Vân Đồn) cho biết: “Tàu của tôi công suất 340CV làm nghề chài chụp kết hợp ánh sáng tại khu vực Nam Bạch Long Vỹ. Bình quân mỗi chuyến khai thác phải mất từ 7-10 ngày. Nhìn chung, do thời tiết thuận lợi nên mấy tháng gần đây tàu của tôi nói riêng và anh em trong đội chài chụp nói chung đạt sản lượng khá ổn định.
| Vụ cá Nam năm nay, do chi phí sản xuất tăng cao nên mặc dù sản lượng, doanh thu của các tàu khai thác xa bờ có cao nhưng lợi nhuận giảm. |
Vụ cá Nam hàng năm kéo dài 6 tháng (từ tháng 4 đến tháng 10). Đây là vụ khai thác được đánh giá là có nhiều yếu tố bất lợi về thời tiết hơn so với vụ cá Bắc, nhưng vì chi phí sản xuất tăng cao nên hiệu quả kinh tế của nghề khai thác bị giảm sút đáng kể, nhất là đội tàu khai thác tuyến khơi. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng và bà con ngư dân, vụ cá Nam năm nay, tại các ngư trường truyền thống xuất hiện các đàn có sản lượng tương đối cao, một số tàu di chuyển ngư trường khai thác tại vùng biển phía Nam đạt được sản lượng rất cao do đó hiệu quả sản xuất và thu nhập của người lao động của đội tàu này được đảm bảo. Theo thống kê của Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lực thuỷ sản (Sở NN&PTNT), toàn tỉnh hiện có 10.489 phương tiện tàu, thuyền hoạt động khai thác thuỷ sản, trong đó có 160 tàu công suất trên 90CV hoạt động khai thác tuyến khơi. Ngư trường của các đội tàu đánh bắt xa bờ chủ yếu là Cô Tô, Thượng Mai, Hạ Mai, Bạch Long Vỹ và vùng đánh cá chung Vịnh Bắc Bộ. Vụ cá Nam năm nay toàn tỉnh khai thác được 31.559 tấn thuỷ sản các loại, tăng 8,7% so với cùng kỳ. Trong đó, sản lượng cá đạt 19.577 tấn; tôm 4.611 tấn; mực 2.262 tấn; nhuyễn thể 1.885 tấn, hải sản khác 2.555 tấn.
Chi phí cao, giá bán thấp
Mặc dù, bước vào vụ khai thác cá Nam năm nay, giá xăng dầu đã giảm nhưng vì thiếu các cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá nên phần lớn ngư dân vẫn phải mua các vật tư, ngư lưới cụ phục vụ cho các chuyến ra khơi với giá cao. Theo phản ánh của bà con ngư dân thì giá các loại hàng hoá, vật tư, lương thực, thực phẩm, nước đá, ngư cụ, nhân công trong vụ này đã chiếm từ 25-30% giá thành. Trong khi đó, giá bán sản phẩm thì bấp bênh, phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường, cộng với tình trạng tư thương ép giá khiến hiệu quả của mỗi chuyến khai thác thấp. Như chuyến khai thác vừa rồi của anh Đào Văn Vinh, sau khi trừ chi phí tiền dầu gần 40 triệu đồng; tiền nước đá hơn 10 triệu đồng, tiền công cho 6 lao động cùng với một số chi phí khác thì tính ra chỉ còn lãi 4-5 triệu đồng. Còn tàu của ông Châu Văn Nam, bình quân mỗi chuyến ra khơi với chi phí tiền dầu và nước đá lên tới 55-60 triệu đồng/ chuyến, tiền trả công lao động thì có nhiều chuyến không còn lãi.
Trong khi nghề khai thác xa bờ đạt sản lượng cao nhưng chi phí lớn khiến hiệu quả mỗi chuyến khai thác của bà con ngư dân thấp thì hoạt động khai thác gần bờ sản lượng thấp, số tàu thuyền tham gia khai thác ngày một tăng cao, cường độ lớn khiến nguồn lợi cạn kiệt. Đây là khu vực hiện đang tập trung đông tàu thuyền khai thác, chiếm gần 80% số lượng tàu thuyền của tỉnh hoạt động các nghề khác nhau như lưới rê, lưới kéo, câu, lồng bẫy, te xiệp, cào ngao, cào ghẹ… Đối tượng khai thác của các phương tiện này chủ yếu là các loại thuỷ sản có giá trị kinh tế thấp, tỷ lệ cá con, cá chưa trưởng thành cao trong các mẻ lưới.
Hoạt động theo tổ, đội - cách tương trợ nhau hiệu quả
Đồng chí Hà Vân Giang, Chi cục phó, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cho biết: Ngay từ đầu vụ, Chi cục đã phối hợp với các địa phương phát bản đồ ngư trường, phân bố các loài thuỷ sản cho bà con ngư dân; đẩy mạnh công tác kiểm tra an toàn cho tàu thuyền, cấp đổi và gia hạn giấy phép khai thác cho bà con ngư dân. Thường xuyên cập nhật thông tin về tàu thuyền, ngư trường, thời tiết và diễn biến tình hình sản xuất nhằm thông báo kịp thời đến ngư dân, qua đó giúp cho công tác chỉ đạo được sát với thực tế và đạt kết quả cao hơn. Tuy nhiên, vụ cá Nam năm nay, do chi phí sản xuất tăng cao nên mặc dù sản lượng, doanh thu của các tàu khai thác xa bờ có cao nhưng lợi nhuận lại giảm.
Theo chỉ đạo của Bộ NN&PTNT; Tổng cục Thuỷ sản, tỉnh đã yêu cầu các địa phương thành lập các tổ, đội sản xuất cho ngư dân hoạt động khai thác thuỷ sản trên biển; song do không có chế tài cũng như các chính sách hỗ trợ dẫn đến việc hình thành các tổ đội sản xuất trên biển của Quảng Ninh rất khó thực hiện. Thực tế hiện nay, trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại một số hợp tác xã thuỷ sản nhưng không hiệu quả, một số tổ, đội sản xuất được hình thành do tự phát và do nhu cầu thực tiễn sản xuất. Hoạt động chủ yếu của các tổ, đội này mới chỉ ở mức độ hỗ trợ an toàn trong quá trình sản xuất trên biển.
Đến nay, toàn tỉnh đã có 6 Nghiệp đoàn nghề cá với 74 tàu cá tham gia, tổng số lao động 417 người, các nghiệp đoàn thực hiện hoạt động chủ yếu các nghề như: chài chụp, câu khơi. Vì vậy, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các chủ tàu và người lao động nắm rõ đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước; tạo điều kiện để ngư dân tương trợ, giúp nhau nâng cao hiệu quả trong quá trình khai thác và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Hữu Việt
