Những ngày đầu tháng 11, chúng tôi có dịp lên thăm huyện vùng cao Bình Liêu khi ngày mùa thu hoạch của bà con nơi đây đang bắt đầu. Màu nâu đất khô cằn của những thửa ruộng bậc thang bao quanh các thôn, bản mà tôi từng thấy cách đây ít lâu giờ đã thay bằng màu lúa chín vàng rực. Trên những thửa ruộng lúa nặng trĩu bông là tiếng người cười nói, trò chuyện rôm rả với nhau về vụ mùa năm nay.
Dẫn chúng tôi đi tham quan vùng cấy lúa tập trung của bà con trong thôn, ông Hoàng Thiên Dỏng (Trưởng thôn Chang Nà, xã Tình Húc) hồ hởi cho biết: “Do điều kiện thời tiết thuận lợi, nguồn nước tưới đảm bảo, chủ động ngay từ đầu vụ nên việc cấy lúa vụ mùa năm nay được triển khai tập trung và hoàn thành sớm hơn so với cùng kỳ năm trước từ 5 -7 ngày. Do đó, hầu hết các diện tích lúa đều sinh trưởng, phát triển tốt và đạt năng suất cao. Hiện tại, số diện tích lúa mùa đã thu hoạch của bà con trong thôn mới chỉ chiếm hơn 2/3 tổng diện tích, nhưng sản lượng thì đã ngót nghét bằng tổng sản lượng năm ngoái. Chính vì thế, chuyện được mùa gần như đã trở thành chủ đề nóng xuất hiện trong mỗi câu chuyện của người dân Chang Nà trong những ngày này…”. Đưa cho chúng tôi cây lúa vàng óng với những bông lúa to, đều vừa mới cắt, ông Hoàng Thiêm Vinh (thôn Chang Nà, xã Tình Húc) nói thêm: “Vụ mùa năm nay bội thu lắm cô ạ. Hầu như nhà nào trong thôn cũng có năng suất thu hoạch tăng cao hơn, hạt thóc to và đều hơn so với mọi năm, nên bà con rất phấn khởi. Ngoài việc đưa phân viên dúi sâu vào chăm bón, chúng tôi còn được tập huấn quy trình sản xuất lúa cũng như áp dụng một số kiến thức khoa học vào trồng lúa. Nhờ vậy, sản lượng thu hoạch mới cao được như thế”.
Nhằm nâng cao hiệu quả lao động, tăng năng suất sản xuất vụ mùa trên một đơn vị diện tích cho người dân, vụ mùa năm nay, huyện Bình Liêu đã tích cực đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu giống lúa và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhiều loại giống lúa mới cho năng suất cao đã được đưa vào trồng thử nghiệm, thay thế một số giống cũ. Song song với đó, huyện cũng đã cử cán bộ đi tham quan học hỏi những kinh nghiệm quý về ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất ở các tỉnh, thành khác để về áp dụng tại địa phương. Một trong số đó là việc đưa loại phân viên dúi mới vào trong quy trình chăm sóc và sản xuất lúa vụ mùa. Phân viên dúi là loại phân áp dụng công nghệ phối trộn giữa đạm và phân ka li, có tác dụng chống rửa trôi và bốc hơi nước. Việc ứng dụng thành công phân viên dúi trong sản xuất có tác dụng cải tạo đất, đồng thời làm tăng năng suất, tăng hiệu quả kinh tế. Theo đó, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện đã phối hợp với UBND các xã, thị trấn triển khai cung ứng được 3.442kg phân viên dúi cho 129 hộ đăng ký. Ngoài việc hỗ trợ 50% giá phân cho các hộ, Phòng cũng đã tổ chức 9 lớp tập huấn quy trình kỹ thuật sử dụng phân viên dúi sâu cho các xã, thị trấn với 256 lượt người tham gia. Kết quả, vụ mùa năm 2013 toàn huyện gieo trồng được 1.528,4ha lúa với sản lượng lúa bình quân đạt 40,1 tạ/ha (năm 2012 là 38,9 tạ/ha).
Mặc dù vậy, bà Lê Thị Thu Hương, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bình Liêu, vẫn có vẻ chưa hài lòng. Bà nói với chúng tôi: “Sản lượng vụ mùa năm nay có tăng hơn so với mọi năm, nhưng con số này vẫn chưa thực sự cao. Hiện tại, nhìn chung, cơ cấu giống lúa mùa toàn huyện vẫn còn manh mún, nhiều chủng loại giống. Từ trước tới nay, người dân vẫn chủ yếu quen sử dụng các giống lúa cũ, truyền thống hoặc mua giống lúa của Trung Quốc để gieo trồng. Chính vì thế, dù những giống lúa mới đưa vào sử dụng cho năng suất, sản lượng cao và được hỗ trợ 70% tiền giống, nhưng người dân vẫn chưa mặn mà. Điều này dẫn đến diện tích gieo trồng các loại giống lúa mới trên toàn huyện chiếm tỷ lệ chưa cao, năng suất và sản lượng lúa cũng còn hạn chế rất nhiều”.
Để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa vụ mùa nói riêng, cũng như đẩy mạnh chương trình phát triển sản xuất trong toàn huyện nói chung, hiện huyện Bình Liêu đang tập trung tuyên truyền, vận động người dân tích cực chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Từ đó, từng bước thay đổi nhận thức, thay đổi phương thức canh tác lạc hậu của bà con trong những năm tới.
Ngô Dịu
