Với diện tích trên 7.900ha, dân số gần 4.400 nhân khẩu, xã Hoành Mô được đánh giá là địa phương giàu tiềm năng phát triển kinh tế và có vị trí chiến lược về quốc phòng - an ninh. Xã có 20,1km đường biên giới giáp với nước bạn Trung Quốc, đặc biệt là có cửa khẩu Hoành Mô, nơi có các hoạt động kinh tế biên mậu đang từng bước phát triển. Cùng với đó, xã còn có hệ thống giao thông thuận tiện, với tuyến QL18C nối liền Hoành Mô với huyện Tiên Yên… thuận lợi cho việc giao lưu, phát triển KT-XH, nhất là các hoạt động kinh tế dịch vụ cửa khẩu giữa Hoành Mô với các địa phương giáp biên của Trung Quốc.
Tuy nhiên, thực tế sau nhiều năm đổi mới và mở cửa giao lưu, trao đổi hàng hoá với các địa phương giáp biên của nước bạn, nhất là sau hơn 3 năm triển khai chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, diện mạo các vùng nông thôn của Hoành Mô đã có những chuyển biến bước đầu song về cơ bản xã vẫn còn nghèo. Các tiềm năng và lợi thế về nông, lâm nghiệp với các loại cây đặc sản, có giá trị kinh tế cao như: Hồi, quế, thông, dong riềng… và những tiềm năng, thế mạnh về thương mại, dịch vụ khu vực cửa khẩu Hoành Mô vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Hiện trên địa bàn xã số hộ kinh doanh tại khu vực cửa khẩu Hoành Mô vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Đồng chí Giáp Thị Viền, Chủ tịch UBND xã Hoành Mô cho biết: Là xã biên giới, địa bàn rộng, chủ yếu là đồi núi, kết cấu hạ tầng còn chưa đồng bộ, dân cư sinh sống rải rác, đa số người dân trong xã là đồng bào dân tộc thiểu số nên trình độ dân trí và nhận thức còn hạn chế. Việc tuyên truyền, vận động người dân đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng giá trị ngành thương mại và dịch vụ, giảm dần tỉ trọng ngành nông, lâm nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn… Chính vì vậy, kinh tế của xã vẫn phát triển chậm, đời sống vật chất và tinh thần của người dân chưa được cải thiện nhiều… Đến nay, Hoành Mô vẫn là xã khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, thu nhập bình quân đầu người đạt thấp.
Nhận rõ những khó khăn, lợi thế của địa phương, những năm gần đây, Đảng bộ và chính quyền xã Hoành Mô đã xây dựng các nghị quyết chuyên đề về phát triển KT-XH trên địa bàn. Xã cũng đã đề ra nhiều giải pháp nhằm từng bước khai thác có hiệu quả những tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhất là các thế mạnh về lĩnh vực thương mại, dịch vụ cửa khẩu. Thực hiện chủ trương đã đề ra, hiện nay, bên cạnh việc sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư của tỉnh, của huyện, Hoành Mô còn quan tâm huy động các nguồn lực xã hội hoá để xây dựng các công trình động lực phục vụ đời sống dân sinh và phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới nhằm ổn định đời sống, đảm bảo an sinh xã hội cho người dân; xây dựng nhà ở cho hộ nghèo; giúp hộ nghèo có chỗ ở ổn định, yên tâm lao động sản xuất, giảm nghèo. Bên cạnh đó, xã còn quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo nhân dân chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Theo đó, xã đã lãnh đạo nhân dân chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng giá trị ngành thương mại và dịch vụ, giảm dần tỉ trọng của ngành nông, lâm nghiệp; tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân; tạo điều kiện và hỗ trợ người dân về lãi suất vay vốn phát triển sản xuất... Nổi bật trong 6 tháng đầu năm 2014, xã đã phối hợp triển khai hỗ trợ 30 hộ dân trong xã trên 2.000 con gà, 30 con lợn nái... để các hộ nghèo có điều kiện vươn lên phát triển sản xuất, cải thiện điều kiện sống; hỗ trợ người dân đẩy mạnh sản xuất. Nhằm từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về thương mại, dịch vụ cửa khẩu, mới đây, xã đã chỉ đạo thành lập Hợp tác xã kinh doanh, dịch vụ chuyên thu mua, giới thiệu các sản phẩm, hàng hoá nông, lâm nghiệp của địa phương và cung cấp lao động phổ thông làm việc tại cửa khẩu Hoành Mô với 25 hội viên tham gia... Với những giải pháp phù hợp trong khai thác các tiềm năng, lợi thế của địa phương, đến nay toàn xã chỉ còn 47 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 10,8%).
Đồng chí Chủ tịch UBND xã Hoành Mô khẳng định: Để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhất là lợi thế về kinh tế dịch vụ cửa khẩu, thời gian tới, bên cạnh sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, của tỉnh, huyện, xã sẽ chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng của huyện nghiên cứu, vận dụng linh hoạt chính sách ưu đãi khu kinh tế cửa khẩu để tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích người dân trên địa bàn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, nhất là mở rộng đầu tư buôn bán ở khu vực cửa khẩu… Qua đó, đưa ngành kinh tế thương mại, dịch vụ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của xã, góp phần nâng cao thu nhập và điều kiện sống của người dân.
Nguyễn Chiến
