Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong chỉ huy, quản lý biên giới, kiểm soát xuất nhập cảnh. Từ ký số, giao ban trực tuyến đến sinh trắc học, camera giám sát và mã QR tiếp nhận tin báo, chuyển đổi số đang hiện diện trong từng nhiệm vụ của BĐBP Quảng Ninh, góp phần quản lý chặt địa bàn, phục vụ người dân ngày càng hiệu quả.
Từ quyết tâm chính trị đến năng lực số
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu; trong đó, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu, công nghệ và an ninh mạng là những nội dung trọng tâm.
Cụ thể hóa nghị quyết và các văn bản chỉ đạo của cấp trên, Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã sớm ban hành các chương trình, kế hoạch thực hiện, gắn chuyển đổi số với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới. Các nhiệm vụ được quán triệt tới 100% cơ quan, đơn vị; kết quả chuyển đổi số được kiểm điểm hằng tuần. Nội dung “Học tập số, làm việc số, kỷ luật số”, “Đảng viên tiên phong học tập số” được đưa vào sinh hoạt chuyên đề, gắn trách nhiệm của cán bộ, đảng viên với từng phần việc...
Đại tá Nguyễn Quang Hòa, Chỉ huy trưởng BĐBP tỉnh, cho biết: Trước sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin, đơn vị xác định ứng dụng công nghệ vào quản lý, kiểm soát cửa khẩu, biên giới là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và cấp bách.
Cùng với hoàn thiện cơ chế chỉ đạo, BĐBP tỉnh chú trọng nâng cao "năng lực số" cho cán bộ, chiến sĩ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị tổ chức 3 buổi tập huấn trực tiếp cho 220 cán bộ, chiến sĩ về sử dụng hệ thống số và kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); cử 75 lượt cán bộ tham gia 6 lớp tập huấn do Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ CHQS tỉnh tổ chức và 16 cán bộ tham gia 4 lớp đào tạo kỹ năng AI của tỉnh.
Toàn lực lượng có 1.027 cán bộ, chiến sĩ tham gia học tập, thi trực tuyến trên nền tảng “Bình dân học vụ số” của Bộ Quốc phòng; tỷ lệ hoàn thành đạt 98%. Một tổ hỗ trợ kỹ năng số được thành lập tại Ban Chỉ huy; 20 tổ với 107 thành viên được duy trì tại 100% đơn vị trực thuộc, kịp thời tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở.
Chuyển đổi số cũng làm thay đổi phương thức chỉ huy, điều hành. Hiện 100% văn bản được xử lý trên hệ thống quản lý văn bản điện tử. Tỷ lệ ký số cá nhân đối với văn bản không mật đạt 97,96%; riêng tháng 5 và 6/2026 đạt 100%. Mạng truyền số liệu quân sự đã kết nối tới 15/17 đơn vị trực thuộc. Trong 6 tháng, BĐBP tỉnh tổ chức 7 cuộc giao ban trực tuyến với gần 600 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa Ban Chỉ huy với các đồn đóng quân xa, nhất là trên tuyến biển, đảo.
Công nghệ hiện diện trong từng nhiệm vụ
Trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới và kiểm soát xuất nhập cảnh, nhiều thiết bị, phần mềm đã được đưa vào khai thác hiệu quả. BĐBP tỉnh đang sử dụng 33 thiết bị sinh trắc học kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, qua đó xác thực 4.915 lượt công dân bằng căn cước công dân và hộ chiếu điện tử.
Các đồn Biên phòng cửa khẩu cũng đẩy mạnh ứng dụng camera giám sát an ninh, cổng kiểm soát tự động và phần mềm đăng ký phương tiện tàu, thuyền xuất, nhập bến. BĐBP cũng mới tiếp nhận, đưa vào sử dụng 1 hệ thống camera giám sát an ninh tại Cửa khẩu Hoành Mô; 1 hệ thống cổng kiểm soát cửa khẩu nâng cấp từ 6 cổng lên thành 8 cổng do Bộ Tư lệnh BĐBP đầu tư với tổng mức 25 tỷ đồng, đảm bảo phục vụ nhân dân XNC qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái.
BĐBP tỉnh đang tiếp tục khảo sát đầu tư camera tại khu vực biên giới, cửa khẩu, tạo thêm nền tảng kỹ thuật phục vụ giám sát, quản lý địa bàn. Đồng thời tích cực phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai Quyết định số 164/QĐ-TTg ngày 26/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).
Công nghệ số còn mở rộng kênh huy động nhân dân tham gia bảo vệ biên giới. Tháng 5/2026, qua mô hình “Bộ đội biên phòng đồng hành cùng chuyển đổi số nơi biên giới”, 337 mã QR hòm thư tố giác tội phạm ẩn danh được triển khai tại các địa bàn biên giới. Lực lượng đã tiếp nhận 39 tin báo của nhân dân liên quan đến an ninh, trật tự, xuất nhập cảnh trái phép và buôn lậu. Kênh thông tin nhanh, kín đáo này góp phần hỗ trợ BĐBP nắm tình hình, xác minh và xử lý vụ việc theo quy định.
Gỡ điểm nghẽn, xây nền tảng lâu dài
Dù đạt nhiều bước tiến, quá trình chuyển đổi số của BĐBP tỉnh vẫn gặp không ít khó khăn. Đặc thù đóng quân ở khu vực biên giới, vùng biển đảo với độ ẩm cao, hơi muối lớn làm thiết bị nhanh xuống cấp. Nhiều máy móc công nghệ đã sử dụng trên 5 năm có cấu hình thấp; đội ngũ chuyên trách còn mỏng và đường truyền quân sự đôi lúc bị nghẽn mạng.
Để nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết 57, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh xác định tiếp tục hoàn thiện kết nối mạng quân sự tới 100% đơn vị; duy trì xử lý văn bản điện tử, nâng chất lượng ký số và điều hành trên môi trường số. Đơn vị sẽ tiếp tục thực hiện thủ tục biên phòng điện tử; hoàn thiện phần mềm quản lý người, phương tiện ra vào cửa khẩu bằng mã QR; phối hợp triển khai cửa khẩu thông minh và hệ thống camera giám sát biên giới.
BĐBP tỉnh cũng ưu tiên đầu tư đồng bộ trang thiết bị cho các đồn tuyến biên giới, hải đảo; nâng cấp đường truyền số liệu quân sự; tổ chức đào tạo chuyên sâu về AI, quản trị hệ thống, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được đo bằng số lượng thiết bị hay tài khoản, mà còn ở thời gian xử lý công việc được rút ngắn, thông tin được kiểm tra chính xác và nguồn tin của nhân dân được tiếp nhận kịp thời. Từ mã QR ở thôn, bản đến chữ ký số trong công tác chỉ huy, Nghị quyết 57 đang từng bước đi vào từng nhiệm vụ biên phòng, góp phần nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
