LTS: Thực hiện định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, KH&CN đã được chọn là một trong những mũi nhọn cần tập trung để tạo sự đột phá. Chính vì vậy, trong 3 năm trở lại đây, nhất là năm 2012, tỉnh đã xây dựng rất nhiều chính sách đặc thù cho lĩnh vực này. Đây chính là động lực quan trọng để KH&CN phát triển mạnh mẽ, đúng với sứ mệnh của nó.
Năm 2010 trở về trước, hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh khá trầm lắng. Không hẳn vì đây là lĩnh vực khó làm, cần đầu tư lớn về thời gian, kinh phí mà mấu chốt là chưa có cơ chế chính sách đặc thù... Với dấu ấn quan trọng là Nghị quyết 04 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020 đã tạo sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của các cấp, các ngành, địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Đi vào đúng quỹ đạo
Ngay từ năm 2011, tại kỳ họp HĐND tỉnh diễn ra ngày 18-10-2011, HĐND tỉnh đã có Nghị quyết số 20/NQ-HĐND; trong đó, quy định: Dành 4-5% chi thường xuyên (tương đương 380 tỷ đồng) từ ngân sách tỉnh đầu tư cho hoạt động KH&CN. Thế nhưng, phải sau khi có Nghị quyết 04/NQ-TU, ngày 5-5-2012 của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020, hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh mới thực sự sôi động và rõ nét. Quảng Ninh cũng là một trong số ít tỉnh, thành trong cả nước có được Nghị quyết chuyên đề về phát triển KH&CN.
Nghị quyết 04 của BCH Đảng bộ tỉnh đã khẳng định: “KH&CN là động lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Cùng với GD&ĐT, KH&CN là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển đất nước, là nhân tố chủ yếu thúc đẩy phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng an ninh. Để xây dựng Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015, sự phát triển mạnh mẽ của KH&CN trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới là một yêu cầu có ý nghĩa cực kỳ quan trọng và có tính quyết định”.
Không chỉ vậy, quan điểm của tỉnh đối với phát triển KH&CN tại Nghị quyết này cũng được chỉ rất rõ. Đó là phát triển và ứng dụng KH&CN là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; phát triển KH&CN phải gắn kết chặt chẽ, bám sát mục tiêu, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trước mắt cũng như lâu dài; đổi mới cơ chế quản lý KH&CN… Sau khi có được “kim chỉ nam” này, UBND tỉnh đã xây dựng Kế hoạch số 4673/UBND-QĐ, ngày 24-9-2012 để thực hiện Nghị quyết 04. Tiếp đến, các sở, ngành và 14 địa phương trong tỉnh cũng xây dựng chương trình hành động, kế hoạch thực hiện Nghị quyết.
Để tạo điều kiện cho KH&CN phát triển đúng hướng, năm 2012, Sở KH&CN đã tham mưu cho UBND tỉnh tiếp tục ban hành thêm 7 văn bản quy phạm pháp luật về KH&CN; trong đó, nhiều văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ KH&CN trên địa bàn như: Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015; thể lệ Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn tỉnh Quảng Ninh lần thứ I; quy định mức chi đối với các đề tài, dự án KH&CN có sử dụng ngân sách địa phương; quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư cho KH&CN…
Riêng với quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư cho KH&CN, Quảng Ninh cũng là tỉnh đi đầu trong cả nước có quy định cụ thể có tính đặc thù nhằm triển khai hiệu quả nguồn vốn đầu tư cho KH&CN theo chỉ đạo của tỉnh. Trước đó, tỉnh đã ký kết chương trình phối hợp hoạt động giữa Bộ KH&CN với UBND tỉnh giai đoạn 2011-2015. Từ chương trình này, Quảng Ninh đã tranh thủ được sự quan tâm ưu tiên, sự ủng hộ, hỗ trợ của Bộ KH&CN về nhiều mặt như: Nguồn nhân lực, đầu tư tài chính...
Tạo bước đột phá
Ông Bùi Văn Minh, Phó Giám đốc Sở KH&CN khẳng định: “Mỗi tỉnh, thành đều có cách xây dựng và vận dụng chính sách riêng để phát triển KH&CN. Ở Quảng Ninh, trong mấy năm gần đây đã có những chính sách đặc thù để thúc đẩy KH&CN phát triển, tạo thế mạnh riêng cho Quảng Ninh như: Xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản hay Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn…”. Trên thực tế, những chủ trương, chính sách đặc thù này đã tác động tạo ra bước đột phá rất lớn cho hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh. Chỉ riêng năm 2012, tính đầu việc mà Sở KH&CN tham mưu với tỉnh hoặc trực tiếp chủ trì thực hiện đã đủ thấy nhịp độ và “sức nóng” của hoạt động KH&CN. Đó là buổi gặp mặt của UBND tỉnh với các doanh nghiệp về phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh, Hội thảo KH&CN Câu lạc bộ các trường Đại học kỹ thuật lần thứ 41 tại Quảng Ninh; tổ chức thành công Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Quảng Ninh lần thứ III với 43 giải pháp xuất sắc nhất được trao giải…
Cùng với đó, Sở KH&CN đã triển khai 10 dự án thuộc Chương trình nông thôn mới với tổng kinh phí thực hiện trên 81 tỷ đồng (trong đó, kinh phí T.Ư hỗ trợ: 8,16 tỷ đồng; kinh phí sự nghiệp khoa học tỉnh 24,8 tỷ đồng; kinh phí huy động từ các nguồn khác: 49,02 tỷ đồng); đẩy mạnh triển khai ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật ở cấp huyện và đã hỗ trợ 760 triệu đồng phục vụ cho công tác quản lý KH&CN tại 14 địa phương; đầu tư mạnh cho hoạt động ứng dụng tiến bộ KH&CN; tổ chức 2 Hội đồng KH&CN tỉnh thông qua danh mục 35 nhiệm vụ; 1 Hội đồng KH&CN cơ sở thông qua 72 nhiệm vụ trong năm 2013 này. Khi tham gia các hội thi do T.Ư tổ chức như: Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần XI, Quảng Ninh có 2 giải nhì, 1 giải ba, 5 giải khuyến khích; 1 công trình đạt Giải thưởng sáng tạo KH&CN Việt Nam và 2 doanh nghiệp đạt Cúp vàng sở hữu trí tuệ…
Những bước đột phá trong hoạt động KH&CN ở Quảng Ninh đã có những tác động to lớn đến các chương trình, mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh. Trong đó, có thể thấy rõ nhất là chương trình xây dựng nông thôn mới với rất nhiều tiêu chí liên quan đến KH&CN được các địa phương hoàn thành. Hay như, nhiều doanh nghiệp đã tìm đến và tăng cường hoạt động KH&CN để phát triển một cách bền vững hơn.
Vĩ An
