Kinh nghiệm cho thấy, để xây dựng và phát triển nhanh thành phố - trung tâm kinh tế, thương mại quốc tế, trước hết phải có được ý chí, quyết tâm cam kết cao của lãnh đạo, có nguồn nhân lực được đào tạo và được tổ chức tốt.
TP Móng Cái hoàn toàn có đủ điều kiện và năng lực để phát triển nguồn nhân lực với hội tụ đầy đủ các khí chất cần thiết của người lao động trong xã hội công nghiệp hiện đại và hội nhập quốc tế: Thể lực tốt, trình độ học vấn, chuyên môn cao, thành thạo về kỹ năng tác nghiệp, năng động, tự chủ, sáng tạo, trách nhiệm, tác phong chuyên nghiệp, đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác và ý thức công dân… đáp ứng các yêu cầu phát triển Móng Cái trở thành một thành phố cửa khẩu quốc tế hiện đại. Để phát triển nhân lực Móng Cái đạt được những tiêu chí như trên, chúng tôi mong muốn được trao đổi về một số phương hướng và giải pháp phát triển sau:
Một là, cần nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục phổ thông và xây dựng xã hội học tập làm tiền đề cơ bản vững chắc để phát triển bền vững nhân lực. Trẻ em hôm nay là nguồn nhân lực tương lai. Giáo dục phổ thông tạo nền tảng để tiếp thu tri thức và đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, có vai trò quyết định đến trình độ, chất lượng nhân lực. Vì vậy, cần nâng cao trình độ và chất lượng giáo dục phổ thông các cấp của TP Móng Cái theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế để trở thành nguồn lực nội sinh bền vững cho phát triển nhân lực trong tương lai. Chú trọng xây dựng và hiện đại hoá các trường phổ thông chất lượng cao hướng đến đạt chuẩn và liên thông quốc tế. Tăng cường dạy và học ngoại ngữ, phổ cập ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh và tiếng Trung Quốc) cho những người tốt nghiệp trung học phổ thông đáp ứng nhu cầu học tập, giao tiếp và làm việc.
Hai là, đào tạo nhân lực chất lượng cao cho các ngành, lĩnh vực chủ lực mà TP Móng Cái có lợi thế cạnh tranh và các lĩnh vực phục vụ phát triển bền vững và toàn diện con người. TP Móng Cái cần đào tạo nhanh đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho các ngành lĩnh vực lợi thế. Chất lượng đào tạo, trình độ, kỹ năng nghề nghiệp của nhân lực đáp ứng được yêu cầu và có sức cạnh tranh trên thị trường lao động trong nước và quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành, lĩnh vực chủ lực là lợi thế cạnh tranh của thành phố.
Ba là, xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Đây là lực lượng nhân lực thực hiện vai trò lãnh đạo, ra quyết định, dẫn dắt quá trình phát triển của thành phố để trở thành thành phố quốc tế văn minh, hiện đại. Tập trung vào xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp thành phố và trưởng, phó các phòng, ban của thành phố; quy hoạch bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ dự bị kế cận để đảm bảo tính liên tục và kế thừa giữa các thế hệ.
Bốn là, quan tâm chỉ đạo và tổ chức làm tốt ngay từ khâu tuyển dụng, bố trí phân công giao nhiệm vụ để xây dựng, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ công chức cấp thành phố, phường/xã vừa hồng vừa chuyên gắn với cải cách thủ tục hành chính. Thành phố nên mạnh dạn đầu tư, cử cán bộ, công chức đi đào tạo ở cấp trình độ trên đại học.
Năm là, tạo lập, tập hợp, nuôi dưỡng và phát triển đội ngũ doanh nhân của thành phố để Móng Cái là nơi tập trung thể hiện tài năng của đội ngũ doanh nhân, chuyên gia quản trị doanh nghiệp chuyên nghiệp, có bản lĩnh và ý chí tự tôn dân tộc, thông thạo kinh doanh trong nước và quốc tế góp phần không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế cả nước, khu vực và thế giới. Là thành phố biên giới cửa khẩu hiện đại, Móng Cái cần thu hút và tập hợp các doanh nhân và quản trị kinh doanh từ nhiều quốc gia với mạng lưới các văn phòng đại diện, phòng giao dịch… của các công ty đa quốc gia, công ty xuyên quốc gia…
Sáu là, thu hút sử dụng có hiệu quả tri thức của đội ngũ chuyên gia tư vấn. Thành phố cần mạnh dạn đầu tư để thu hút trí tuệ của các nhà lãnh đạo, quản lý, khoa học, doanh nhân... ở trong nước và quốc tế trong việc giải quyết những vấn đề cốt yếu nhất, quyết định đến việc xác định và thực hiện các mục tiêu phát triển của thành phố quốc tế văn minh và hiện đại.
Bảy là, tăng cường huy động và đa dạng hoá các nguồn lực cho phát triển nhân lực. Móng Cái cần tiếp tục tăng tuyệt đối và tỷ trọng chi phát triển sự nghiệp GD-ĐT trong tổng chi ngân sách nhà nước của thành phố, tập trung vào nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông và hỗ trợ thực hiện các chương trình, đề án ưu tiên đào tạo nhân lực trình độ, chất lượng cao.
Tám là, tạo môi trường thuận lợi để thu hút nhân tài và người lao động thể hiện tài năng; xoá bỏ những rào cản, hạn chế về thủ tục hành chính, đồng thời tạo lập môi trường kinh tế, xã hội, đầu tư, kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho phát triển thị trường lao động liên thông giữa TP Móng Cái với các địa bàn trong tỉnh, trong nước và quốc tế.
Chín là, mở rộng, tăng cường hợp tác, liên kết để phát triển nhân lực. Do nhiều nguyên nhân trong quá khứ và với quy mô lực lượng lao động khoảng 100 ngàn người năm 2020, trên địa bàn TP Móng Cái không có cơ sở đào tạo nhân lực với danh mục ngành nghề đào tạo trực tiếp đáp ứng nhu cầu phát triển KT-XH của thành phố. Vì vậy, cần mở rộng và tăng cường hợp tác, liên kết trong nước và quốc tế để phát triển nhân lực, đặc biệt những nhóm nhân lực đặc thù, yêu cầu trình độ và chất lượng cao mà tỉnh chưa tự đào tạo được.
Nguyễn Văn Thành
(Trưởng Ban Phát triển nhân lực và xã hội, Viện Chiến lược phát triển)
