Quảng Ninh có diện tích đất lâm nghiệp khá lớn, thuận lợi cho trồng rừng, trong đó có cây thông. Đến nay, sản xuất thông nhựa đóng một vai trò quan trọng trong thu nhập của một bộ phận người dân. Hiện tổng diện tích thông nhựa của tỉnh là 40.915ha, được phân bố ở các địa bàn: Uông Bí, Quảng Yên, Đông Triều, Hoành Bồ, Vân Đồn và Móng Cái. Quảng Ninh cũng được đánh giá là trung tâm thu gom, chế biến nhựa thông lớn nhất cả nước với hơn 50% sản lượng xuất khẩu ra thị trường các nước: Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước trong khu vực châu Á khác.
Thực hiện chương trình “Xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh”, Sở NN&PTNT phối hợp với Sở KH&CN đã thực hiện Dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Nhựa thông Quảng Ninh” cho sản phẩm nhựa thông của tỉnh Quảng Ninh”. Mục tiêu của dự án nhằm phát triển ngành sản xuất, chế biến nhựa thông Quảng Ninh một cách bền vững thông qua việc xây dựng nhãn hiệu chứng nhận; nâng cao hiệu quả sản xuất cho người trồng rừng, doanh nghiệp khai thác nhựa thông; mở rộng phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế. Dự án tập trung thực hiện các nội dung: Xây dựng hồ sơ để bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận “Nhựa thông Quảng Ninh” ở Việt Nam và các thị trường xuất khẩu; quy hoạch sản xuất và hỗ trợ các mô hình phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm; hỗ trợ vận hành mô hình quản lý và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận trên thị trường; nâng cao năng lực cho người sản xuất, kinh doanh về sở hữu trí tuệ và nhãn hiệu chứng nhận; xây dựng công cụ quảng bá và hỗ trợ giới thiệu sản phẩm trên thị trường.
Sau một thời gian triển khai dự án, ngày 27-11-2013, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) đã quyết định cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận “Nhựa thông Quảng Ninh”. Sở NN&PTNT đã ban hành quy hoạch sản xuất thông nhựa của tỉnh đến năm 2020. Hệ thống các văn bản quản lý nhãn hiệu chứng nhận được xây dựng, ban hành và tổ chức tập huấn đến tất cả người sản xuất, chế biến. Đến nay, đã có 250 hộ gia đình, doanh nghiệp được tập huấn nâng cao nhận thức, năng lực về nhãn hiệu chứng nhận; hơn 300 lao động trực tiếp chăm sóc, khai thác nhựa thông được tập huấn kỹ thuật khai thác nhựa thông. Để phát huy giá trị của nhãn hiệu chứng nhận, Sở NN&PTNT đã phối hợp với đơn vị tư vấn đào tạo, hướng dẫn cho 2 doanh nghiệp, 80 hộ gia đình trên địa bàn Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên, Hoành Bồ xây dựng hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận. Đã có 5 mô hình tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng được triển khai xây dựng ở 4 huyện là: Đội Bến Châu, đội Hồng Thái (Đông Triều); đội Khe Cát (Quảng Yên); đội Thống Nhất (Hoành Bồ) và BQL Phương Đông (Uông Bí), nhằm thay đổi tập quán, thói quen và nhận thức về trách nhiệm nâng cao chất lượng sản phẩm. Hộ nông dân cũng được hỗ trợ công cụ như: Bát đựng nhựa, thùng vận chuyển, bao bì sản phẩm đồng bộ để xây dựng sự đồng đều về chất lượng sản phẩm nhựa thông nguyên liệu.
Dự án cũng giúp cho Công ty CP Nhựa thông Quảng Ninh (đơn vị duy nhất hiện đang chế biến sản phẩm tùng hương và tinh dầu thông) xây dựng hồ sơ xin cấp quyền sử dụng, xây dựng nhãn mác và củng cố các cơ sở thu mua nguyên liệu. Những nội dung đó đã góp phần nâng cao nhận thức của người sản xuất, nâng cao chất lượng, hình ảnh và uy tín của sản phẩm, thúc đẩy sự tiếp cận thị trường bền vững cho sản phẩm nhựa thông Quảng Ninh.
Đến nay, dự án đã mang lại những hiệu quả rõ rệt: Nhận thức về thương hiệu, sở hữu trí tuệ của người dân được nâng cao; có ý thức, trách nhiệm trong sản xuất, chế biến và thương mại sản phẩm; mô hình quản lý nhãn hiệu chứng nhận đang được vận hành một cách bài bản và hợp lý với điều kiện của địa phương. Khi nhựa thông Quảng Ninh đã được bảo hộ ở Việt Nam, trong thời gian tới sẽ là điều kiện để sản phẩm được đăng ký bảo hộ trên thị trường quốc tế, đồng thời giúp các doanh nghiệp chế biến trên địa bàn tỉnh từng bước xuất khẩu sản phẩm với thương hiệu riêng, mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị của sản phẩm trên thị trường. Sự thành công của dự án không chỉ thể hiện những chính sách, giải pháp đúng đắn của tỉnh trong phát triển nông nghiệp - nông thôn, nó còn thể hiện những hướng đi phù hợp nhằm chuẩn bị những điều kiện cần thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, từng bước giúp nông sản Việt Nam nói chung, Quảng Ninh nói riêng tham gia vào thị trường nước ngoài với sự tự tin, trên cơ sở những lợi thế về chất lượng, nguồn gốc và thương hiệu riêng.
Hoàng Nhi
