Theo báo cáo của Sở Công Thương, 6 tháng đầu năm 2015, kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đạt 909,4 triệu USD, giảm 1,9% so với cùng kỳ 2014. Trong đó, xuất khẩu của các doanh nghiệp Trung ương đạt 266,6 triệu USD, giảm 33,1%; xuất khẩu của doanh nghiệp địa phương đạt 243,4 triệu USD, tăng 39,3% cùng kỳ; xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 399,4 triệu USD, tăng 13% cùng kỳ. Những con số trên đã cho thấy, sự sụt giảm xuất khẩu của các doanh nghiệp Trung ương đã tác động không nhỏ đến kim ngạch xuất khẩu chung của toàn tỉnh.
Nguyên nhân vấn đề này là do xuất khẩu than giảm, trong khi than chiếm tỷ trọng lớn nhất trong kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp Trung ương trên địa bàn. Bối cảnh khó khăn của nền kinh tế, nhu cầu nhập khẩu than của nước ngoài, nhất là Trung Quốc giảm. Cùng với đó, để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, Chính phủ đã có chủ trương hạn chế xuất khẩu than. Vì vậy, 6 tháng đầu năm, sản lượng than tiêu thụ đạt 18,543 triệu tấn, giảm 4,6% cùng kỳ; trong đó xuất khẩu than đạt 1,378 triệu tấn, giảm 68% so với cùng kỳ. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp địa phương vẫn duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng qua. Song do giá trị xuất khẩu của 2 khu vực này chỉ chiếm tỷ trọng thấp trong tổng giá trị hàng hoá xuất khẩu của toàn khu vực nên chưa thể bù đắp được phần xuất khấu sụt giảm của khu vực các doanh nghiệp nhà nước.
Thêm vào đó, từ thực tế cho thấy, những khó khăn hiện nay doanh nghiệp phải đối mặt như: Giảm cầu từ thị trường nước ngoài, tỷ giá ngoại tệ tăng, giá nguyên liệu đầu vào cao… Điều này đã làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, chưa có sự bứt phá mạnh mẽ.
Cả đầu vào và đầu ra cho sản phẩm đều phải cạnh tranh khốc liệt, đó là khó khăn của hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản hiện nay. Ông Đỗ Quang Sáng, Giám đốc Công ty XNK thuỷ sản Quảng Ninh (TP Hạ Long) chia sẻ: Đối với doanh nghiệp chế biến thuỷ sản, việc thu mua được nguyên liệu có chất lượng tốt, giá hợp lý là điều kiện tiên quyết, sống còn để doanh nghiệp phát triển. Thế nhưng với tình hình hiện nay thì có thể thấy các doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc thu mua nguyên liệu tại chỗ. Hiện nay toàn tỉnh chưa có chợ cá hay cảng cá chuyên ngành nào. Bà con ngư dân vẫn đổ hàng tại các cảng Hòn Gai (Hạ Long), Cái Rồng (Vân Đồn), Cô Tô song đây đều là các cảng tổng hợp, dành cho các loại hàng hoá, trong đó hải sản là hàng hoá bị hạn chế. Thêm vào đó, các dịch vụ hậu cần hỗ trợ cho loại sản phẩm này chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, nhất là việc bảo quản sau thu hoạch, ảnh hưởng đến chất lượng hải sản. Ðể chủ động nguồn nguyên liệu, Công ty đã tăng cường nhập khẩu, thực hiện thu mua hải sản 20-30% sản lượng từ trong và ngoài nước. Việc này có ưu thế là bảo đảm chất lượng, chủ động trong khâu sản xuất nhưng chi phí cho nguyên liệu đầu vào cao hơn. Hiện nay Nhật Bản đang có xu hướng thu mua nguyên liệu tại các nước Bắc Âu rồi thuê các công ty tại Việt Nam dịch chuyển gia công, chế biến. Công ty cũng đã tìm kiếm được một số đơn hàng từ Nhật Bản. Vì vậy, để phát triển sản xuất, Công ty rất mong các ngành chức năng có những văn bản hướng dẫn cụ thể để đơn vị triển khai lập dự án hỗ trợ vốn để mở rộng kho dự trữ nguyên liệu, đầu tư dây chuyền sản xuất.
Là một trong những đơn vị khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế, nhất là thị trường Ấn Độ bằng sản phẩm hương xuất khẩu, song HTX Sản xuất và Dịch vụ công nghiệp Phú Hải (TX Đông Triều) cũng đang phải cắt giảm sản lượng để đảm bảo ổn định sản xuất. Ông Vũ Đức Phú, Chủ nhiệm HTX cho biết: Nếu như năm 2014, sản lượng trung bình đạt 80 tấn/tháng thì những tháng đầu năm nay đơn vị phải cắt giảm sản lượng xuống còn trung bình 60 tấn/tháng. Ngoài những tác động do giá ngoại tệ tăng cao, để bảo hộ sản xuất trong nước, từ tháng 3-2015, Ấn Độ thực hiện đánh thuế các mặt hàng nhập khẩu tăng thêm 3%. Như vậy chi phí cho mỗi đơn hàng của đơn vị sẽ tăng thêm 5%. Trong khi đó, Ấn Độ vẫn là thị trường chủ yếu của HTX hiện nay. HTX cũng mong muốn mở rộng sang các thị trường khác, tuy nhiên để làm được điều này cần rất nhiều yếu tố.
Hy vọng rằng, bên cạnh việc thực hiện các cơ chế chính sách ưu đãi, hỗ trợ vốn, đầu tư hạ tầng cảng Cái Lân... tỉnh sẽ quan tâm hơn nữa đến việc hỗ trợ HTX trong việc xúc tiến thương mại, xây dựng các trang mạng giới thiệu sản phẩm mang tầm quốc tế. Đây chính là những hành trang giúp các đơn vị xuất khẩu có thể đứng vững trên thị trường quốc tế.
Cao Quỳnh
