Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 317 (ngày 7-2-2013) phê duyệt Đề án “Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2020”. Hiện việc khám chữa bệnh trên các huyện, xã đảo của Quảng Ninh chủ yếu phụ thuộc vào đất liền, bởi khả năng y tế là rất hạn chế. Các trung tâm y tế (TTYT) ở đây chỉ đủ khả năng cấp cứu và xử lý các bệnh thông thường, còn phẫu thuật thì chỉ thực hiện được ở loại 3 (tiểu phẫu). Không thể phủ nhận sự quan tâm phát triển của tỉnh đối với y tế biển đảo những năm qua, tuy nhiên, vẫn còn đó rất nhiều khó khăn cần tháo gỡ.
Niềm mong mỏi ở huyện đảo
Mục tiêu được nêu trong Đề án “Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2020” là bảo đảm cho người dân sinh sống và làm việc ở vùng biển, hải đảo được tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế cho nhu cầu dự phòng, cấp cứu, khám chữa bệnh và nâng cao sức khoẻ. Với Quảng Ninh, những năm vừa qua, tỉnh rất quan tâm phát triển y tế biển đảo, y tế vùng sâu, vùng xa, tập trung đầu tư cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và phương tiện cấp cứu khám chữa bệnh tại chỗ cho nhân dân các khu vực biển đảo, vùng sâu, vùng xa ít có điều kiện tiếp cận với các dịch vụ y tế; hỗ trợ phương tiện vận chuyển cấp cứu chuyên dụng trên biển và phương tiện khám chữa bệnh cho các huyện và xã đảo...
Tại huyện đảo Cô Tô, hiện có một TTYT và các trạm y tế xã, thị trấn. TTYT huyện hiện có 44 CBCNVC, trong đó có 5 bác sĩ, 39 y sĩ, nữ hộ sinh, điều dưỡng, dược sĩ, cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, phục vụ khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khoẻ nhân dân cơ bản đạt yêu cầu theo quy định của Bộ Y tế. Trung tâm còn được tăng cường 2 bác sĩ, 2 y sĩ y khoa theo chương trình quân, dân y kết hợp. Sự kết hợp đó tạo thế vững chắc trong công tác phát triển y tế biển đảo, trong đó chính quyền địa phương huy động nguồn vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng; Bộ Y tế hỗ trợ trang thiết bị khám, chữa bệnh; Bộ Quốc phòng hỗ trợ nguồn nhân lực quân - dân y (lồng vào đề án quân - dân y).
Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Giang, Phó Giám đốc TTYT dân quân y huyện Cô Tô, trừ những trường hợp bệnh nặng còn đa số người dân sống huyện đảo đều được điều trị tại chỗ, tiết kiệm được rất nhiều chi phí so với việc phải di chuyển vào điều trị trên đất liền. Hằng năm, TTYT huyện đã thực hiện khám, chữa bệnh cho 7.000 - 10.000 lượt người, trong đó điều trị từ 800 - 1.000 lượt bệnh nhân nội trú… Tuy vậy, qua tìm hiểu, hoạt động chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ người dân trên địa bàn cũng còn nhiều khó khăn, khi mà trang thiết bị y tế chưa đồng bộ; việc chuyển người bệnh từ đảo vào đất liền còn gặp nhiều trở ngại, nhất là vào những ngày biển động, giông, bão. Bên cạnh đó, đội ngũ y, bác sĩ ít được cập nhật kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ; chế độ đãi ngộ, môi trường làm việc... chưa thu hút được bác sĩ giỏi ra đảo công tác.
Điều mong mỏi lớn lao không chỉ của các bác sĩ, mà đối với toàn dân trên huyện đảo này là, Nhà nước sớm đầu tư xây dựng bệnh viện đa khoa khu vực biển đảo Cô Tô; nâng cấp các trạm y tế tuyến xã; đầu tư xuồng cứu hộ công suất lớn có trang thiết bị y tế; có cơ chế đào tạo cử tuyển bác sĩ đối với học sinh huyện đảo tốt nghiệp THPT.
Thiếu và yếu
Hiện nay khó khăn nhất đối với y tế biển, đảo của tỉnh vẫn là thiếu hệ thống chuyển viện cấp cứu hiệu quả trên biển. Các TTYT tại các xã đảo không đủ phương tiện vận chuyển bệnh nhân trên đường bộ, không có phương tiện tàu thuyền riêng để vận chuyển bệnh nhân cấp cứu từ các đảo nhỏ về TTYT huyện mà chủ yếu nhờ vào phương tiện là tàu, thuyền của UBND hoặc của người dân; chi phí vận chuyển bằng phương tiện công cộng rất tốn kém trong khi đó đời sống của người dân ở đây còn gặp nhiều khó khăn. Do hệ thống chuyển viện cấp cứu còn nhiều hạn chế, nên các trường hợp cấp cứu từ biển, đảo khi chuyển về đến đất liền thường không kịp thời. Đa số các bệnh thường ở giai đoạn muộn hoặc đã trong tình trạng nặng.
Mặc dù hệ thống y tế biển, đảo của tỉnh đã được tổ chức theo quy hoạch chung trong hệ thống y tế quốc gia, nhưng năng lực của các TTYT, trạm y tế xã đảo còn khiêm tốn, các dịch vụ y tế chưa bao phủ hết đối với quân và dân đang sinh sống, làm việc trên biển, đảo. Mạng lưới quân dân y cơ bản bao phủ toàn bộ tuyến biển, đảo với nhiều hình thức tổ chức như bệnh xá, đội điều trị, tổ quân y… Tuy nhiên, theo Sở Y tế, lực lượng này còn mỏng, chưa có các đội cơ động cấp cứu vận chuyển chuyên nghiệp, trang thiết bị và thuốc thiết yếu còn hạn chế, phương tiện vận chuyển khó khăn.
Trên cơ sở những khó khăn, hạn chế đối với y tế biển, đảo, tỉnh cần đề nghị Nhà nước cũng như các bộ, ngành liên quan tiếp tục có những chính sách hỗ trợ phát triển y tế biển đảo thông qua việc đầu tư cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và phương tiện cấp cứu, khám, chữa bệnh tại chỗ cho nhân dân các khu vực biển đảo; hỗ trợ phương tiện vận chuyển cấp cứu chuyên dụng trên biển và phương tiện khám, chữa bệnh cho các huyện và xã đảo. Đồng thời đề nghị hỗ trợ nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ bác sĩ cho các tuyến đảo.
Trước mắt, cần tăng cường y tế dự phòng cho người dân vùng biển, đảo. Đó là tăng cường truyền thông giáo dục sức khoẻ, triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế như phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em, tiêm chủng mở rộng, vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng chống các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết hay các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường… Mặt khác, tạo điều kiện cho người dân vùng biển, đảo tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản và một số dịch vụ y tế kỹ thuật cao, giúp chăm sóc sức khoẻ tốt hơn cho quân, dân đang công tác, sinh sống ở các vùng biển, đảo.
Có dịp tâm sự với những người dân đảo, được biết, bên cạnh nỗi lo về những đợt mưa bão, họ còn có một nỗi lo khác, đó là công tác khám chữa bệnh, đảm bảo sức khoẻ để tiếp tục làm việc trên các ngư trường.
Nguyễn Quý
