Chúng tôi gặp anh Bùi Đức Trung (SN 1981) khi gia đình anh đang cho lúa đã gặt vào máy tuốt tại sân Nhà văn hoá thôn Phiêng Tắm (xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu). Nhìn anh thao tác nhanh nhẹn, thuần thục, tôi hỏi anh có được học hay tập huấn ở đâu không? Anh Trung cho biết: Gia đình tôi mua máy tuốt lúa về để phục vụ cho thu hoạch mùa vụ được 2 năm nay. Sau khi mua máy, chỉ cần nhìn người ta làm một, hai lần là tôi biết cách làm, cứ đưa ra đồng sử dụng luôn chứ cũng không có khó khăn gì…
Tương tự như vậy, chị Nguyễn Thị Hiền (thôn Khe Cạn, xã Đông Hải, huyện Tiên Yên) cho biết: Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phần lớn các gia đình ở đây vẫn theo kinh nghiệm. Tôi thấy, thuốc bảo vệ thực vật đều có hướng dẫn sử dụng, như thế nào là đủ hàm lượng, phun đúng quy cách, thời kỳ ra sao để bảo đảm an toàn, vệ sinh, khoa học, nên gia đình tôi cứ theo đó làm.
Anh Trung và chị Hiền chỉ là hai trong số rất nhiều nông dân các địa phương trong tỉnh còn chủ quan, chưa ý thức được mức độ mất an toàn, độc hại khi phải tiếp xúc với các máy móc thiết bị, phân bón hoá học trong sản xuất nông nghiệp.
Theo ông Lê Văn Sử, Chánh Thanh tra Sở LĐ-TB&XH, nguy cơ mất an toàn lao động (ATLĐ) trong sản xuất nông nghiệp hiện ở mức khá cao, chỉ đứng sau các ngành xây dựng, hoá chất, khai thác mỏ. Mặc dù tỉnh chưa có số liệu thống kê cụ thể về tai nạn lao động trong sản xuất nông nghiệp, nhưng nó xảy ra khá phổ biến và luôn tiềm ẩn nguy cơ ở mọi nơi, mọi lúc. Cụ thể, các máy nông nghiệp như máy cày, máy thái rau, máy đập lạc, máy tuốt lúa... nếu người sử dụng không nắm vững quy trình, không có các trang thiết bị phòng hộ an toàn, có thể bị các tai nạn như: Hạt lúa bắn vào mắt trong quá trình tuốt lúa, dẫn đến mù loà hoặc giảm thị lực, bị cuốn đứt bàn tay... Rồi thì nông dân còn thường xuyên phải tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật độc hại.
Bên cạnh sự chủ quan, thiếu kiến thức về đảm bảo ATLĐ trong sản xuất của nông dân, công tác thông tin, tuyên truyền, huấn luyện về vệ sinh, ATLĐ của ngành, địa phương, tổ chức Hội nông dân (HND) chưa được thực hiện kịp thời, thường xuyên là những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến xảy ra tai nạn lao động trong sản xuất nông nghiệp. Trong cả năm qua, HND tỉnh mới phối hợp với T.Ư HND Việt Nam tổ chức được 2 lớp tập huấn cho 130 cán bộ cơ sở và hội viên nông dân nòng cốt (tình nguyện viên) tại TX Quảng Yên và TP Uông Bí, nhằm từng bước giảm tai nạn rủi ro trong lao động sản xuất và trong đời sống, sinh hoạt của nông dân.
Theo ông Bùi Minh Thanh, Phó Chủ tịch HND tỉnh, do thời gian triển khai chưa nhiều, kinh phí triển khai còn khó khăn, tài liệu phục vụ tuyên truyền còn thiếu, nên hiệu quả công tác tuyên truyền chưa cao. Bên cạnh những hội viên nông dân nòng cốt có chuyển biến trong nhận thức về công tác đảm bảo ATLĐ trong sản xuất nông nghiệp, hiện vẫn còn một bộ phận hội viên nông dân, trong đó có cả cán bộ hội thờ ơ, chủ quan với vấn đề an toàn, vệ sinh lao động. Cụ thể là sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa đúng hướng dẫn; không có dụng cụ bảo hộ khi lao động sản xuất; sử dụng điện, các loại máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất chưa theo quy trình hướng dẫn, ý thức bảo vệ môi trường chưa cao... Hiện cũng chưa có hệ thống văn bản pháp luật quy định, hướng dẫn cụ thể việc thực hiện ATLĐ cho nông dân; chưa có quy định nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp chính quyền về công tác này. Công tác quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động trong nông nghiệp ở nhiều nơi bị buông lỏng...
Ông Lê Văn Sử nhấn mạnh: Tai nạn lao động trong sản xuất nông nghiệp để lại những hậu quả nặng nề cho gia đình và xã hội. Không may bị tai nạn sẽ mất đi khả năng lao động, mất thu nhập, gia đình sẽ gặp không ít khó khăn về mặt kinh tế. Vì vậy, việc đảm bảo ATLĐ trong sản xuất nông nghiệp cần phải được quan tâm chú trọng nhiều hơn nữa. Các địa phương cần phối hợp với các ngành chức năng tăng cường tập huấn, nâng cao kỹ thuật, tay nghề trong vận hành máy móc cho nông dân; thường xuyên tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, đúng liều lượng, thời gian quy định.
Trúc Linh
