Kiểm soát từ gốc trong chuỗi thực phẩm, nông sản đó chính là kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất ban đầu. Trên thực tế, nếu làm tốt khâu này thì mới có thể hy vọng có một sản phẩm nông sản an toàn tới bàn ăn.
Nhìn từ thực tế
| Năm 2015 được lựa chọn là Năm vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) trong lĩnh vực nông nghiệp. Đây cũng là vấn đề đang được nhiều người dân đặc biệt quan tâm bởi thực phẩm nông sản ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài tới sức khoẻ của con người. Trên cơ sở nhiệm vụ đã được phân công, phân cấp, các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh cũng đang tích cực triển khai các giải pháp tăng cường quản lý ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm mang lại niềm tin, sự an tâm cho người tiêu dùng. |
Theo thống kê của Sở NN&PTNT, toàn tỉnh hiện có gần 1.600 cơ sở sản xuất kinh doanh (SXKD) vật tư nông nghiệp, sản phẩm nông, lâm, thuỷ sản được thống kê. Trong đó có gần 520 cơ sở vật tư nông nghiệp và trên 1.000 cơ sở sản xuất sản phẩm rau, củ, quả, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản. Như vậy, ngoài các cơ sở đã được thống kê, hiện trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều cơ sở SXKD thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp nhỏ lẻ. Rất nhiều cơ sở SXKD thực phẩm này chưa có giấy đăng ký kinh doanh còn các hộ nông dân đa phần chưa có kiến thức đầy đủ về vấn đề ATTP trong sản xuất nông nghiệp. Trong khi đó, các mô hình, dự án thực hiện SXKD nông, lâm, thuỷ sản đầy đủ theo chuỗi liên kết hiện chưa có dẫn đến việc quản lý thực phẩm từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn. Hệ lụy là nhiều sản phẩm nông sản cung cấp cho thị trường chưa được kiểm soát chất lượng, ATTP.
Theo kết quả thanh, kiểm tra chuyên ngành tại 323 cơ sở sản xuất kinh doanh sản phẩm nông, lâm, thuỷ sản và vật tư nông nghiệp trên địa bàn tỉnh 10 tháng đầu năm 2015 thì có tới 185 cơ sở vi phạm, chiếm 57,2%. Trong số 214 mẫu giám sát thực phẩm được lấy từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng cũng đã phát hiện có 4 mẫu thịt lợn vi phạm do sử dụng chất cấm Salbutamol và Salmonella. Còn theo thông tin từ Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Sở Y tế), trong nhiều năm qua, trên địa bàn tỉnh mặc dù không xảy ra tình trạng ngộ độc tập thể (từ 30 người trở lên) ở các cơ sở dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể và kinh doanh thức ăn đường phố song vẫn có các ca ngộ độc thực phẩm nhỏ lẻ. Riêng từ đầu năm đến nay, xảy ra 6 vụ ngộ độc thực phẩm với 38 người mắc. Những vụ này đều xảy ra ở bếp ăn gia đình do thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn và có 1 vụ ngộ độc do ăn so biển. Các ca ngộ độc thực phẩm này đều đã được phát hiện, cấp cứu, điều trị kịp thời, không có ca tử vong song nguy cơ mất ATTP là không thể chủ quan.
Nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc, nổi cộm về ATTP, vừa qua Ban chỉ đạo liên ngành về ATTP tỉnh đã tổ chức lễ phát động đợt cao điểm hành động năm vệ sinh ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong đó đợt cao điểm sẽ ưu tiên cho công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức và kiến thức cho cộng đồng về các biện pháp đảm bảo ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp. Bên cạnh đó, huy động các tổ chức chính trị xã hội, đoàn thể cùng vào cuộc vận động hội viên tuân thủ các quy định về SXKD nông sản đảm bảo ATTP; có thái độ, hành động cụ thể để tố cáo, tẩy chay các cơ sở sản xuất nông sản không an toàn, ủng hộ nông sản sạch. Đồng thời, các ngành chức năng cũng sẽ tập trung xử lý tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, giảm thiểu mức tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong rau củ quả; đẩy mạnh công tác thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm về ATTP, đặc biệt là xử lý nghiêm những hành vi tiếp tay cho vi phạm ATTP. Tuy nhiên, ATTP trong nông nghiệp chắc chắn không thể giải quyết được trong một đợt hành động cao điểm mà đây là vấn đề lâu dài, cần có các giải pháp đồng bộ và căn cơ.
Quản lý từ “gốc”
Theo ông Nguyễn Văn Vui, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thuỷ sản (Sở NN&PTNT), sản xuất ban đầu (bao gồm: Trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản và khai thác tự nhiên) trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ đều là những ngành nghề SXKD có điều kiện theo quy định của Luật ATTP. Đây là một khâu quan trọng quyết định đến chất lượng, ATTP trong chuỗi thực phẩm. Xác định rõ điều này, ngành nông nghiệp đang tích cực phối hợp với các ngành liên quan để tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, đặc biệt là đối với các cơ sở sản xuất ban đầu. Trong đó, trọng tâm là triển khai nghiêm túc Thông tư 45/2014/TT-BNNPTNT về kiểm tra cơ sở SXKD vật tư nông nghiệp và kiểm tra, chứng nhận cơ sở SXKD nông, lâm, thuỷ sản đủ điều kiện ATTP đối với các cơ sở có giấy phép đăng ký kinh doanh. Còn đối với các cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ sẽ triển khai quản lý theo Thông tư 51/2014/TT-BNNPTNT.
10 tháng đầu năm, triển khai Thông tư 45, các ngành chức năng của tỉnh đã kiểm tra, đánh giá xếp loại định kỳ trên 450 cơ sở, trong đó có 22 cơ sở xếp loại A, 343 cơ sở xếp loại B và 58 cơ sở xếp loại C. Sở NN&PTNT cũng đã thực hiện công khai kết quả kiểm tra xếp loại, kiểm tra định kỳ và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP cho các cơ sở SXKD trên cổng thông tin điện tử của Sở. Đối với việc thực hiện thông tư 51, hiện UBND các huyện, thị xã, thành phố đã phân công, phân cấp cho UBND cấp xã, phường, thị trấn quản lý các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ ban đầu và hướng dẫn ký cam kết đảm bảo ATTP của cơ sở sản xuất nhỏ lẻ với chính quyền cấp xã. Tuy nhiên, do mới triển khai nên hiện tại mới chỉ có 3 địa phương là Đông Triều, Đầm Hà và Tiên Yên tổ chức ký cam kết và đã ký cam kết với 422 cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ trên địa bàn. “Việc quản lý từ cơ sở sản xuất ban đầu hết sức quan trọng song để triển khai tốt cũng cần có một quá trình. Trước mắt phải làm tốt khâu truyền thông và đào tạo cho cán bộ quản lý ATTP từ cấp huyện đến cấp thôn, bản cho đến từng hộ sản xuất, tránh tình trạng triển khai ồ ạt, hình thức. Mục tiêu là từng bước giám sát tốt khâu sản xuất ban đầu, đặc biệt là khuyến khích nông dân áp dụng VietGAP trong sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp sạch”, ông Nguyễn Văn Vui, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thuỷ sản cho biết thêm.
Để có cơ sở kiểm soát, quản lý lương thực, thực phẩm từ gốc, tỉnh cũng đã và đang nỗ lực xây dựng vùng sản xuất tập trung; ứng dụng khoa học công nghệ cao, cơ giới hoá sản xuất v.v.. Bên cạnh đó, sẽ tiến tới triển khai quản lý theo chuỗi thực phẩm an toàn. Đây được coi là mô hình có tính đột phá và bền vững cho sản xuất nông nghiệp. Chuỗi sẽ bắt đầu từ khâu cung ứng vật tư nông nghiệp đến sản xuất, bảo quản, chế biến, tiêu thụ, có thể truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hiện Sở NN&PTNT đã xây dựng xong và trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt Dự án “Phát triển chuỗi cung cấp thực phẩm một số sản phẩm nông, lâm, thuỷ sản an toàn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”. Nếu dự án được triển khai thành công, đây có thể là lời giải cho bài toán ATTP trong nông nghiệp trong thời gian tới.
Phương Thuý
