Nói đến Ba Chẽ, nhiều người nghĩ ngay đến đây là “huyện nghèo nhất tỉnh”, bởi lẽ đây là huyện miền núi với các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội với xuất phát điểm rất thấp và còn rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, trong những năm qua, hoà vào dòng chảy không ngừng của cuộc sống, con người và lịch sử mảnh đất Hải Chi anh hùng năm xưa đang chuyển mình mạnh mẽ...
Nếu ai đó đã nhiều năm không có dịp trở lại Ba Chẽ, nay về thăm chắc không thể hết ngỡ ngàng trước sự đổi thay mạnh mẽ của một huyện miền núi đã từng là căn cứ địa của tỉnh với địa thế mà người xưa gọi là “Sơn khu tứ tắc”(Núi đồi kín đáo cả bốn mặt). Trải qua chặng đường dài, Ba Chẽ đã mạnh mẽ vươn vai đứng dậy với tiềm năng, thế mạnh sẵn có của mình là tinh thần quả cảm, sự đoàn kết một lòng của người dân nơi đây. Những kết quả đạt được trong những năm qua đã từng bước làm thay đổi bộ mặt của huyện, đời sống của nhân dân được cải thiện cả về vật chất và tinh thần, bản sắc văn hoá của các dân tộc được giữ gìn và phát huy có hiệu quả.
Đồng chí Nguyễn Hữu Giang, Bí thư Huyện uỷ Ba Chẽ cho biết: Để Ba Chẽ trở thành một huyện vùng cao hứa hẹn sự phát triển năng động toàn diện, vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn, đủ đầy hơn, no ấm hơn, hiện đại hơn, phù hợp với nhịp phát triển của tỉnh, trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc huyện Ba Chẽ luôn nắm vững và vận dụng sáng tạo, đúng đắn đường lối đổi mới của Đảng vào thực tiễn của địa phương, biết tận dụng các lợi thế về tiềm năng kinh tế và nguồn lực xã hội trên địa bàn, biết tranh thủ sự lãnh đạo và nguồn lực đầu tư của tỉnh, Trung ương. Coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục chuyển đổi nhận thức cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, giữ vững sự đoàn kết trong Đảng, trong cộng đồng các dân tộc, biết phát huy sức mạnh to lớn, sức sáng tạo mạnh mẽ của nhân dân, loại bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại để vượt qua khó khăn thách thức. Qua đó, đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của nhân dân các dân tộc trong cuộc chiến chống đói nghèo. Thực tế, nhiều năm về trước trong suy nghĩ của một bộ phận lớn nhân dân còn nặng tính trông chờ ỷ lại, quen với sự bao cấp, hỗ trợ của nhà nước. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của cấp uỷ, chính quyền huyện, các ban, ngành, đoàn thể, các đơn vị lực lượng vũ trang, đội ngũ thầy cô giáo cắm bản đã ra sức tuyên truyền, vận động, bày cách làm hay để từng bước thoát nghèo cho nhân dân. Ban đầu công tác tuyên truyền, vận động gặp không ít những khó khăn. Song sự kiên trì, bền bỉ cùng với những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng đã dần dần ngấm sâu vào tiềm thức của người dân; hầu hết khi được vận động, giải thích đều nhận rõ rằng, mỗi người phải tự đứng dậy và đứng vững bằng chính đôi chân của chính mình. Nền kinh tế của huyện chuyển từ tự cung, tự cấp sang kinh tế hàng hoá, nhiều ngành kinh tế mới được mở ra góp phần phát huy thế mạnh về tiềm năng của địa phương. Chuyển đổi mùa vụ, cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi trong nông - lâm - nghiệp được nhân dân hưởng ứng. Những năm gần đây, tổng diện tích gieo trồng hàng năm đều đạt và vượt kế hoạch, tổng sản lượng lương thực tăng dần qua các năm, đàn gia súc phát triển theo quy mô kinh tế hộ, trang trại, từng bước chuyển thành hàng hoá.
| Những năm gần đây, tổng diện tích gieo trồng hàng năm đều đạt và vượt kế hoạch, tổng sản lượng lương thực tăng dần qua các năm, đàn gia súc phát triển theo quy mô kinh tế hộ, trang trại, từng bước chuyển thành hàng hoá. |
Đặc biệt, trong gần 10 năm trở lại đây, ngoài sự đầu tư của nhà nước, huyện đã có chính sách khuyến khích tạo mọi điều kiện cho nhân dân và các tổ chức, doanh nghiệp tham gia phát triển sản xuất nghề rừng, công tác xã hội hoá nghề rừng có sự chuyển biến tích cực, rõ nét. Hiện nay đã có hàng ngàn hộ tự bỏ vốn trồng rừng (với diện tích gần 4.000ha); nhiều tổ chức, doanh nghiệp tham gia sản xuất, chế biến kinh doanh trên lĩnh vực lâm nghiệp. Huyện đã tập trung chuyển đổi, đa dạng hoá giống cây lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá và phù hợp với thổ nhưỡng địa phương như keo, sa mộc, dó bầu... nhằm nâng cao hiệu quả trên một diện tích canh tác để phát triển sản xuất lâm nghiệp một cách bền vững. Diện tích trồng rừng ngày càng tăng, bình quân mỗi năm trồng mới gần 3.000ha rừng, nâng tỷ lệ độ che phủ rừng từ 41,2% năm 2005 đến thời điểm này lên 55%. Để làm tốt công tác quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân yên tâm phát triển sản xuất, huyện đã tập trung xây dựng và điều chỉnh bổ sung các đề án, quy hoạch trên tất cả các ngành, các lĩnh vực như: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch các trung tâm cụm xã, điểm dân cư vùng đô thị và nông thôn gắn với thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới và phát triển thị trấn thành đô thị loại 5; quy hoạch phát triển giao thông miền núi...
Hiện nay Ba Chẽ đang kêu gọi doanh nghiệp vào đầu tư xây dựng “trang trại khép kín” trồng rừng, trồng cây đặc sản ba kích tím của địa phương và chăn nuôi. Một trong những chính sách ưu tiên dành cho các doanh nghiệp tham gia đầu tư là tại mỗi xã, huyện quy hoạch quỹ đất sạch từ 100-200ha, cùng với đó có cơ chế thưởng 100 triệu đồng cho doanh nghiệp, hộ gia đình trồng trên 10ha ba kích tím. Đến nay đã có 3 doanh nghiệp đang triển khai đầu tư mô hình tại 3 xã Thanh Lâm, Thanh Sơn và Nam Sơn. Từ hiệu quả mô hình “trang trại khép kín” này sẽ được huyện nhân rộng ra các địa phương. Đồng thời, tập trung hoàn thành quy hoạch Cụm Công nghiệp chế biến lâm sản và cảng Nam Sơn. Hiện nay cụm công nghiệp đang có doanh nghiệp là Công ty CP gỗ Thanh Lâm tham gia đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gỗ xuất khẩu tổng mức đầu tư gần 200 tỷ đồng…
Cùng với sự khởi sắc về kinh tế, huyện đã quan tâm đặc biệt tới phát triển, nâng cao chất lượng các lĩnh vực như: Giáo dục - đào tạo, hiện nay 8/8 xã giữ vững chuẩn phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi, giữ vững và từng bước nâng cao chất lượng phổ cập THCS, năm 2012 được tỉnh công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non trẻ em 5 tuổi. Chất lượng giáo dục mũi nhọn, giáo dục đại trà được nâng lên. Đội ngũ cán bộ, giáo viên tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng cơ bản đáp ứng yêu cầu giảng dạy, 100% giáo viên các cấp học đạt chuẩn. Về y tế, tỷ lệ bác sĩ đạt 11 người/vạn dân, 8/8 xã, thị trấn có trạm y tế đạt chuẩn quốc gia; văn hoá, xã hội, chỉ tính từ năm 2010 đến 2012 tỷ lệ hộ đạt gia đình văn hoá bình quân hàng năm: đạt 63% (so với tổng số hộ toàn huyện), đạt 82,1% (so với tổng số hộ đăng ký). Ước tỷ lệ hộ đạt GĐVH năm 2013 đạt 70% (so với tổng số hộ toàn huyện); Đạt 85% (so với tổng số hộ đăng ký). Về xây dựng thôn, khu phố văn hoá: từ năm 2010 đến 2012: Có 11/18 thôn, khu phố đạt chuẩn văn hoá, đạt 61% so với tổng số thôn, khu phố đăng ký; đẩy mạnh thực hiện giảm nghèo, kết quả giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện (theo tiêu chí giai đoạn 2011-2015) từ 48,08% năm 2010 xuống còn 27,37% năm 2012, cơ bản vẫn đảm bảo hoàn thành đúng lộ trình giảm nghèo đến năm 2015. Công tác chăm sóc người có công, gia đình chính sách, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng đời sống văn hoá, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng tốt hơn; người dân được tiếp cận đầy đủ, kịp thời chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước; phấn đấu rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, các dân tộc trong toàn huyện.
Bên cạnh đó, việc đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cấp chính quyền; đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, hướng mạnh về cơ sở, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận xã hội trong việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc CNH-HĐH.
Ba Chẽ luôn tự hào bởi tên đất, tên người nơi đây không chỉ là nơi ghi dấu chiến công trong quá khứ. Với những bước đi nhằm chuyển mình toàn diện, trong thời gian tới Ba Chẽ sẽ tiếp tục tạo bước đột phá mới, tạo niềm tin vững bước đi lên trong công cuộc đổi mới hôm nay.
Thái Cảnh
