Bà tên là Lưu Thị Liên nhưng người dân ở xóm chài ven biển cột 5 (phường Hồng Hà, TP Hạ Long) vẫn quen gọi bà bằng cái tên trìu mến - bà giáo Liên...
Bà giáo Lưu Thị Liên.
Năm nay bà giáo Liên đã ngoài 60 tuổi và đã nghỉ hưu từ năm 1980. Nhưng hình như cái nghiệp dạy học vẫn gắn bó với bà. Năm 1999, một vài người hàng xóm biết bà vốn là giáo viên nên đề nghị dạy chữ cho con cái họ. Lớp học đầu tiên ấy chỉ có 7 học sinh; thế rồi, dần dần “lớp học bà giáo Liên” đã “nổi tiếng” ở khắp xóm chài ven biển Cột 5. Bởi bà giáo Liên không chỉ tận tâm dạy chữ mà còn dạy dỗ lũ trẻ cả những quy tắc ứng xử thông thường. Thậm chí, bà còn dạy chúng cả cách tự chăm sóc mình, cách làm vệ sinh cá nhân, chăm sóc lũ trẻ ốm, đau khi trái gió, trở trời.... Không giống với những lớp học bình thường khác, độ tuổi của học sinh lớp học bà giáo Liên không đồng đều. Đứa thì 6 tuổi bắt đầu bước vào lớp 1 nhưng cũng có đứa phải đến 14, 15 tuổi mới được bố mẹ đưa đến giao cho bà để học những chữ cái đầu tiên. Học sinh của bà giáo Liên đều sinh ra trong những gia đình nghèo khó. Bố, mẹ làm nghề chèo đò, đi câu hoặc sửa chữa thuyền, mủng... với thu nhập thất thường. Hàng ngày, các em phải ở nhà trông em, giúp bố mẹ làm những công việc vặt trong nhà. Có em còn phải chèo đò, đi vớt mực... để kiếm thêm tiền phụ giúp bố mẹ. Cuộc sống khó khăn, vất vả nên bố mẹ các em cũng không có điều kiện chăm sóc và dạy bảo con cái. Vì vậy, lớp học của bà giáo Liên đã trở thành điểm tựa để các em và người dân làng chài trông cậy. Và hàng năm, cứ vào dịp chuẩn bị năm học mới, người dân làng chài lại tìm đến nhà bà giáo Liên để xin cho con học chữ. Số học sinh theo lớp học của bà cứ đông dần lên. Năm 2000 là 20 em, đến năm 2006 là 27 và năm 2007 này là 38 em, đủ các lớp, từ lớp 1 cho đến lớp 4. Căn phòng ngủ rộng 9 m2 của gia đình bà ngày nào được dọn dẹp làm phòng học, đến nay đã trở nên quá chật hẹp. Vì vậy, đầu năm học 2007, được sự giúp đỡ của một vài người bạn, bà cùng chồng (cũng là nhà giáo dạy Trường chuyên Hạ long đã nghỉ hưu) và các con tận dụng phần đất còn lại của gia đình để xây một phòng học 17 m2 trị giá 30 triệu đồng thay thế cho phòng học cũ. Có phòng học mới, ông bà giáo lại tính chuyện sắm bàn ghế cho lũ trẻ ngồi học. Không có đủ tiền sắm được bàn ghế mới, ông giáo đến trường cũ xin lại những bộ bàn ghế đã hỏng về thuê người đóng lại, đánh véc ni và tạo ra được những bộ bàn ghế chắc chắn, đẹp như... mới.
Để duy trì được lớp học, bà Liên cũng thu học phí, nhưng chỉ với mức chưa đến 2.000 đồng/em/buổi (40.000 đồng/em/tháng). Bà bảo: “Thu như thế để mua phấn, sách giáo khoa, mua nước... phục vụ các cháu. Với lại để bố mẹ các cháu có trách nhiệm hơn trong việc nhắc nhở, bảo ban con cái học bài, làm bài ở nhà”. Đặc biệt, với những gia đình có 3 con cùng theo học tại lớp bà miễn một suất học phí; thậm chí có những gia đình nhiều tháng không đóng học phí cho con, bà vẫn dạy nhiệt tình mà không nề hà, tính toán. Vừa qua, bà còn nhận dạy miễn phí cho em Nguyễn Đình Huy (Hà Trung, Hạ Long). Huy đến lớp học theo sự giới thiệu của CLB thanh niên tình nguyện tuổi trẻ Quảng Ninh. Năm nay Huy 14 tuổi nhưng em chưa từng một lần được đến trường nên không biết đọc, biết viết. Bằng sự tận tụy, lòng yêu nghề, mến trẻ, bà đã kiên trì nắn nót cho đôi bàn tay thô cứng của Huy từng nét chữ, từng con số... Nhìn vào quyển vở của Huy, tôi càng thấu hiểu hơn sự dày công của bà và lòng ham học của cậu bé.
Mặc dù yêu nghề, mến trẻ, thương những đứa trẻ làng chài phải thất học nhưng bà Liên cũng chỉ có thể dạy xóa mù cho bọn trẻ, kiến thức cao nhất cũng chỉ tương đương với chương trình lớp 4. Khi các em đã đọc thông, viết thạo, biết tính toán là bà cho các em “tốt nghiệp”; bởi bà cũng không có điều kiện để dạy cao hơn. Đây cũng là điều mà bà thường trăn trở. Bà vẫn thầm ước ao, giá như bà có điều kiện hơn về sức khỏe, về cơ sở vật chất... hoặc giá như sau khi lũ trẻ “tốt nghiệp” lớp học của bà, chúng có may mắn được tiếp tục cắp sách tới trường. Nhưng điều đó thật khó để thành hiện thực bởi lũ trẻ và cha mẹ các em vẫn nặng lòng với nỗi lo cơm áo, gạo tiền... Chia tay bà giáo Liên ra về, tôi thầm cảm phục tấm chân tình và lòng yêu thương của bà dành cho lũ trẻ. Bà tâm sự: “-Tôi sẽ tiếp tục dạy lũ trẻ nếu các em vẫn cần đến mình, cho đến khi nào không đủ sức khỏe để dạy nữa mới thôi...”.
