Học sinh có thể thao tác nhanh trên thiết bị, nhưng vẫn cần người lớn giúp hiểu đúng và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (phường Móng Cái 1, TP Quảng Ninh), những hoạt động từ sinh hoạt chi bộ đến tập huấn, bài dạy và sản phẩm số gợi mở cách thu hẹp khoảng cách ấy. Vai trò lãnh đạo của Chi bộ Tiểu học Lý Tự Trọng 1, thuộc Đảng bộ nhà trường, cần được nhìn từ khả năng đưa yêu cầu đổi mới vào từng việc cụ thể.
Chi bộ đưa đổi mới vào nội dung lãnh đạo
Từ việc sử dụng thành thạo máy tính bảng để làm bài tập nhóm, cho đến việc tự tin đứng trước màn hình tương tác để trình bày trước lớp học... nhiều hoạt động tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng cho thấy công nghệ đã có mặt trong cách học, cách thể hiện sản phẩm của học trò. Các em đón nhận và vận dụng rất nhanh những công cụ hiện đại ấy, nhưng cũng đặt ra yêu cầu trách nhiệm cho nhà trường phải đồng hành, định hướng kịp thời cho các em. Vấn đề công nghệ xuất hiện ở cả nơi bàn nhiệm vụ lãnh đạo lẫn nơi bồi dưỡng chuyên môn. Công cụ có thể do một người tìm thấy, nhưng điều kiện sử dụng an toàn, thời gian học nghề và trách nhiệm kiểm tra cần được tổ chức trong nhà trường.
Để cụ thể hóa việc đưa yêu cầu lãnh đạo đến gần công việc của đội ngũ, Chi bộ Tiểu học Lý Tự Trọng 1 tổ chức sinh hoạt chuyên đề tháng 5, quý II/2026 gắn nội dung đổi mới với ứng dụng công nghệ và xây dựng lớp học hạnh phúc. Một vấn đề từng được xem là kỹ năng riêng của từng giáo viên, nay trở thành nội dung để tập thể cùng bàn.
Với Chi bộ Tiểu học Lý Tự Trọng 1, chiều sâu của sự chỉ đạo nằm ở khả năng xác định đúng việc cần giải quyết. Một bài giảng có hình ảnh sinh động nhưng học sinh chưa hiểu bài cần được điều chỉnh thế nào? Giáo viên còn lúng túng ở khâu nào? Học liệu do AI hỗ trợ sẽ được ai kiểm tra? Em nào thiếu thiết bị? Mỗi câu hỏi phải đi đến một phần việc và một người chịu trách nhiệm.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 yêu cầu người đứng đầu trực tiếp phụ trách, chỉ đạo chuyển đổi số; cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng trong cơ sở giáo dục, nâng cao năng lực số và AI cho người học, nhà giáo. Tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng, những yêu cầu ấy được cụ thể hóa bằng cách hỗ trợ giáo viên và bảo vệ quá trình học của trẻ. Đảng bộ nhà trường định hướng và lãnh đạo các nhiệm vụ chung theo thẩm quyền; chi bộ cụ thể hóa trong phạm vi được giao, vận động và giám sát đảng viên thực hiện. Cấp ủy lãnh đạo bằng mục tiêu, tổ chức đội ngũ, kiểm tra trách nhiệm và tháo gỡ khó khăn; Ban giám hiệu tổ chức kế hoạch, bố trí điều kiện; tổ chuyên môn thẩm định bài dạy và cách đánh giá. Một quy trình dễ hiểu, có đầu mối thực hiện sẽ giúp các yêu cầu nhiệm vụ đi vào công việc hằng ngày.
Những chuyển động mới tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng dù rất quyết liệt, nhưng không vội vàng. Kim chỉ nam cho việc đẩy mạnh công nghệ số là Khung nội dung giáo dục AI và hướng dẫn của Bộ GD&ĐT ban hành, triển khai từ năm học 2026-2027. Trong đó nêu rõ yêu cầu phải phù hợp lứa tuổi, vừa sức; cơ sở giáo dục rà soát công cụ, không yêu cầu học sinh dùng tài khoản cá nhân hoặc công cụ chưa được rà soát, bảo đảm cơ hội cho trẻ thiếu thiết bị, kết nối. Khi tổ chức thực hành, trường cần lựa chọn nền tảng đáp ứng điều kiện độ tuổi, mục tiêu bài học và yêu cầu bảo vệ dữ liệu. Phương án dùng chung thiết bị hoặc học qua tài liệu in phải giúp trẻ thiếu điều kiện vẫn tham gia được. Người lớn có thể hướng dẫn thao tác, nhưng cần dành cho trẻ phần tự đọc, tự viết và giải thích.
Ảnh học sinh và dữ liệu học tập cũng là nội dung cần được quản lý. Cụ thể, giáo viên không tùy tiện tải bài có thông tin định danh, điểm số hay hoàn cảnh riêng của trẻ lên công cụ công cộng. Nếu sản phẩm số được công bố, trường cần rà soát quyền dùng ảnh, nội dung và phạm vi công khai phù hợp. Sự cẩn trọng này là một phần của trách nhiệm giáo dục. Cùng với đó, nhà trường xác định bảo vệ trẻ trên môi trường mạng, trang bị năng lực số và phối hợp gia đình, nhà trường, xã hội, để hướng dẫn ở lớp và ở nhà không mâu thuẫn với nhau.
Giáo viên, học sinh cùng học
Từ năm 2024, Trường Tiểu học Lý Tự Trọng được đầu tư hạ tầng theo dự án ứng dụng công nghệ thông tin tiên tiến, học sinh sử dụng máy tính bảng trong tiết học. Nhưng thiết bị chỉ tạo điều kiện tiếp cận, còn chất lượng sử dụng phụ thuộc vào người dạy. Vì vậy, nhà trường đã dành sự quan tâm cụ thể cho việc bồi dưỡng đội ngũ, nhất là thúc đẩy cách bồi dưỡng theo bài dạy.
Trong đó, một giáo viên thành thạo công nghệ cùng một đồng nghiệp có kinh nghiệm sư phạm thiết kế hoạt động, dạy thử và cùng sửa. Đảng viên nhận phần việc phù hợp năng lực; ban giám hiệu bố trí trong thời gian chuyên môn để việc học công cụ không trở thành một gánh nặng ngoài giờ. Bồi dưỡng AI phải kết nối kinh nghiệm vốn có của từng giáo viên với công cụ mới, thay vì khiến giáo viên có cảm giác phải bắt đầu lại toàn bộ nghề nghiệp.
Tư liệu của trường có các chuyên đề dạy học ứng dụng công nghệ số, bài dạy được giới thiệu có AI hỗ trợ, hoạt động thực hành của học sinh, trong khi đó, giáo viên vẫn tổ chức lớp, đặt câu hỏi và hướng dẫn các em tương tác. Đây là một điểm cần giữ khi mở rộng ứng dụng công nghệ ở tiểu học. Khi AI đưa ra một lời giải chưa đúng, giáo viên phải kiểm tra trước khi dùng. Khi phát hiện lỗi trong giờ học, người thầy sửa và giải thích. Định hướng phù hợp cho nhà trường là phân rõ phần việc trẻ phải tự làm và phần việc được công nghệ hỗ trợ. Trong một bài viết, học sinh cần tự quan sát, nói hoặc ghi ý trước. Giáo viên có thể dùng AI để chuẩn bị hình ảnh hoặc gợi ý cách tổ chức hoạt động, nhưng phần suy nghĩ của trẻ cần được nhìn thấy qua sản phẩm, lời trình bày và trao đổi trên lớp. Trẻ được nhìn thấy cách một người lớn có trách nhiệm đối diện với sai sót; đó là một bài học về trung thực ngay trong việc dùng công nghệ.
Vai trò của chi bộ nhà trường là giữ định hướng giáo dục, yêu cầu sự chính xác và thúc đẩy phối hợp giữa các lực lượng trong trường. Trách nhiệm thẩm định nội dung, quyết định hình thức công bố thuộc những người được giao nhiệm vụ chuyên môn, quản lý. Những nội dung lịch sử, biểu tượng và hình ảnh cần được rà soát kỹ trước khi đưa vào một sản phẩm mang tên nhà trường. Với một trường mang tên người anh hùng Lý Tự Trọng, hướng kết nối kỹ năng số với giáo dục truyền thống có ý nghĩa rất gần gũi. Trẻ có thể học cách chọn thông tin, thể hiện lòng biết ơn và trình bày điều mình hiểu về lịch sử, hiểu được mốc thời gian và biết hình ảnh lấy từ đâu trước khi bắt đầu dùng công cụ AI hỗ trợ. Đối với giáo dục truyền thống, công nghệ có thể hỗ trợ cách thể hiện, còn cảm xúc và nhận thức của học sinh phải được hình thành qua việc đọc, nghe, trao đổi và trải nghiệm. Sao chép một đoạn giới thiệu rồi trang trí lại không thể thay cho quá trình ấy. Bài học chỉ có chiều sâu khi trẻ nói được điều mình đã hiểu bằng ngôn ngữ của mình.
Trong cuộc đua AI, người thầy cần đủ điều kiện để dẫn dắt con trẻ, học sinh tự làm được nhiều hơn và được bảo vệ tốt hơn. Chỉ như vậy, công nghệ mới tìm được vị trí có ý nghĩa trong nhà trường.
