Thời gian qua, trên địa bàn cả nước liên tiếp xảy ra những vụ cháy chợ, chung cư lớn gây thiệt hại về người và tài sản như: Cháy Trung tâm Thương mại Hải Dương, chợ trái cây lớn nhất Mỹ Tho (Tiền Giang), chợ Phố Hiến (Hưng Yên), chung cư Mười Mẫu (TP Hồ Chí Minh), chung cư Trung Hoà (Hà Nội)... Tại Quảng Ninh, cũng đã có một vài “cảnh báo” như vụ cháy chợ Hải Hà, tuy nhiên, trên thực tế ở hầu hết các chợ, chung cư trong tỉnh, nguy cơ cháy nổ vẫn trong tình trạng báo động.
[links(left)]
Từ nguy cơ ở các chợ...
Để tìm hiểu thực tế, chúng tôi đến các chợ thuộc 2 thành phố lớn của tỉnh là Cẩm Phả và Hạ Long. Tại hầu hết các chợ, hệ thống phòng cháy, chữa cháy còn thiếu đồng bộ, chưa lắp đặt báo động, báo cháy tự động. Việc trang bị bình cứu hoả cho các tiểu thương để có thể ứng cứu tại chỗ khi có hoả hoạn hầu như không có. Nhiều chợ chưa có đường giao thông xung quanh, xe chữa cháy không thể vào khi có sự cố cháy nổ. Hệ thống điện tại các chợ chằng chịt, công tơ, bảng điện, bóng đèn được lắp đặt ngay sát đồ, hàng dễ cháy. Đặc biệt là tư tưởng chủ quan, thờ ơ trong công tác phòng cháy của các tiểu thương trong các chợ là đáng báo động...
Điển hình là chợ Trung tâm Cẩm Phả. Chợ được xây dựng từ năm 1986, trải qua gần 30 năm hoạt động đã xuống cấp trầm trọng. Để tránh mưa gió, các tiểu thương gia cố các gian hàng bằng bạt, tấm nhựa, gỗ. Nhiều hộ kinh doanh xếp hàng hoá lấn gần hết lối đi. Cùng với đó là hệ thống dây điện chằng chịt, công tơ điện, bảng điện, quạt được lắp ngay sát các đồ, hàng dễ cháy... Tại khu vực bán hàng ăn uống, hàng chục bếp than của các hộ kinh doanh đỏ rực lửa đặt ngay sát các ki ốt bán hàng khô, hàng tạp hoá, chỉ cần sơ ý là hoả hoạn có thể xảy ra. Trong khi đó, tất cả các hộ tiểu thương tại đây đều không được trang bị kiến thức về phòng cháy, không có thiết bị chữa cháy tại chỗ.
Chị Bùi Thị Nguyệt, chủ ki ốt bán hàng khô tại chợ Trung tâm Cẩm Phả cho biết: “Tôi bán hàng tại đây đã được trên 20 năm. Hiện tại, chợ đã xuống cấp nghiêm trọng. Như anh thấy đấy, hệ thống điện đấu nối chằng chịt trên đầu, trong khi trần các điểm kinh doanh ở đây đều được làm tạm bợ bằng bạt, nhựa... rất dễ cháy nếu xảy ra chập điện. Các hộ kinh doanh ở đây đều không được và không bị yêu cầu trang bị các thiết bị cứu hoả tại chỗ. Khi xảy ra hoả hoạn, mọi thứ trông chờ vào đội cứu hoả của Ban Quản lý chợ”.
Tìm hiểu thực tế tại chợ này, chúng tôi được biết, hầu hết các ki ốt không được trang bị thiết bị phóng cháy, chữa cháy tại chỗ. Có một vài tiểu thương chủ động trang bị bình cứu hoả, tuy nhiên, khi được hỏi có biết sử dụng không thì câu trả lời là không, chưa sử dụng bao giờ. Một điều đáng báo động tại đây là ý thức phòng hoả của các hộ kinh doanh rất chủ quan, điều này có thể dẫn đến việc các thiết bị điện không được tắt khi ra về, đun nấu, thắp hương tại các ki ốt. Và đây chính là những nguồn cháy luôn tiềm ẩn tại các chợ.
Phó Trưởng Ban Quản lý chợ Trung tâm Cẩm Phả Lê Chí Công cho biết: “Để đảm bảo phòng cháy, chữa cháy cho chợ, Ban Quản lý đã thành lập đội chữa cháy gồm 40 người, trang bị 90 bình cứu hoả các loại, 1 máy bơm, 2 bể nước với 120m3... Đội luôn thường trực để ứng cứu kịp thời khi có sự cố xảy ra”.
Tuy nhiên, thực tế, đội chữa cháy của chợ có 40 người, nhưng hầu hết là các hộ kinh doanh, vì vậy họ có thể hôm làm, hôm nghỉ, hoặc đổi người bán hàng, nên quân số luôn dao động không đảm bảo. Trong khi đó, 90 bình cứu hoả được đặt tại chợ thì gần như toàn bộ đã bị hỏng, các cò bóp đã han gỉ, chốt đã bung ra... Bể nước thì dùng chung cho gần 700 hộ kinh doanh trong chợ, không biết khi xảy ra hoả hoạn có còn đủ nước để cứu...
Một điều đáng lo ngại là thực trạng này phổ biến ở hầu hết các chợ trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Chỉ tại các chợ, trung tâm thương mại lớn như: Chợ Hồng Hà, Siêu thị Big C, chợ Hạ Long II (TP Hạ Long), chợ 1 Móng Cái là có hệ thống chữa cháy đảm bảo. Tuy nhiên, tại đây, ý thức phòng cháy của các hộ kinh doanh cũng chưa được cao, còn rất thờ ơ với phòng hoả.
...đến tiềm ẩn ở các chung cư
Không chỉ ở các chợ người dân chủ quan với phòng chống cháy nổ, mà tại các chung cư trên địa bàn tỉnh thực trạng này cũng không khá hơn là mấy. Tìm hiểu thực tế tại các khu chung cư 3 tầng, tại khu 5, phường Cẩm Thành, TP Cẩm Phả và chung cư Tuyển than Hòn Gai, khu 6, phường Bạch Đằng, TP Hạ Long cho thấy, tại đây có hàng trăm hộ dân sinh sống, thế nhưng hoàn toàn không có hệ thống cứu hoả, cũng như các bình bọt, CO2 để ứng cứu trong tình huống khẩn cấp.
Chị Tô Thị Ngoan, trú tại chung cư 3 tầng, TP Cẩm Phả cho biết: “Gia đình tôi có 4 người sống ở đây đã lâu. Từ ngày dọn về đây ở, chung cư đã không hề có hệ thống cứu hoả. Hiện tại, nơi đây đã xuống cấp do sử dụng hàng chục năm, các dây điện chằng chịt, các nhà tự “nâng cấp” nơi ở bằng cót ép, tấm nhựa… nếu xảy ra chập điện rất dễ xảy ra cháy lớn. Hầu hết các gia đình ở khu chung cư 3 tầng đều rất mông lung về cách phòng chống cháy nổ”.
Còn tại chung cư Tuyển than Hòn Gai, với 2 dãy nhà 3 tầng đang xuống cấp nghiêm trọng, có hàng trăm hộ dân sinh sống. Mỗi căn hộ ở đây chỉ khoảng 20 đến 30m2, vì vậy các gia đình thường tận dụng hành lang hoặc cơi nới phía sau để làm bếp đun nấu. Do chung cư xuống cấp các gia đình đã dùng cót ép để quây những chỗ bị hỏng, cùng với đó là gỗ, đồ dùng rổ rá được vứt khắp nơi, tiềm ẩn nguy cơ cháy cao.
Lo lắng về sự mất an toàn của chung cư Tuyển than Hòn Gai, bác Phạm Văn Định cư trú tại đây lo lắng: “Chung cư này sử dụng đã hơn 40 năm. Đa phần các gia đình ở đây đều sử dụng hành lang để đun nấu, chất than, củi và được che chắn rất tạm bợ. Cực chẳng đã họ mới phải làm vậy, vì phía trong nhà sinh hoạt quá chật hẹp. Anh thấy đấy, dây điện chằng chịt, cuộn vào thành từng búi thế kia, trong khi trần làm bằng cót ép, nhựa thì khi chập điện cháy chắc chắn sẽ xảy ra. Khi có hoả hoạn không biết sẽ xử lý thế nào vì hành lang quá chật hẹp, lại là bếp của các gia đình. Tại chung cư đã từng xảy ra cháy, nguyên nhân là do chập điện, rất may không xảy ra thiệt hại lớn”.
Lo lắng là vậy, thế nhưng khi hỏi về công tác phòng hoả, thì hầu hết các hộ gia đình ở đây đều có chung một câu trả lời là không biết làm thế nào, phụ thuộc hoàn toàn vào các lực lượng chữa cháy bên ngoài.
Tại các chung cư mới được xây dựng như chung cư xanh, vàng, phường Hồng Gai, TP Hạ Long có hệ thống phòng cháy, chữa cháy rất hiện đại nhưng cũng có mối lo riêng, đó là người dân thờ ơ, chủ quan với công tác phòng cháy, và không biết sử dụng các thiết bị chữa cháy. Khi đến làm việc với Ban Quản lý chung cư xanh, chúng tôi đề nghị cán bộ phòng cháy, chữa cháy ấn kiểm tra nút báo động cháy tại đây xem phản ứng của người dân sống ở chung cư ra sao và kết quả là không một ai chạy ra ngoài.
Có thể thấy, việc phòng, chống cháy nổ ở các chợ và chung cư hiện nay rất đáng báo động. Tuy trên địa bàn tỉnh chưa xảy ra những vụ cháy lớn, thế nhưng ngay từ bây giờ công tác này cần được củng cố kịp thời, đặc biệt là nâng cao ý thức phòng chống cháy nổ cho người dân.
Thái Bình
Bài 3: Cần cấp bách lấp những “lỗ hổng”
