Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo chủ trương của Trung ương, Quảng Ninh đã từng bước định hình mô hình quản trị địa phương theo hướng tinh gọn, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả. Từ việc giảm mạnh đầu mối trung gian, tăng cường phân cấp, phân quyền đến đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ…, bộ máy mới đang tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý, điều hành, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đặc biệt là chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp theo Nghị quyết số 203/2025/QH15 của Quốc hội, từ ngày 01/7/2025, Quảng Ninh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ việc sắp xếp tổ chức bộ máy trong toàn hệ thống chính trị gắn với sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, kiện toàn tổ chức đảng, chính quyền, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn. Theo đó, trên cơ sở kế thừa kết quả thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 19-NQ/TW cùng các mô hình đổi mới tổ chức bộ máy đã triển khai nhiều năm qua, tỉnh đã chủ động rà soát, xây dựng đề án, phương án sắp xếp theo hướng thận trọng, bài bản nhưng quyết liệt, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động quản lý, điều hành, không bỏ trống nhiệm vụ, lĩnh vực và địa bàn phục vụ nhân dân.

Tỉnh xác định rõ, đây không chỉ là việc sắp xếp lại đơn vị hành chính mà còn là bước chuyển quan trọng trong đổi mới tổ chức bộ máy, phương thức lãnh đạo, quản lý và điều hành theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động của cơ sở và nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân. Sau sắp xếp, Quảng Ninh kết thúc hoạt động đơn vị hành chính cấp huyện; đồng thời sắp xếp từ 171 xã, phường, thị trấn còn 54 xã, phường và đặc khu, gồm 22 xã, 30 phường và 2 đặc khu. Toàn tỉnh duy trì 1.452 thôn, bản, khu phố.

Cùng với sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh đồng thời kiện toàn tổ chức trong toàn hệ thống chính trị. Đối với khối chính quyền, cơ cấu tổ chức cấp tỉnh được tinh gọn còn 14 cơ quan chuyên môn và 3 tổ chức hành chính, giảm 6 cơ quan chuyên môn và 1 tổ chức hành chính so với trước sắp xếp.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, thời điểm tháng 9/2025, toàn tỉnh có 718 đơn vị sự nghiệp công lập. Sau rà soát, sắp xếp, đến tháng 5/2026 còn 477 đơn vị, giảm 241 đơn vị sự nghiệp công lập. Trong đó, nhiều lĩnh vực được tổ chức lại theo hướng tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công và giảm đầu mối trung gian. Cùng với đó, tỉnh thực hiện chuyển giao nguyên trạng 55 trạm y tế và 92 điểm trạm về UBND cấp xã quản lý; đồng thời thành lập các đơn vị sự nghiệp đặc thù phù hợp với yêu cầu thực tiễn từng địa bàn.

Điểm đáng chú ý là quá trình sắp xếp được triển khai đồng bộ với kiện toàn tổ chức Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, bảo đảm bộ máy mới vận hành ngay từ ngày đầu triển khai, không để gián đoạn hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân.

Theo đánh giá, sau gần một năm vận hành, mô hình tổ chức mới cơ bản được kiện toàn đồng bộ; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cơ quan được xác định rõ hơn; mối quan hệ công tác từng bước được thiết lập thống nhất, thông suốt. Hiệu quả dễ nhận thấy nhất là giảm đầu mối trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc và tăng tính chủ động cho cơ sở. Khi không còn cấp huyện, nhiều nhiệm vụ được chuyển trực tiếp từ tỉnh xuống xã, phường, đặc khu. Tổng số 1.047 nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND cấp huyện được chuyển giao, trong đó 188 nhiệm vụ chuyển lên cấp tỉnh và 859 nhiệm vụ chuyển xuống cấp xã.

Để bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình mới, từ ngày 1/7/2025 đến nay, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 58 quyết định phân cấp, ủy quyền, gồm 13 quyết định phân cấp và 45 quyết định ủy quyền cho các cơ quan, đơn vị và người đứng đầu địa phương. Việc phân cấp, phân quyền được triển khai trên hầu hết các lĩnh vực như: đất đai, xây dựng, tài chính, nội vụ, tư pháp, đầu tư công, giải phóng mặt bằng, giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học công nghệ và giải quyết thủ tục hành chính…

Thực tiễn vận hành cũng cho thấy, việc phân định rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã đã giúp giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Tại nhiều địa phương, các thủ tục liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh như: chứng thực, hộ tịch, đất đai, xây dựng hay giải quyết thủ tục hành chính được xử lý nhanh hơn ngay tại cơ sở, thay vì phải qua nhiều cấp như trước.

Tại phường Cẩm Phả - địa bàn có hơn 61.500 dân cùng hàng trăm doanh nghiệp và hàng nghìn hộ kinh doanh bộ máy mới nhanh chóng đi vào ổn định. Trung tâm Phục vụ hành chính công phường hiện tiếp nhận, xử lý khoảng 280 hồ sơ mỗi ngày, chủ yếu liên quan đến công chứng, chứng thực, địa chính, đất đai. Hệ thống liên thông đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở giúp nhiều thủ tục được giải quyết nhanh hơn, hạn chế tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần.

Không chỉ ở đô thị, tại các xã miền núi, biên giới, hải đảo, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng cho thấy hiệu quả khi quyền hạn được phân cấp rõ ràng hơn cho cơ sở. Người dân không còn phải di chuyển qua nhiều cấp trung gian để giải quyết công việc; chính quyền cấp xã chủ động hơn trong xử lý các nhiệm vụ phát sinh tại địa bàn. Bà La Thị Thâu, xã Bình Liêu, cho biết: Việc sáp nhập, tinh gọn bộ máy chính quyền 2 cấp là chủ trương đúng đắn, kịp thời và hợp lòng dân. Sau sáp nhập, bà con thấy rõ sự chuyển biến tích cực trong cách quản lý, điều hành của chính quyền. Cán bộ xã làm việc chuyên nghiệp, gần dân, xử lý công việc trách nhiệm, rõ ràng. Người dân khi đi làm các thủ tục hành chính đều thấy rất thuận lợi, không còn tình trạng đi lại nhiều lần hay phải chờ đợi như trước…

Cùng với tinh gọn tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực điều hành, cải cách hành chính và chuyển đổi số tiếp tục là một trong những điểm nhấn nổi bật sau một năm Quảng Ninh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc đồng bộ giữa sắp xếp tổ chức bộ máy với xây dựng chính quyền số, hiện đại hóa nền hành chính đã tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp trên toàn tỉnh.

Đến nay, tỉnh đã hoàn thành rà soát, chuẩn hóa và công khai 2.267 thủ tục hành chính, trong đó có 1.860 thủ tục hành chính cấp tỉnh và 407 thủ tục hành chính cấp xã. Toàn bộ 1.772 dịch vụ công trực tuyến đủ điều kiện được cung cấp ở mức toàn trình; đồng thời duy trì 495 dịch vụ công trực tuyến một phần. Các quy trình nội bộ giải quyết thủ tục hành chính được cấu hình trên môi trường điện tử; hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đủ điều kiện đều được số hóa, lưu trữ và tái sử dụng theo quy định. Hiện nay, trên 90% hồ sơ được xử lý trên môi trường số; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.

Việc triển khai đồng bộ Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh, kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và thực hiện giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính đã từng bước tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công và Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả cấp xã, nhiều mô hình hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến được triển khai như: hỗ trợ số hóa hồ sơ, cấp chữ ký số công cộng, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng Kiosk thông minh hỗ trợ tạo bản sao số giấy tờ… Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Công ty Bảo Việt Quảng Ninh, đánh giá: Chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động rất hiệu quả, doanh nghiệp chúng tôi làm thủ tục nhanh hơn, thuận lợi hơn. Đây là điều kiện rất quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh.

Song song với cải cách hành chính, Quảng Ninh tiếp tục tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và hạ tầng số phục vụ vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính được gắn với yêu cầu bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu số và các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành hoạt động liên tục, thông suốt từ tỉnh đến cơ sở. Tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 242/KH-UBND ngày 29/9/2025 về bảo đảm trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ hoạt động của các cơ quan, đơn vị; đồng thời rà soát, chuẩn hóa hệ thống mạng nội bộ, mạng truyền số liệu chuyên dùng, thiết bị đầu cuối và hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến, bảo đảm kết nối đến 100% xã, phường, đặc khu.

Hiện toàn tỉnh có 3 trung tâm dữ liệu gồm Trung tâm tích hợp dữ liệu (IDC) của tỉnh, Trung tâm dữ liệu khối Đảng tại Tỉnh ủy và Trung tâm dữ liệu của Văn phòng UBND tỉnh. Hạ tầng viễn thông tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Toàn tỉnh có 5.827 trạm thu, phát sóng thông tin di động; tỷ lệ phủ sóng 4G đạt khoảng 99,6% dân số; mạng 5G đã được triển khai với 677 trạm, đạt độ phủ khoảng 94% dân số. Tỷ lệ hộ gia đình có khả năng tiếp cận Internet cáp quang đạt khoảng 97,74%. Hệ thống mạng truyền số liệu chuyên dùng, hạ tầng LAN/WAN và hội nghị truyền hình trực tuyến tiếp tục được duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu kết nối, điều hành giữa các cấp chính quyền.

Trên nền tảng hạ tầng số được đầu tư đồng bộ, các nền tảng và ứng dụng số dùng chung tiếp tục được khai thác hiệu quả trong hoạt động của hệ thống chính trị. Hệ thống quản lý văn bản và điều hành, thư điện tử công vụ, phần mềm họp không giấy, các cơ sở dữ liệu cán bộ, đảng viên và các phần mềm chuyên ngành trong lĩnh vực y tế, giáo dục, đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp… từng bước được kết nối, chia sẻ dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian xử lý công việc và hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành trong điều kiện địa bàn quản lý rộng hơn sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân. Toàn tỉnh hiện có 1.538 Tổ Công nghệ số cộng đồng với hơn 11.800 thành viên, tích cực hỗ trợ triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, hướng dẫn kỹ năng số cho trên 190.000 hộ gia đình. Đến nay, khoảng 72% người dân trong độ tuổi trưởng thành có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số và sử dụng được thiết bị thông minh; 71,48% người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã có kỹ năng số cơ bản phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đối với khu vực công, năm 2025 tỉnh đã tổ chức 10 lớp đào tạo, bồi dưỡng về chuyển đổi số với hơn 29.000 lượt người tham gia; khoảng 98% cán bộ, công chức, viên chức có khả năng sử dụng các nền tảng số phục vụ công việc.

Nhìn chung, hạ tầng công nghệ thông tin và công tác chuyển đổi số của tỉnh cơ bản đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm hoạt động chỉ đạo, điều hành thông suốt từ tỉnh đến cơ sở, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.

Bên cạnh những kết quả bước đầu đạt được, thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng giúp Quảng Ninh nhận diện rõ hơn những vấn đề phát sinh để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đó là trong quá trình triển khai, một số lĩnh vực vẫn cần tiếp tục rà soát để đồng bộ giữa quy định mới và thực tiễn vận hành. Có thời điểm, tại một số địa phương còn phát sinh lúng túng trong xác định thẩm quyền giải quyết công việc hoặc phối hợp xử lý các nhiệm vụ liên ngành sau khi không còn cấp huyện. Trước thực tế đó, tỉnh đã kịp thời bổ sung quy chế phối hợp, tăng cường hướng dẫn chuyên môn, đồng thời rà soát lại quy trình phân cấp, ủy quyền nhằm bảo đảm công việc được xử lý thông suốt, không để phát sinh khoảng trống quản lý.

Việc tổ chức lại đơn vị hành chính cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở khi địa bàn quản lý rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn và khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, tỉnh đã thực hiện điều động, biệt phái cán bộ từ cấp tỉnh và các sở, ngành về cơ sở; đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu đối với các lĩnh vực còn thiếu nhân lực hoặc đòi hỏi chuyên môn cao như đất đai, xây dựng, đầu tư công, chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và giải quyết thủ tục hành chính...

Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh dự kiến tổ chức 574 lớp đào tạo, bồi dưỡng cho hơn 38.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức; riêng năm 2026 tổ chức 122 lớp với trên 10.700 lượt học viên. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng quản trị hiện đại, ứng dụng công nghệ số, quản lý nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cùng với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành. Một số khó khăn về kết nối, chia sẻ dữ liệu tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã được nhận diện để có giải pháp đầu tư, nâng cấp hạ tầng số, tăng cường liên thông dữ liệu giữa các ngành, các cấp, phục vụ hiệu quả hơn cho vận hành chính quyền số và cải cách hành chính.

Đối với tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh tập trung rà soát, bố trí, sử dụng theo hướng phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh lãng phí nguồn lực. Các trụ sở dôi dư được xem xét điều chuyển công năng hoặc bố trí phục vụ các lĩnh vực thiết yếu tại cơ sở; đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các xã, phường, đặc khu có địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Vừa qua, tại hội nghị sơ kết một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các đồng chí lãnh đạo một số sở, ngành liên quan và các địa phương cũng thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế trong quá trình vận hành để tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện mô hình quản trị mới. Đồng chí Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát toàn diện tổ chức bộ máy sau sắp xếp; bảo đảm thống nhất giữa chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ cấu tổ chức; đồng thời kịp thời tháo gỡ những nội dung còn chồng chéo, bất cập trong thực tiễn.

Theo đó, thời gian tới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, ủy quyền theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền; tăng cường kiểm tra, giám sát đi đôi với nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Tỉnh cũng tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số thực chất, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy.

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những kết quả bước đầu cho thấy Quảng Ninh đang từng bước hình thành mô hình quản trị địa phương theo hướng tinh gọn hơn, gần cơ sở hơn và nâng cao tính chủ động trong điều hành. Dù vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong quá trình vận hành, song với cách làm chủ động, quyết liệt và cầu thị, tỉnh đang tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp; hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.