Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm đặc biệt và sự quan tâm sâu sắc đối với Vùng mỏ, ngành Than và những người thợ mỏ. Sự quan tâm ấy được thể hiện qua những quyết sách quan trọng về quản lý tài nguyên quốc gia, những lần Người về thăm, những bức thư, điện khen chan chứa tình cảm và những lời căn dặn ân cần, sâu sắc. Tình cảm, niềm tin và kỳ vọng của Bác trở thành nguồn động viên to lớn, tiếp thêm sức mạnh để các thế hệ thợ mỏ phát huy truyền thống, xây dựng ngành Than ngày càng phát triển.

Các sắc lệnh về quản lý tài nguyên khoáng sản

Ngày 30/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 89/SL về việc giành quyền tìm mỏ và Sắc lệnh số 90/SL về việc hủy bỏ các nghị định của Toàn quyền Đông Dương quy định những khu vực cấm địa về khai mỏ tại Đông Triều, Thái Nguyên, Trà My, Đông Sơn và Khe Bố, nhằm xác lập quyền quản lý của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đối với hoạt động tìm kiếm, khai thác khoáng sản.

Sắc lệnh số 89/SL quy định quyền ưu tiên của Chính phủ Việt Nam trong việc tìm kiếm mỏ tại những khu vực được xác định. Đây là một trong những văn bản pháp lý quan trọng, thể hiện quyết tâm của Nhà nước Việt Nam mới trong việc xác lập quyền quản lý đối với tài nguyên thiên nhiên, từng bước xây dựng cơ sở pháp lý cho hoạt động điều tra, tìm kiếm và khai thác khoáng sản.

Tiếp tục khẳng định quyền quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản, ngày 22/1/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 09/SL, quy định các nguồn khoáng chất ở Việt Nam thuộc sở hữu của Nhà nước. Cùng ngày, Người ký Sắc lệnh số 10/SL ban hành Quy định chế độ khai thác mỏ. Theo đó, việc tìm kiếm, khai thác, chuyển nhượng khoáng quyền về mỏ phải được Chính phủ cho phép. Những quy định này đặt nền tảng pháp lý cho việc quản lý thống nhất hoạt động khoáng sản, bảo vệ tài nguyên quốc gia và phục vụ công cuộc xây dựng đất nước.

Bác gửi thư động viên đồng bào, công nhân Vùng mỏ nhân ngày giải phóng (25/4/1955)

Ngày 25/4/1955, nhân dịp khu mỏ Hòn Gai được giải phóng, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư thăm hỏi đồng bào Hồng Quảng. Trong thư, Người căn dặn công nhân bảo vệ hầm mỏ, nhà máy, kho tàng và đẩy mạnh sản xuất; nông dân bảo vệ súc vật, nông cụ; các tầng lớp nhân dân đoàn kết, chấp hành tốt chính sách, kỷ luật của Chính phủ, nhanh chóng khôi phục sản xuất và ổn định đời sống.

Bức thư thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Bác đối với nhân dân Vùng mỏ, đặc biệt là đội ngũ công nhân sau ngày giải phóng. Những lời căn dặn của Người trở thành nguồn động viên to lớn, cổ vũ cán bộ, công nhân và nhân dân đoàn kết, khắc phục khó khăn, khôi phục hoạt động sản xuất, góp phần xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa.

Bác thăm công trường mỏ Đèo Nai (30/3/1959)

Chiều 30/3/1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm công trường khai thác than mỏ Đèo Nai. Tại đây, Người biểu dương tinh thần lao động, ý thức giữ gìn máy móc, thiết bị của cán bộ, công nhân; đồng thời đánh giá cao tiềm năng, chất lượng than và cảnh quan thiên nhiên Vùng mỏ.

Bác Hồ về thăm, chúc Tết nhân dân và thợ mỏ dịp Tết Ất Tỵ (2/2/1965)

Ngày mồng 1 Tết Ất Tỵ (2/2/1965), Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm, chúc Tết Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ninh. Tại cuộc mít tinh ở Trường Cấp 3 Hòn Gai, đồng chí Nguyễn Thọ Chân, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, thay mặt công nhân mỏ trân trọng tặng Bác hòn than đầu tiên của kế hoạch khai thác năm 1965 vì miền Nam ruột thịt.

Cùng ngày, tại Uông Bí, Bác gặp gỡ, nói chuyện với cán bộ, công nhân Nhà máy điện Uông Bí và mỏ Vàng Danh. Người căn dặn cán bộ, công nhân phải đẩy mạnh sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng, thực hành tiết kiệm, giữ gìn kỷ luật lao động và quản lý tốt máy móc, thiết bị. Người nhấn mạnh: "Phải giữ gìn tốt máy móc, vì đó là do mồ hôi của nhân dân ta mà ra".

Những lời căn dặn của Bác thể hiện sự quan tâm đối với hoạt động sản xuất than, điện, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công nhân về tinh thần trách nhiệm, ý thức làm chủ, thực hành tiết kiệm và sử dụng hiệu quả tài sản của Nhà nước, của nhân dân.

Bác gửi Điện khen các đơn vị sản xuất than, bến cảng năm 1965

Năm 1965, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn do chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, cán bộ, công nhân ngành Than vẫn kiên trì bám mỏ, duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn than phục vụ công nghiệp và đời sống, đồng thời chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Ngày 30/3/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện khen công nhân và cán bộ mỏ than Đèo Nai, Cọc 6 vì đã hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất quý I-1965. Người biểu dương thành tích của các đơn vị, đồng thời động viên cán bộ, công nhân tiếp tục phát huy kết quả đạt được, phấn đấu hoàn thành những mục tiêu sản xuất cao hơn.

Ngày 6/4/1965, Người tiếp tục gửi điện khen cán bộ, công nhân Xí nghiệp Bến Cửa Ông sau khi nhận được báo cáo về kết quả hoàn thành kế hoạch quý I-1965. Trong điện, Người viết: "Bác vui lòng nhận được báo cáo mỏ đã hoàn thành tốt kế hoạch quý I-1965, Bác mong các cô, các chú nhân đà thắng lợi đó cùng xí nghiệp bạn cố gắng hoàn thành kế hoạch cao hơn nữa".

Sự quan tâm, động viên kịp thời của Bác trở thành nguồn cổ vũ đối với phong trào thi đua lao động sản xuất trong toàn ngành Than. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, cán bộ, công nhân các mỏ vẫn nêu cao tinh thần đoàn kết, quyết tâm sản xuất vì miền Nam ruột thịt. Mỏ than Cọc 6 phấn đấu hoàn thành vượt mức kế hoạch sản lượng than năm 1968 trước thời hạn 4 tháng 15 ngày, trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của phong trào thi đua sản xuất.

Thư khen công nhân, cán bộ mỏ than Cọc 6 (7/9/1968)

Ngày 7/9/1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen công nhân và cán bộ mỏ than Cọc 6 sau khi nhận được báo cáo về thành tích hoàn thành vượt mức chỉ tiêu sản lượng than cả năm 1968 vào ngày 17/8/1968.

Trong thư, Người viết: "Bác rất vui lòng nhận được báo cáo rằng: ngày 17/8/1968, mỏ than Cọc 6 đã hoàn thành vượt mức chỉ tiêu sản lượng than cả năm 1968. Như thế là rất tốt. Bác gửi lời khen ngợi các cô, các chú công nhân và cán bộ mỏ than Cọc 6".

Bên cạnh biểu dương thành tích, Bác căn dặn cán bộ, công nhân không được chủ quan, tự mãn mà phải tiếp tục đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, hoàn thành những mục tiêu đã đề ra. Người nhấn mạnh yêu cầu giữ vững tinh thần trách nhiệm, thực hiện lời hứa với Bác, không ngừng nâng cao kết quả sản xuất.

Bức thư khen của Người là sự ghi nhận đối với tinh thần lao động sáng tạo, ý chí vượt khó và quyết tâm thi đua sản xuất của tập thể cán bộ, công nhân mỏ Cọc 6 trong những năm tháng chiến tranh.

Cuộc gặp lịch sử ngày 15/11/1968 và lời căn dặn về xây dựng ngành Than

Ngày 15/11/1968, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và nói chuyện với đoàn đại biểu cán bộ, công nhân ngành Than có thành tích xuất sắc trong lao động sản xuất. Cuộc gặp thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Người đối với ngành Than, ngành kinh tế có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước.

Tại buổi gặp, Bác biểu dương những nỗ lực của cán bộ, công nhân ngành Than, đồng thời phân tích những hạn chế trong tổ chức sản xuất, quản lý và điều hành. Người yêu cầu toàn ngành phải nghiêm túc nhìn nhận khuyết điểm, phát huy tinh thần tự phê bình và phê bình, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công nhân, tạo chuyển biến thực chất trong sản xuất.

Đặc biệt, Người nhấn mạnh: "Ngành sản xuất than cũng như quân đội đánh giặc. Toàn thể công nhân và cán bộ phải có nhiệt tình cách mạng và tinh thần yêu nước rất cao, ý chí quyết đánh quyết thắng rất vững, phải đoàn kết nhất trí, phải có đầy đủ ý thức làm chủ nước nhà, làm chủ xí nghiệp, vượt mọi khó khăn, nhằm vào một mục đích chung là sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc".

Bác yêu cầu xây dựng ngành Than trở thành ngành gương mẫu trong các ngành kinh tế; cán bộ phải tham gia lao động, công nhân phải tham gia quản lý, thực hiện nghiêm kỷ luật lao động, kiên quyết chống quan liêu, tham ô, lãng phí. Người cũng đặc biệt quan tâm đến việc chăm lo đời sống vật chất, văn hóa của công nhân, bảo đảm điều kiện để người lao động yên tâm sản xuất.

Những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại cuộc gặp ngày 15/11/1968 không chỉ đặt ra yêu cầu trước mắt đối với hoạt động sản xuất than mà còn thể hiện tầm nhìn về xây dựng một ngành kinh tế có tổ chức, kỷ luật, hiệu quả, gắn trách nhiệm của người lao động với sự phát triển của doanh nghiệp và địa phương.

Bảo Bình
Trình bày: Hùng Sơn