Trải qua ngót một thế kỷ hình thành và tôi luyện, trao truyền và lan tỏa, “Kỷ luật và Đồng tâm” đã trở thành truyền thống quý báu riêng có của các thế hệ công nhân Vùng mỏ và người lao động ngành Than. Được vun bồi trong đấu tranh, lao động và những thời kỳ thử thách khắc nghiệt, truyền thống ấy tiếp tục là điểm tựa để Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) chúng ta bước vào chặng đường mới, với trách nhiệm và khát vọng lớn hơn.

Giữ gìn di sản tinh thần quý giá này đòi hỏi thế hệ hôm nay kế thừa bản lĩnh của cha anh, đồng thời đổi mới tư duy và phương thức hành động để luôn đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Từ nền tảng công nghiệp than và khoáng sản, TKV hướng tới trở thành tập đoàn công nghiệp năng lượng và vật liệu hiện đại, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh nguyên liệu quốc gia.

Trong buổi làm việc ngày 29/7/2026 tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu tái định vị TKV thành tập đoàn công nghiệp năng lượng, vật liệu hiện đại; cơ cấu lại thực chất, tập trung nguồn lực cho lĩnh vực cốt lõi, dự án trọng điểm, nâng cao năng lực công nghệ và hiệu quả sử dụng vốn. Chỉ đạo quan trọng này đã đặt ra yêu cầu đổi mới đồng bộ từ tư duy phát triển đến phương thức tổ chức thực hiện.

Đến năm 2030, TKV phải củng cố vững chắc năng lực cung ứng than, đồng thời tạo bước tiến xa trong chế biến sâu khoáng sản và quản trị doanh nghiệp. Hướng tới năm 2045, mục tiêu trở thành tập đoàn kinh tế quy mô lớn trong khu vực Đông Nam Á đòi hỏi tích lũy ngay từ hôm nay năng lực tài chính, công nghệ, nhân lực và thị trường. Tầm vóc ấy cần được xây dựng bằng khả năng làm chủ công nghệ, cung cấp sản phẩm có giá trị cao và tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất công nghiệp. Mỗi quyết định đầu tư cần đáp ứng nhiệm vụ hiện tại và chuẩn bị sức cạnh tranh lâu dài.

Với công nghiệp than, trọng tâm điều hành là bảo đảm sự thông suốt từ thăm dò, chuẩn bị tài nguyên, đào lò, khai thác đến sàng tuyển, vận tải và tiêu thụ. Nguồn than trong nước phải được kết hợp hợp lý với nhập khẩu, pha trộn và dự trữ. Kế hoạch sản xuất bám sát nhu cầu khách hàng, nhất là các nhà máy điện, đồng thời chủ động phương án ứng phó khi nguồn cung, vận tải hoặc thị trường biến động.

Với khoáng sản - luyện kim, việc ưu tiên là chuẩn bị đầy đủ điều kiện để các dự án chế biến sâu triển khai hiệu quả. Chuỗi bauxite - alumin - nhôm có ý nghĩa quan trọng đối với hướng phát triển này. Mục tiêu phấn đấu sản xuất tấn nhôm thỏi đầu tiên vào năm 2030 đòi hỏi đồng bộ tài nguyên, công nghệ, điện năng, vốn, mặt bằng và nhân lực. Công tác điều hành phải kiểm soát được sự sẵn sàng của từng yếu tố, bảo đảm các khâu hỗ trợ nhau trong một kế hoạch thống nhất.

Phát triển công nghiệp vật liệu hiện đại là bước tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị trên nền tảng khai thác, chế biến khoáng sản và luyện kim đã được TKV gây dựng. Nguồn tài nguyên, các tổ hợp sản xuất alumin, đồng và những cơ sở nghiên cứu, cơ khí của Tập đoàn là nền tảng để tiếp tục phát triển lĩnh vực này. Yêu cầu đặt ra là nâng cao khả năng làm chủ công nghệ, chế biến tài nguyên thành những sản phẩm có chất lượng ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao của nền công nghiệp hiện đại.

Với chuỗi bauxite - alumin - nhôm, bước chuyển sang điện phân nhôm sẽ mở thêm điều kiện phát triển các sản phẩm sau nhôm. Với đồng và các khoáng sản khác, chế biến sâu cần gắn với nâng chất lượng, độ tinh khiết, hiệu quả thu hồi và nghiên cứu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường. Giá trị của tài nguyên sẽ được nâng lên qua từng công đoạn chế biến, cùng với năng lực công nghệ và trình độ của đội ngũ lao động. Đó cũng là cách TKV đóng góp thiết thực hơn vào bảo đảm an ninh nguyên liệu và xây dựng nền công nghiệp tự chủ của đất nước.

Cùng với đó, công tác bảo vệ môi trường luôn được TKV chú trọng thực hiện, từ nghiên cứu, quy hoạch sử dụng các khu vực đất sau khai thác theo hướng đa mục tiêu, gắn phục hồi môi trường với phát triển kinh tế - xã hội, đến việc thực hiện các giải pháp về xử lý và tuần hoàn nước thải, giảm phát sinh bụi và khí thải, thu gom và xử lý chất thải… được triển khai đồng bộ, sớm hoàn thành mục tiêu xanh hóa môi trường khai thác, từng bước hiện thực hóa chủ trương “Đưa công viên vào trong mỏ, nhà máy”, góp phần đưa hoạt động khai thác, chế biến than - khoáng sản từng bước hài hòa hơn với môi trường, cộng đồng và yêu cầu phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa hướng đi này, Tập đoàn cần lựa chọn sản phẩm và lộ trình đầu tư trên cơ sở đánh giá đồng bộ nguồn nguyên liệu, công nghệ, năng lượng, thị trường và hiệu quả vốn. Hợp tác với các đối tác có năng lực phải gắn với tiếp nhận, làm chủ công nghệ và đào tạo đội ngũ chuyên gia. Các cơ sở nghiên cứu cần được giao nhiệm vụ cụ thể, gắn kết quả nghiên cứu với yêu cầu chất lượng sản phẩm và khả năng ứng dụng trong sản xuất.

Cùng với đó, kinh tế tuần hoàn mở thêm hướng phát triển vật liệu từ nguồn tài nguyên thứ cấp. Đất đá thải mỏ, tro xỉ nhiệt điện, bùn đỏ cần được nghiên cứu thu hồi thành phần có ích, tái chế, tái sử dụng khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường và hiệu quả kinh tế. Khai thác tốt nguồn lực này sẽ góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm áp lực môi trường và mở rộng danh mục sản phẩm, bổ trợ cho quá trình phát triển TKV thành tập đoàn công nghiệp năng lượng và vật liệu hiện đại.

Tái cơ cấu phải tạo ra chuyển biến trong chất lượng hoạt động của Tập đoàn. Việc sắp xếp đơn vị, tổ chức lại sản xuất và phân bổ vốn cần xuất phát từ yêu cầu phát triển, điều kiện tài nguyên, năng lực công nghệ và hiệu quả kinh doanh. Những lĩnh vực, dự án có vai trò chiến lược cần được tập trung nguồn lực; những tồn tại kéo dài cần có phương án xử lý và trách nhiệm cụ thể.

Tinh thần ”Đồng tâm” cần được thể hiện bằng sự phối hợp giữa các đơn vị, cùng chia sẻ nguồn lực và trách nhiệm vì hiệu quả chung. Liên thông những mỏ có điều kiện phù hợp, sử dụng chung hạ tầng, nâng chất lượng tư vấn và tổ chức nghiên cứu gắn với chế tạo, chuyển giao công nghệ sẽ giúp giảm phân tán nguồn lực. Sự liên kết giữa than, điện và luyện kim cần được cụ thể hóa bằng các phương án sản xuất, cung ứng và đầu tư có hiệu quả cho toàn Tập đoàn.

Khai thác ngày càng xuống sâu, điều kiện địa chất phức tạp và yêu cầu an toàn ngày càng cao đòi hỏi TKV tiếp tục đổi mới công nghệ. Việc lựa chọn, ứng dụng công nghệ phải xuất phát từ bài toán thực tế: nâng năng suất, giảm tổn thất tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát rủi ro và cải thiện điều kiện lao động.

Tập đoàn cần tăng cường đặt hàng nghiên cứu theo nhu cầu sản xuất, gắn trách nhiệm của đơn vị nghiên cứu với đơn vị ứng dụng. Các kết quả nghiên cứu phải được đánh giá qua ứng dụng thực tế, hoàn thiện và nhân rộng khi phù hợp với điều kiện từng mỏ, từng nhà máy. Đầu tư thiết bị cần đi cùng đào tạo người vận hành, năng lực bảo dưỡng và khả năng làm chủ công nghệ, bảo đảm vốn đầu tư phát huy tác dụng.

Chuyển đổi số phải giúp bộ máy điều hành kịp thời nắm tình hình và có căn cứ chính xác để ra quyết định. Dữ liệu về tài nguyên, sản xuất, thiết bị, tồn kho, tiêu thụ, tài chính và lao động cần từng bước được chuẩn hóa, kết nối, trách nhiệm cập nhật được xác định rõ. Từ công trường, phân xưởng đến cơ quan Tập đoàn, thông tin phải phục vụ trực tiếp việc phát hiện vướng mắc, điều chỉnh kế hoạch và đánh giá kết quả.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng và bảo đảm an toàn thông tin, cần đổi mới quy trình quản lý, đào tạo kỹ năng số cho cán bộ và người lao động. Hiệu quả chuyển đổi số phải thể hiện ở chất lượng phối hợp, khả năng kiểm soát và thời gian xử lý công việc. Kỷ luật về quy trình và tính chính xác của dữ liệu phải trở thành yêu cầu thường xuyên đối với mỗi vị trí công tác. Đó là cơ sở để nâng cao năng suất quản trị của cả bộ máy.

TKV đã yêu cầu các ban chuyên môn chủ động xây dựng chương trình hành động song song với quá trình hoàn thiện chiến lược. Nhiệm vụ phải được cụ thể hóa theo tinh thần “6 rõ”, gắn với tiến độ, trách nhiệm và kết quả, để chiến lược sau khi ban hành sớm đi vào thực tiễn. Các mục tiêu phải thể hiện quyết tâm phấn đấu cao, đồng thời được tính toán thực chất, chuẩn xác và khả thi. Kế hoạch cần cân đối giữa sản lượng, tiêu thụ, tồn kho, dòng tiền và nguồn lực đầu tư. Sự chủ động của từng đơn vị phải gắn với khả năng phối hợp linh hoạt và vì lợi ích chung của Tập đoàn.

Trong mọi quyết định điều hành, an toàn và đời sống người lao động phải được đặt ở vị trí trung tâm. Tăng cường cơ giới hóa, tự động hóa cần đi cùng giảm lao động tại các vị trí nặng nhọc, nguy hiểm; tuyển dụng, đào tạo phải gắn với chính sách giữ chân thợ lò và đội ngũ kỹ thuật. Chăm lo nhà ở, sức khỏe, thu nhập và cơ hội nghề nghiệp giúp người lao động yên tâm gắn bó, chủ động học nghề, nâng bậc và làm chủ thiết bị mới. Sự đồng lòng được bồi đắp từ chính việc bảo đảm quyền lợi, ghi nhận đóng góp và tạo điều kiện để mỗi người cùng tiến bộ.

Trách nhiệm ấy còn gắn với môi trường và cộng đồng ở tất cả những nơi TKV hoạt động. Phục hồi môi trường, tái sử dụng chất thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, hỗ trợ ổn định sinh kế phải được tính toán kỹ trong kế hoạch phát triển và nguồn lực thực hiện. Hiệu quả của một dự án cần được theo dõi trong suốt quá trình thực hiện và trách nhiệm sau khi kết thúc khai thác.

Bước vào chặng đường mới, “Kỷ luật và Đồng tâm” tiếp tục gắn kết ý chí và hành động của toàn Tập đoàn: kỷ luật trong công nghệ, đầu tư, tài chính, an toàn và môi trường; đồng tâm trong đổi mới, phối hợp và cùng chịu trách nhiệm về kết quả. Đó là cách chúng ta tiếp nối truyền thống bằng năng lực thực hiện những nhiệm vụ của hôm nay.

Kể từ cuộc Tổng bãi công năm 1936, các thế hệ công nhân Vùng mỏ đã chung lưng đấu cật, gắn bó với vận mệnh dân tộc suốt 90 năm qua. Nhìn lại chặng đường gian nan đầy mồ hôi nước mắt nhưng ngập tràn vinh quang ấy, chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động, nhớ lời thơ Tố Hữu: “Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay/Ra sông nhớ suối, có ngày nhớ đêm…”. Vận hội mới đang mở ra trước mắt. Với điểm tựa “Kỷ luật và Đồng tâm”, cán bộ, công nhân, người lao động TKV quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, tạo nền tảng vững chắc cho tầm nhìn 2045, trở thành tập đoàn công nghiệp năng lượng và vật liệu hiện đại. Di sản được trao truyền sẽ tiếp tục được bồi đắp bằng những đóng góp mới của Tập đoàn chúng ta cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trình bày: VŨ LAN HƯƠNG